Hamshahri corpus document

DOC ID : H-761105-38327S1

Date of Document: 1998-01-25

شهر سالم چرا به بيت المقدس، اورشليم يا شهر سالم؟ مي گويند نوشته: علي محمد مقدسي جستارگشايي: بيت المقدس; اورشليم، ازكهن ترين شهرهاي ديني جهان، دارنده تاريخ پرفراز و فرودي اين است شهر هماره، باتاخت و تاز قومهاي گوناگوني ازجمله بني اسرائيل و بابل، در راستاي تاريخ شكوهمندش روبه رو بوده پس است ازدرآمدن اسلام به اين سرزمين، اوج و رونق گذشته اش را بازمي يابد ولي ديري نمي پايدتا آنكه با آغاز جنگهاي صليبي از سوي مسيحيان و سرانجام چيرگي و نفوذ يهوديان در نوامبر 1947 تا به امروز، به سرنوشت تيره و تاري دچار مي شود. اميد آنكه به ياري ايزد يكتا، سرزمين فلسطين و بيت المقدس; قبله نخست مسلمانان وآرامگاه شماري از پيامبران بزرگ چونان خدايي، حضرت داوود، يوسف، يعقوب سليمان، و... از چنگ زورمندان و دشمنان اسلام و قرآن، اسرائيليان، رهايي يابد. جستاري كه از پي مي آيد، به پژوهش كوتاهي در زمينه تاريخچه اورشليم و دليل نامگذاري آن به شهر سالم (شليم =اور =شهر، سالم ) مي پردازد. نويسنده باآوردن ده دليل از نوشته ها و منابع كلاسيك فارسي، چونان سفرنامه ناصرخسرو وبه ويژه با استناد به قرآن مجيد، جستارش را مستند مي كند. توجه خوانندگان گرامي را، با توجه به اينكه در جمعه روز گذشته، قدس توسط ملت ما باشكوه فراوان برگزار شد، به اين مطلب جلب مي نماييم. سرويس معارف بيت المقدس يكي از شهرهاي بسيارقديمي و مذهبي سرزمين فلسطين است كه اعراب و مسلمانان جهان به آن بيت المقدس (قدس شريف ) و يهوديان سراسر عالم به آن اورشليم گفته اند و از زماني كه اين شهر به پايتختي اين منطقه انتخاب گرديد چندين بار مورد هجوم و حملات ديگر كشورهاي جهان قرار گرفته و عظمت و شوكت ديرينه خود را ازدست داده است. چنانكه در سال 1189 قبل از ميلاد يك بار قوم بني اسرائيل به آنجا يورش برد و تمدن شهري آنجا را نابود ساخت و اين قضيه در فصل هفتم تورات درباره سفر يوشع پيامبر به آنجا بيان گرديده است. در سال 713 قبل از ميلاد نيز سناخريب به آن منطقه حمله كرد و آنجا را با خاك يكسان نمود و بعد از او حملات پي درپي بابليان و بختنصر و ديگر طاغي و ياغيان جهان به اين منطقه مي باشد كه ذكر همه آنها در اين وجيزه ميسور تنها نمي باشد زماني كه اين شهر تا اندازه اي از فتنه و آشوب در امان مانده است از هنگامي است كه دين مبين اسلام در آنجا راه مي يابد و ترقي و تعالي اين شهر در مدتي اندك، تا شروع جنگ هاي صليبي به اوج خود مي رسد و در اين جنگ هابيت المقدس و ديگر شهرهاي اين منطقه به سرنوشتي بس مخوف دچار مي گردند، چنانكه برخي از مورخين نوشته اند در يك روز، مسيحيان كه خود را رسل رحمت و مبشرين صلح و سلامت مي دانند تقريبا هفتاد هزار نفر از مردم غيرسپاهي اين منطقه را قتل عام مي كنند و درصدد نابودي مسلمانان اين منطقه برمي آيند و به منظور رسيدن آرمان و آمال خود در نوامبر سال 1947 با يهوديان همدست و هم پيمان مي گردند و با كمك گرفتن از دولت انگليس و امريكا و روس، آنجا را از منطقه اسلامي خارج مي سازند و زير سيطره اسرائيل قرار مي دهند. و اما چرا مسلمانان جهان به اورشليم ( بيت المقدس ) شهري پاك و مقدس گفته اند. دلايلي چند براي اين موضوع از كتاب سفرنامه ناصرخسرو و كتابهاي ديگر ذكر شده، كه آنها را در پي مي آوريم: يك - قبور و مشاهد بيشتر پيامبران بزرگ الهي چون، قبر حضرت داوود (ع ) و حضرت يوسف صديق (ع ) و حضرت ساره زن حضرت ابراهيم ( ع ) و مشاهد حضرت ابراهيم قهرمان خليل، توحيد و حضرت سليمان و حضرت يعقوب و محراب حضرت زكريا ( ع ) و مهد حضرت عيسي ( ع ) كه آن را مسجدالاقصي هم گويند در اين شهر است كه نويسندگان اسلامي و غيراسلامي مطالبي بس ارزنده درباره آنها نگاشته اند. دو - قبله اول مسلمانان در آنجا بوده است، چنانكه ناصرخسرو مي گويد: و اما صخره، و آن سنگي است كه خداي عزوجل به موسي (ع ) فرمود تا آن راقبله سازد و چون اين حكم موسي بيامد، آنجا را قبله كرد و خود بسي نزيست و به همان زودي وفات كرد، تا روزگار حضرت سليمان ( ع ) مسجدي گردصخره بساختند و آن صخره در ميان مسجد و محراب خلق بود تا عهد پيامبر ما، حضرت محمد ( ص ) آنجا قبله بود و نماز را بدان جانب مي گزاردند تا آنگاه كه، ايزد تبارك و تعالي فرمود كه، قبله خانه كعبه باشد. سه - عبادت در آنجا اجري عظيم ناصر دارد خسرو گويد: ميان علماي دين معروف است هر نمازي كه در بيت المقدس گزارده شود برابربيست و پنج هزار نماز و هر نمازي كه در مدينه منوره رسولمان حضرت محمدمصطفي (ص ) خوانده شود برابر پنجاه هزار نماز و هر نمازي كه در مكه به جاي آورده شود برابر صدهزار قبول افتد، كه خداي، عزوجل همه بندگان خود را توفيق دريافت آنها روزي كناد. چهار - تمامي اين شهر جز روستاهاي آن يكپارچه از سنگ است و وقتي باران در آنجا ببارد زمين ها خوب شسته و پاكيزه گردند. در اين باره به سفرنامه ناصرخسرو نظري مي افكنيم: بيت المقدس شهري است بر سر كوهي نهاده و آب ندارد مگر از باران و دررستاق هاي آن چشمه هاي آب هست، امادر شهر نيست و تمامي زمين هاي شهر به تخته سنگ ها فرش انداخته و هركجاكوه بوده است و بلندي، بريده اند وهموار كرده و آب آن شهر، از همه آبها خوشتر است و پاكتر، چنانكه اگراندكي باران ببارد تا دو سه روز از ناودان ها آب مي رود، چنانكه هوا صافي شود و اثر از ابر نماند ولي قطرات باران همي چكد. پنج - خداي بزرگ در قرآن كريم سوره انبيا آيه 71 از اين منطقه نامي به ميان مي آورد و مي گويد: ما حضرت ابراهيم و لوط (ع ) را از مكر و كيد كافران رهانيديم و به سرزميني كه آن را بركت جهانيان قرار داديم ( بيت المقدس ) برديم. شش - درخت زيتون و انجير كه ازقداست خاصي برخوردارند و خداوند متعال در قرآن كريم به آن دو قسم يادمي كند، در بيت المقدس زياد كاشته شده و فراوانند. در اين باره در سفرنامه ناصرخسرو آمده است: سواد و رستاق بيت المقدس همه كوهستان است و نيز همه مزرعه و كشاورزي درخت زيتون و انجير و تمام بي آب است و نعمت هاي فراوان و ارزان باشد و كدخدايان باشند كه هريك پنجاه هزار من روغن زيتون در چاه ها و حوض ها پر كنند و از آنجا به اطراف عالم برند. هفت - معراج پيامبر اكرم، حضرت محمدبن عبدالله ( ص ) از مسجدالاقصي اين شهر صورت گرفته است و معراج به عقيده مسلمانان، آن شبي بوده است كه رسول گرامي به امر خداوند متعال از مكه به بيت المقدس آمده و پاي مبارك خود را به آنجا نهاده و سپس به آسمان صعود كرده كه به اين موضوع در قرآن كريم سوره اسراء آيه 1 اشاره شده است كه: آن خدايي پاك و منزه است كه بنده خود را (حضرت محمد ( ص ) ) شبي، از مسجدالحرام به مسجدالاقصي كه گرداگردش مبارك است سير داد، تا برخي از آيات خود را به آن حضرت نشان دهد و او هر آينه شنوا و بيناست. هشت - مي گويند كه، رسول گرامي اكرم، حضرت محمدبن عبدالله (ص ) مسجدالحرام را در مكه حرم اول و مسجدالرسول را (مسجد خود ) در مدينه حرم دوم و مسجدالاقصي كه مسجدي بزرگ و معروف در بيت المقدس است و در سمت جنوبي جامع القبه قرار دارد، حرم سوم معرفي نموده اند. نه - آن دسته از افراد و اشخاص اطراف اين ولايات كه، توانايي زيارت خانه خدا (كعبه را ) در وقت مقررش ندارند در همان وقت به زيارت بيت المقدس مي روند و تمام اعمال حج را در آنجا به جاي مي آورند تا از پاداش خداوندي بهره مند گردند. در اين باره ناصرخسرو در سفرنامه اش گويد: بيت المقدس را اهل شام ( سوريه )و آن طرف شامات، قدس گويند و از اهل آن ولايات كسي كه به حج نتواند رفتن در همان موسم به قدس حاضر شود ودر موقف بايستد و قرباني عيد كند، چنانكه عادت است و سال باشد كه زيارت از بيست هزار خلق در اوايل ماه ذي الحجه در آنجا حاضر شوند و فرزندان برند و سنت كنند. ده - در كتابهاي مختلف از آن جمله در سفرنامه ناصرخسرو آمده است كه روز رستاخيز ( قيامت ) در آنجاخواهدبود. ناصرخسرو گويد: و جامع آن، مشرقي است و باروي مشرقي شهر باروي جامع نيز مي باشدو چون از جامع بگذري صحراي بزرگي است عظيم هموار، كه به آن ساهره مي گويند و گويند دشت قيامت آنجاخواهدبود. و حشر مردم را آنجا خواهند كرد كه به همين علت خلق بسيار از اطراف عالم به آنجا آمده و مقام ساخته اند تا در آن شهر وفات يابند و چون وعده حق سبحانه و تعالي در رسد به ميعادگاه حاضر باشند. خدايا در آن روز پناه بندگان تو باش و عفو تو باشد، آمين يا ربالعالمين. منابع و ماخذ: ـ 1ترجمه فارسي قرآن كريم از آقاي عبدالمحمد آيتي. ـ 2سفرنامه ناصرخسرو به كوشش مرحوم دكتر نادر وزين پور. ـ 3قصص قرآن تاليف آقاي صدرالدين بلاغي.