Hamshahri corpus document

DOC ID : H-761108-38625S1

Date of Document: 1998-01-28

در آرزوي روزهاي بدون دود... به مناسبت همگامي امروز شهروندان براي دستيابي به آسمان آبي روزانه 300 تن منواكسيدكربن 450 تن هيدروكربن 120 تن اكسيدهاي ازت 30 تن اكسيد گوگرد 2 تن سرب و 30 تن ذرات معلق درهواي تهران پراكنده مي شود اشاره: امروز از سوي دوستداران و علاقه مندان محيطزيست، در تهران روز بدون دود اعلام شده است. به همين مناسبت همه آنانكه دلمشغول سلامتي و حيات عزيزان و همشهريان خود هستند، در ميثاقي نانوشته پذيرفته اند با طرح هايي كه براي كاهش آلودگي هواي تهران انجام مي شود، همكاري كنند. ازجمله اين طرح ها استفاده كمتر از وسايل نقليه شخصي، تلاش براي بهينه سازي مصرف سوخت، بهره وري افزون تر از وسايل گرمايش خانگي و رويكرد به استفاده از وسايل نقليه عمومي و دوچرخه است. اميد آن داريم كه حركت نمادين دغدغه مندان محيطزيست وسلامتي راهگشاي فعاليت هاي گسترده دست اندركاران محيطزيست شهري، بويژه در جهت گسترش ناوگان حمل و نقل عمومي و مشاركت افزون ترشهروندان براي مقابله با بحران آلودگي هواي تهران باشد. به همين مناسبت، نوشتاري كه در آن به اجمال عوامل ايجاد آلودگي اثرات هوا، آن و ابعاد آلودگي هوا درتهران بررسي شده است، در پي ازنظر خوانندگان محترم مي گذرد. هوا يكي از اساسي ترين نيازهاي همه جانداران از تركيب طبيعي حدود درصد 20/78 9 اكسيژن درصد /0درصد 9 ازت /0 03 آرگون درصد دي اكسيدكربن و مابقي درحدود چند هزارم درصد ازگازهاي بسيار نادري مانند هيدروژن، گزنون، هليم تشكيل شده است. به طور طبيعي، محيطزيست مي تواند در برابر انواع آلودگي مقاومت كرده و خود پالايي كند. اما بايدتوجه داشت كه توان خود پالايي طبيعت محدود است و هرگونه تغييرگسترده در وضعيت طبيعي محيط (اعم از آب و هوا و خاك )، ناشي از پيشرفت بشر و تواناييهاي گستره او، موجب به هم خوردن تعادل طبيعي محيطزيست مي شود. امروزه با به هم خوردن تعادل در عناصر تشكيل دهنده هوا، شاهد پيامدهاي ناگواري همچون آلودگي هوا، تخريب لايه اوزون، اثر گلخانه اي و درنتيجه گرم شدن زمين و همچنين ايجاد باران هاي اسيدي هستيم كه اين پيامدها به طور مستقيم وغيرمستقيم در زندگي انسان و سايرموجودات تاثيرگذار خواهندبود. منابع آلودگي هوا منابع آلوده كننده هوا به دو دسته تقسيم مي شوند: - 1 منابع طبيعي آلوده كننده هوا - 2 منابع مصنوعي آلوده كننده هوا منابع يا به عبارت بهتر، عوامل طبيعي آلودگي هوا، به طور طبيعي در محيط زندگي وجود دارند و انسان در تاثيرات آنها نقشي ندارد. ازميان اين منابع مي توان به آتشفشان هاي فعال و گازهاي حاصل از آنها، نظير SO، SH ومتان اشاره كرد. به علاوه توفان هاي شن و گردوغبار وهمچنين چشمه هاي آبهاي گرم معدني توليدكننده گازهاي گوگردي نيز ازمنابع طبيعي آلوده كننده هوا هستندكه فعاليت محدود آنها، به عنوان جزيي از چرخه طبيعت محسوب مي شود. منابع مصنوعي آلودگي هوا به چهاردسته كلي تقسيم مي شوند كه عبارتنداز: - 1 صنايع - 2 منابع تجاري و خانگي - 3 وسايل نقليه موتوري - 4 منابع متفرقه - صنايع، علاوه بر توانايي آلودگي برحسب نوع فراورده توليدي، از راه مصرف سوخت هاي فسيلي و ايجاد دودو گازهاي CO و SO نيز مي توانندسبب آلودگي هوا شوند. - واحدهاي خانگي و تجاري نيزبرحسب نياز، از راه مصرف سوخت هاي فسيلي جهت ايجاد گرما و يا براي برطرف كردن نيازهاي كاري و شغلي، به وسيله ايجاد و SOگازهاي CO و دود مي توانند هوا را آلوده كنند. - وسايل نقليه موتوري يكي از اصلي ترين منابع آلوده كننده در شهرهاي بزرگ و پرجمعيت (نظير تهران ) به حساب مي آيند. اين وسايل با توليدگازهاي منواكسيد كربن، اكسيدهاي ازت، سرب و هيدروكربورها سببآلودگي هوا مي شوند. - از طريق منابع متفرقه نظيرسوزاندن زباله ها وامثال آن نيز گازهاي متعددي توليد مي شوند كه از مهمترين آنها COگاز است. آلوده كننده هاي هوا و اثرات آنها - COگاز كه يكي از اصلي ترين گازهاي توليدشده توسط وسايل نقليه است، باعث كم شدن جذب اكسيژن خون و مانع انتقال اكسيژن به بافت ها و در نهايت ناتواني عمومي بدن مي شود. - Clگازهاي So، No، از عوامل تحريك كننده مجاري تنفسي هستند. -CO Nو سبب خفگي انسان مي شوند. - تركيبات فلزات سنگين Pbنظير Mg، Cr، و هيدروكربن ها، پس از ورود به شش و جذب، سبب ايجاد سرطان كبد و يا سرطان مثانه مي شوند. به طور كلي، اغلب آلاينده هاي هوا، باعث تشديد بيماري هاي قلبي و عروقي مي شوند وهمچنين در كار طبيعي ششها اختلال ايجادمي كنند. اين آلاينده ها، كار مژكهاي ريوي را كند مي كنند و سبب انقباض مجراهاي تنفسي و مقاوم شدن لوله هاي هوايي شش شده وهمچنين با نابودي نسوج از بين برنده باكتري هاي مجراهاي تنفسي و نابودي مژك ها وچندين لايه سلولي زير مژك ها، به وسيله آلوده كننده هاي هوا، علاوه بر ايجاد اشكال در تنفس، باكتري ها و ساير مواد خارجي به طور موثر ازشش ها رانده نمي شوند كه اين امر سببعوارض و بيماري هاي متعددي مي شود. آسم يا تنگي نفس يكي از عوارضي است كه در اثر آلودگي هوا (به ويژه در NOاثر ) ايجاد مي شود. در اين عارضه، مجراهاي تنفسي در برابر عبور هوا، مقاومت مي كنند و در نتيجه كليه مجراهاي تنفسي باريك شده و عبور هواي تنفسي به حداقل مي رسد. همچنين در روزهايي كه ميزان آلودگي هوا بالا حال مي رود، بيماران داراي برونشيت مزمن وخيم ترمي شود. آمفيزم ريوي عارضه ديگري است كه در اثر آلودگي هوا تشديدمي شود. در اين عارضه، در آناتومي شش ها، تغيير ايجاد شده وتنفس كوتاه مي شود. در نتيجه جدار حفره هاي هوايي كه در قسمت انتهايي مجراهاي تنفسي قراردارند، سفت مي شود. از ديگر بيماري هاي مهمي كه ممكن است در اثر آلودگي هوا ايجاد شود، سرطان شش ( ريه ) است، كه عبارتست از رشد سريع وغيرعادي سلول هايي كه از سلول هاي مخاطي جدار شش سرچشمه مي گيرند. ميزان مرگ و مير ناشي ازاين بيماري به طور مشخص به تراكم جمعيت و ميزان آلودگي هوا بستگي دارد. گروه هاي گياهان، غبار و برخي مواد شيميايي معلق در هوا هم مي توانند به عنوان عامل هاي حساسيت زا در چشم و پوست و ساير ارگانهاي بدن ايجاد حساسيت كنند. - آزبست، پنبه معدني يا پشم شيشه، نام تجاري چند ماده معدني است كه به طوروسيع در عايق كاري منازل و لوله هاي آبگرم، كانال كولر و تهيه لنت ترمز مورداستفاده قرار مي گيرد و با پراكنده شدن الياف آزبست در هوا، خطر ابتلا به سرطان افزايش مي يابد. افزايش ميزان آلودگي هوا، علاوه بر بعدمنطقه اي در سطح جهاني هم باعث تاثيرات قابل توجهي مي شود. يكي از پيامدهاي آن، ايجاد اثر گلخانه اي است كه در نتيجه باافزايش گرماي زمين در وضعيت آب رستني ها وهوا، و افزايش سطح دريا و موارد متعددديگر، تغييرات مهمي را شاهد خواهيم بود. علاوه بر اين، آلودگي هوا به SCFCوسيله (كلروفلورو كربن ها ) باعث تخريب و به اصطلاح سوراخ شدن لايه اوزون شده است. با توجه به نقش مهمي كه اين لايه درجلوگيري از تاثير پرتو فرا بنفش برروي موجودات زنده ايفا مي كند، نابودي آن مي تواند اثرات زيانبار مهمي را برروي انسان و ساير موجودات بگذارد. با گذر پرتو فرابنفش از سوراخ اوزون و رسيدن آن به زمين، فيتو پلانكتون ها به عنوان يكي از اجزاء مهم زنجيره غذايي در معرض نابودي قرار مي گيرند و به علاوه، اين پرتو از طريق ايجاد سرطان پوست و تاثير منفي بر سيستم ايمني بدن، انسان را در معرض خطر قرارمي دهد. بعضي از مواد آلاينده نظير اكسيدهاي ازت واكسيدهاي گوگرد، به محض قرار گرفتن دراتمسفر، به مشتقات اسيدي تبديل مي شوند وپس از تشكيل باران، به صورت باران هاي اسيدي، تاثيرات متعددي را برروي زمين باقي مي گذارند كه نابودي جنگل ها و اسيدي شدن آبدرياچه ها و رودخانه ها از آن جمله هستند. وضعيت آلودگي هواي تهران حدود يك و نيم ميليون وسيله نقليه درتهران وجود دارند كه هفتاد درصد آلودگي هواي تهران را سبب مي شوند. توسط اين وسايل، روزانه، هفت ميليون ليتر بنزين و يك تا يك و نيم ميليون ليتر نفت گاز (گازوييل ) به صورت ناقص سوزانده مي شوند كه در نتيجه آن 3000 تن منو اكسيدكربن ( CO)تن 450 هيدروكربن 120 تن اكسيدهاي ازت 30 تن اكسيد گوگرد 2 تن سرب و 30 تن ذرات معلق ( Aerosol) در هواي تهران پراكنده مي شوند. در آلودگي هواي تهران، اثرات افزايش و تراكم جمعيت و نامناسب بودن بافت شهري بسيار موثرند و علاوه براين، شرايطاقليمي وجوي موجود، بويژه كوه هايي كه شمال و شرق تهران را در برگرفته اند، همچون مانعي در مقابل جريانات هوا عمل مي كنند. از ويژگي هاي مهم ديگر هواي تهران، پديده وارونگي هوا بااينورژن است، كه معمولا در فصل هاي سرد پاييز و زمستان اتفاق مي افتد و سبب تشديد آلودگي هواي تهران مي شود. در اين شرايط، لايه سرد هوا در قسمت بالاقرار مي گيرد و لايه گرم هوا همراه با گازهاي آلاينده در نزديكي سطح زمين، مي تواند سلامتي افراد، بويژه بيماران و سالخوردگان راتهديد كنند. برخي روشها براي كنترل آلودگي هواي تهران - 1 ترويج فرهنگ استفاده از وسايل نقليه همگاني بجاي وسايل نقليه شخصي - 2 توسعه و تجهيز وسايل نقليه همگاني - 3 افزايش توليد و مصرف بنزين بدون سرب و تا حد امكان فراهم آوردن تسهيلات لازم جهت گازسوز كردن وسايل نقليه - 4 ترويج فرهنگ استفاده گسترده از دوچرخه به عنوان وسيله اي مفيد و بدون آلودگي - 5 گسترش و تجهيز تعميرگاههاي استاندارد جهت سرويس مطلوب اتومبيلها - 6 جلوگيري از رفت و آمد وسايل نقليه دودزا و فرسوده در سطح شهر - 7 به كارگيري تجهيزات مناسب جلوگيري ازآلودگي هوانظير فيلترها و... جهت صنايع آلوده كننده - 8 به كارگيري دستگاه هاي اندازه گيري وكنترل جهت برآورد ميزان آلودگي هوا درنقاط مختلف شهر - 9 گسترش شبكه گازرساني در سطح شهر جهت جايگزيني گاز با سوختهاي سنگين - 10 جلوگيري از سوزاندن زباله و برگ درختان در سطح شهر - 11 توسعه فضاي سبز مناسب در سطح شهرجهت كاهش بار آلودگي هوا ميرمهرداد مير سنجري