Hamshahri corpus document

DOC ID : H-761108-38606S1

Date of Document: 1998-01-28

مراقبين بهداشت مدارس در جستجوي جايگاه نگاهي به موقعيت كنوني مراقبين بهداشت در مدارس كشور عليرغم نياز شديد مدارس و افزايش دانش آموزان، شمار مراقبين بهداشت مدارس ثابت مانده و در مناطقي حتي كاهش يافته است اشاره: براساس يك آمار تازه براي دانش آموز 750هر در مدارس كشورمان يك نفر مراقب بهداشت داريم. مراقبين بهداشت مدارس يا همان مربيان بهداشت پيشين هنوز از جايگاه واقعي خود برخوردار نشده اند. مربيان بهداشت كه در زمره مفيدترين و مجربترين نيروهاي مورد نياز آموزش و پرورش به شمار در مي آمدند، خلا ناشي از اختلاف ميان وزارت آموزش و پرورش و وزارت بهداشت و درمان براي جذب و استخدام اين نيروها سرگردان شدند و بخش قابل توجهي از اين نيروها در شرايطي كه مدارس به شدت به آنها نيازداشتند يا به بانوان خانه دار پيوستند و يا به مشاغل ديگري روي آوردند. امروزه مراقبين بهداشت كه درواقع ادامه دهنده راه مربيان بهداشت مي باشند، بامسايل و تنگناهاي ديگري روبرو مي باشند، نخست اينكه تعداد آنها عليرغم چند برابر شدن دانش آموزان ثابت مانده و يا كمتر شده و هنوز برنامه مشخصي براي پرورش و جذب مراقبين بهداشت جديد ارائه نشده است. به هر حال، با توجه به نقش حساس مراقبين بهداشت مدارس در حفظ بهداشت و تندرستي دانش آموزان و نسل جوان كشور، شايسته است نسبت به تبيين جايگاه واقعي اين نيروهاي متعهد و علاقه منداقدامات لازم به عمل آيد و آموزش و پرورش ووزارت بهداشت و درمان برنامه ها و طرح هاي خود را دراين زمينه هماهنگ سازند. گزارشي كه در اين شماره مي خوانيد، نگاهي اجمالي به موقعيت كنوني مراقبين بهداشت در مدارس كشور است. در حال حاضر به تعداد هر 750 دانش آموز تنها يك مراقب بهداشت داريم. مراقبين بهداشت در مدارس وظيفه رسيدگي به امور بهداشتي و تندرستي دانش آموزان را به عهده دارند. بخش ديگري از وظايف مراقبين بهداشت رسيدگي به امور شخصي، انجام معاينات سطحي گوش و چشم و دهان و آموزش مهارتهاي بهداشتي به نونهالان، پاسخگويي به مشكلات و مسائل شخصي كودكان و نوجوانان و راهنمايي دبيرستاني هاست. مراقبين بهداشت بيشتر در مقطع ابتدائي متمركز هستند و در مقاطع ديگر كمتر به چشم مي خورند. وارد يكي ازمدارس مناطق تهران مي شويم تاگفت وگويي كوتاه با مراقب بهداشت داشته باشيم. خانم فدائي مراقب بهداشت كه در دفتر كارش سرگرم تنظيم برگه هاي معاينه سطحي دندان دانش آموزان مي گويد است: مراقبين، بهداشت كه بيشتر آنها را خانم هاتشكيل مي دهند در برخي مدارس با كمترين امكانات درجهت پاسخگويي به نيازهاي دانش آموزان سرگرم انجام وظيفه مي باشند. وي مي افزايد: وظايف ما به طور عمده شامل تست شنوايي، بينايي، دهان ودندان ورسيدگي به نظافت شخصي كودكان و نوجوانان است. بيشتر بچه هابا چگونگي مسواك زدن درست آشنا نيستند و حتي آگاهي لازم براي انجام امور شخصي خود را ندارند. در حالي كه اين نوباوگان بايد در همين دوره سني، جامعه پذيري را فرا بگيرند و فردا بتوانند روي پاي خود بايستند. اين مراقب بهداشت خاطرنشان مي كند: عدم رعايت بهداشت توسط دانش آموزان به ويژه در زمستان كه بيماريهاي فصلي شايع است باعث بيماري افراد بيشتري خواهد شد اما مي توان با آموزشهاي بسيار ساده و بارعايت بهداشت فردي از شيوع بيماريها جلوگيري كرد. وي مي افزايد: در بيشتر مدارس به خصوص آموزشگاههايي كه بيش از 750 دانش آموز وجود در دارد، زمينه مراقبت هاي بهداشتي با كمبودهاي جدي روبه رو هستيم وعلي رغم مساعدت خانواده ها در تهيه اين امكانات همچنان نياز به حمايت و همكاري بيشتري احساس مي شود. بيشتر شيرهاي آب خراب است و گاه فاقد آبگرم مي باشد. سردي شديد آب در زمستان باعث ترك خوردگي دست كودكان و در نتيجه خودداري آنها از عمل شستشوي دست و صورت مي شود. ميررضا صادقي مدير يكي از مدارس تهران مي گويد: مراقبين بهداشت نقش بسيار مهمي را درمدارس برعهده دارند. دانش آموزان از بدو ورود به مدرسه يعني از سن 7 سالگي با حوادث گوناگون و پيش بيني نشده اي روبه رو هستند. گاهي يك زمين افتادن ساده باعث شكستگي دست يا پا مي شود. شيوع بيماريهاي فصلي يا واگيردار نيز مسايل خود را دارد. مراقب بهداشت مي تواند از طريق آموزش هاي ساده و موثر، دانش آموزان را در جهت حفظ بهداشت و مقابله با بيماري هاي فصلي ياري دهد. مراقبين بهداشت تنها وظيفه آموزش و مراقبتهاي بهداشتي را به عهده ندارند بلكه در كنار اين فعاليتهادر رفع بيماريها و يا ناراحتي هاي رواني روحي، دانش آموزان و رفع مشكلات خانوادگي آنها نيز نقش داشته اند. زهره مزيناني مادر يكي ازدانش آموزان مي گويد: چندي پيش فرزندم دچار سردردهاي مكرر بود اما هيچوقت به ما نمي گفت، روزي سركلاس دچار حالت تهوع شد كه با هوشياري مراقب بهداشت مدرسه فهميديم كه به بيماري كم خوني مبتلا شده است كه توانستيم به موقع از حوادث بعدي جلوگيري كنيم. مادر يكي ديگر از دانش آموزان مي گويد: فرزندم كه در يكي از مدارس منطقه 4 درس مي خواند دچار تنبلي چشم بود كه چند سال ما به آن پي نبرده بوديم و سرانجام درجريان معاينه چشم توسط مراقب بهداشت كه در مدرسه صورت گرفت متوجه تنبلي چشم فرزندم شديم و براي معالجه آن اقدام كرديم. اين نارسايي در بزرگسالي براي او مشكلات زيادي به بار مي آورد. بچه ها در بدو ورود به مدرسه با جامعه ديگري كه از هم سن و سالهاي خودشان تشكيل مي شود آشنا مي شوند و در اين سال ها ساعاتي را نيز در مدارس مي گذرانند. در طي اين ساعات و درطي اين ماهها و سالها نياز به مراقبت و محافظت دارند. در كنار مربي ورزش، مربي پرورشي، فردي به نام مراقب يا مربي بهداشت در بايدباشد گذشته اي نه چندان دور در بدو ورود هر فرد به مدرسه يك دفترچه بهداشتي صادر مي شد كه رواني مشخصات فيزيكي، افراد ثبت مي گرديد و از طريق اين دفترچه كه مي توان به عنوان پرونده پزشكي از آن نام برد در زمينه واكسيناسيون، تست پنج حس، درج مشخصات فيزيكي از نظر قد، وزن، ذكر بيماري و... به بهداشت فردي دانش آموز كمك شاياني مي شد اما درحال حاضر در مدارس نه تنها از اين امكانات خبري نيست، بسياري از نيازهاي اوليه نيز به علت كسر بودجه آموزش و پرورش و مشخص نبودن حدود وظايف به فراموشي سپرده شده است. صابون و مجهز بودن سرويس هاي بهداشتي حداقل امكاني است كه بايد در مدارس موجود باشداما در بسياري از مدارس، در اين زمينه با كمبودهاي جدي روبه رو مي باشيم. دانش آموزان بايد به طور منظم از نظر جسمي رواني مورد معاينه قرار گيرند تا با دستاني ترك خورده و كثيف پشت ميزهاي درس ننشينند و بيماريهاي گوناگون رابه هم منتقل نسازند. وزارت آموزش و پرورش كه نقش تربيت و آموزش نسل جوان را بر عهده دارد، در صورت برخورداري از حمايت هاي لازم موفق به انجام چنين رسالتي خواهد بود. اما ديري است كه تربيت مربي يا مراقب بهداشت در وزارت بهداشت و درمان به فراموشي سپرده شده است. طبيعي است با چنين كمبودهايي نمي توان برنامه هاي موثري براي تامين سلامت و بالندگي نسل جوان كشور داشته باشيم. به عنوان نمونه در يكي ازمدارس تهران از بين 5 سرويس بهداشتي تنها سرويس 2 آن سالم است كه قادر به پاسخگويي نياز دانش آموزان درمورد نمي باشد كمبود صابون در يكي از مدارس مدير اين مدرسه مي گويد: بچه ها فرهنگ مصرف را نياموخته اند، برايشان صابون گذاشتيم، نتوانستند درست از آن استفاده كنند كه باعث اتلاف هزينه شد و ما مجبور شديم چند برابر هزينه پيش بيني شده خرج كنيم. در واقع جا انداختن يك فرهنگ در ميان دانش آموزان از جمله وظايف آموزشي است كه بايد مربيان آموزشي آن را به انجام برسانند. ذبيح الله منصورنيا كارشناس مسئول تغذيه بهداشت اداره كل شهرستانهاي استان تهران مي گويد: مربيان بهداشت زير مجموعه معاونت پرورشي آموزش و پرورش مي باشند كه در مدارس در زمينه فعاليتهاي بهداشتي مدارس انجام وظيفه مي كنند كه از اهم وظايف مربيان بهداشت اهتمام در ارتقاي سطح سلامت جسمي و رواني واجتماعي دانش آموزان و تلاش در جهت پيشگيري از بروز و انتشار با بيماريهاست شروع فصل گرما و سرما و شيوع بيماريهاي فصلي وشايع مربيان بهداشت ضمن ارائه آموزشهاي لازم بهداشتي در مدارس; جهت معاينه هاي دانش آموزان از نظر بينايي و شنوايي اقداماتي صورت مي گيرد كه در برنامه دراز مدت سال جاري است كه كليه دانش آموزان تحت معاينه قرار گيرند. ملوك متقيان كارشناس مسئول بهداشت و تغذيه شهر تهران مي گويد: در شهر تهران در بين مناطق بيست گانه از مناطق به 141 ازاي هر دانش آموز 800700 ما يك مربي داريم و از منطقه 15 به بعد به ازاي هر دانش آموز 15001000 يك مربي داريم كه بيشتر مراقبين بهداشت خانم هستند و بيشتر آنها در مقطع ابتدايي و ندرتا در مقطع راهنمايي متمركز هستند. مراقبين بهداشت كنوني همان افرادي هستند كه بيست سال پيش آموزش ديده اند و نيروي جديد و جواني جايگزين اين نيروهانشده است و تا به حال متولي آموزش مراقبين بهداشت وزارت بهداشت و آموزش پرشكي است كه چند سالي است كه تربيت اين افراد با توقف مواجه شده است. وي در پاسخ به اين سوال كه چه امكاناتي دراختيارمراقبين بهداشت و مدارس قرار مي گيرد مي گويد: آموزش و پرورش عليرغم كمبودامكانات توانسته در زمينه بهداشت با در اختيار قراردادن صابون و جاصابوني و در برخي مناطق با لوله كشي صابون مايع، ضدعفوني سرويس هاي بهداشتي، وزنه، مقر، چارت بينايي، كمك اوليه را در اختيار دانش آموزان قرار دهد و در كنار اين فعاليت با معاينات دوره اي از طريق پزشكان به نام اكيپ بيماريابي مناطق مختلف خصوصامناطق جنوب شهر را تحت پوشش قرار دهد. وي در ادامه افزود: برخي ازبيماريهايي كه در مدارس دربين دانش آموزان رايج بود ودانش آموزان را با مشكلاتي روبرو ساخته بود مانند كنترل هپاتيت، شده است. در زمينه بيماريهاي مو در هر ماه سال جاري اكيپ ضربتي مناطق مختلف را تحت معاينه قرار دادند و 3 هزار مورد آلودگي شناسايي و تحت كنترل قرار گرفت. اما در شهر بزرگي مثل تهران وبا توجه به جمعيت بزرگ دانش آموزان لازم است كه در زمينه بهداشت و تغذيه توجه بيشتري شود و نسبت به كنترل وضعيت بهداشتي بيماريها از امكانات بيشتري برخوردار باشيم. در همين جامعه در حال حاضر بيشتر مربيان بهداشت را زنان تشكيل مي دهند آنهم با امكانات محدود و تنها از طريق تربيت معلم پنج مرد نيز به مراقبين بهداشت اضافه شده است. شهر تهران باز از اين نظر دروضعيت بهتري است، در برخي مناطق از استان تهران وشهركهاي اطراف مدارس فاقدآب لوله كشي است و 90 درصدمدارس حتي تا به حال با پديده اي به نام مراقب بهداشت روبرو نگرديده اند.