Hamshahri corpus document

DOC ID : H-761105-38319S1

Date of Document: 1998-01-25

پرسش از شما پاسخ از ما چرا پياز اشك چشم را در؟ مي آورد لطفا توضيح دهيد چرا هنگام پوست كندن پياز، مخصوصا موقع خرد كردن آن، آدم گريه اش مي گيرد. چه عاملي در پياز وجود دارد كه روي كيسه هاي اشكي تاثير؟ مي گذارد آيا رابطه اي ميان عامل مذكور و گاز اشك آور وجود ؟ دارد مهتاب مرزبان پور - كرمانشاه س. بحراني پور - سربندر پاسخ - همانطور كه در سوال اشاره شده است در گوشه هر دو چشم در قسمت بالا و آنجايي كه به گوش ها نزديكتر است كيسه ها يا غده هاي اشكي وجود دارد كه بطور بي وقفه و دايم يك ماده بي رنگ و شفاف به نام اشك ترشح مي كنند. فكر مي كنيد اشك به چه درد؟ مي خورد يك كار مهم اشك، نرم و لغزان كردن كره چشم است. اگر فقطچند دقيقه اشك در چشم شما ترشح نشود سطح كره چشم (يعني همان كره سفيدي كه در كاسه چشم مي لغزد ) آنچنان خشك مي شود كه چرخاندن آن به اين طرف و آن طرف دشوار و دردناك مي گردد. اين وظيفه اشك همانند روغن كاري كردن مفصل ها و قطعات درماشين است. كار ديگر اشك، شستشو دادن و پاك كردن دايمي سطح چشم است. آيا تا به حال به گردوخاك و ذرات دوده و چربي كه روي شيشه اتومبيل مي نشيند دقت كرده ايد. چشمان شما هم مثل شيشه اتومبيل در معرض برخورد با همان ذرات گردوخاك، دود، گازهاي مختلف موجود در هوا و حتي انواع ميكروبهايي است كه در هوا پراكنده اند. در مايع اشك، موادي همچون بي كربنات سديم يا (جوش شيرين ) و كلرورسديم يا (همان نمك طعام ) وجود شوري دارد اشك هم به دليل وجود نمك در آن است. اين دو ماده، كارشان شستشو دادن سطح چشم و پاك كردن ذرات خارجي است كه روي آن مي نشينند. ماده ديگري در اشك وجود دارد به نام ليزوزوم. اين ماده يك آنزيم است كه مي تواند قارچها ميكروبها، و باكتريهايي را كه وارد چشم مي شود از ميان ببرد و آنها را ليزوزوم بكشد خاصيت ضدعفوني هم دارد و مي تواند تمام چشم و مجراهاي آن را ضدعفوني كند. در دو گوشه ديگر چشم، يعني در قسمت پايين و نزديك بيني مجراهايي است كه مثل زيراب يا سيفون عمل مي كنند: يعني بعداز آنكه اشك سطح چشمها را شستشو داد از اين سوراخها خارج شده و وارد بيني مي شود و داخل بيني ها را مرطوب مي كند. در بعضي مواقع مثل وقتي كه آدم به نور شديد نگاه كند يا در باد قرار گيرد، يا جسم خارجي با سطح كره چشم برخورد كند ترشح اشك سريعتر مي شود. حالات عاطفي مثل شوق و ذوق ناگهاني ياناراحتي و غم نيز باعث تشديد فعاليت كيسه هاي اشكي مي شود. وقتي كه ترشح اشك شديد باشد، مجراي خروجي اشك توانايي تخليه همه اشك را ندارد. در نتيجه زيادي اشك از چشم بيرون مي ريزد و از روي گونه ها سرازير مي شود كه ما آن را به گريه تعبير مي كنيم. اما اينكه چرا پياز باعث سرازير شدن اشك مي شود به ساختمان شيميايي ماده موجود در آن بستگي دارد. تنها پياز نيست كه اين خاصيت را دارد. بو كردن سركه، فلفل، بعضي ادويه ها و چاشني هاي تند، بعضي مواد شيميايي مثل اسيدها، كلروفرم، (فرمالدهيد ) همين واكنش را در غده هاي اشكي موجب مي شوند. بنابر اين قابليت تحريك غده هاي اشكي از مشخصه هاي بسياري از تركيبات شيميايي است. از آن جمله، انيدريدها، تركيبات اسيدي هالوژن و ديگر موادي كه در آنها گروه آليل و يك اتم هالوژن وجود داشته باشدمي توانند موجب تحريك غدد اشكي شوند. فرمول گازهاي اشك آور كه نيروهاي پليس از آن استفاده مي كنند بسيار پيچيده تر و داراي خواص ديگر گازهاي اشك آور است هم برهمين اساس كه ذكر شد كار مي كنند. اما آنها انواعي دارند كه هر كدام به نوعي و از راهي تاثير مي بخشند. بعضي ها از راه چشم، بعضي از راه حلق و تنفس، و بعضي حتي از راه پوست مي توانند تاثير كنند.