Hamshahri corpus document

DOC ID : H-761105-38313S1

Date of Document: 1998-01-25

روند يكسويه تبديل آب شيرين به پساب آلوده كمبود آب شيرين، بحران آينده آلودگي روبه گسترش منابع زيرزميني آب در تهران اين شهر پرجمعيت را در آينده با مشكلات جدي روبه رو مي كند اشاره: برف زمستان امسال، دره ها را پر كرد و موجبات تشكيل يخچال هاي دايمي در دامنه هاي برف گير كوهستاني را فراهم كرد. كارشناسان تابستان امسال هشدار داده بودند كه بخشي از يخچال هاي دايمي سلسله جبال البرز و نقاط كوهستاني ديگر براثر خشكسالي و كمبود شديد برف و باران از بين رفته است. به اين ترتيب با بارش برف هاي سنگين، تابستان سال آينده با خطر خشكسالي روبه رو نخواهيم بود، اما، مسئله كمبود آب شيرين تنها به بارش و يا عدم بارش برف و باران محدود نمي شود. آلودگي روزافزون منابع آب شيرين در ايران و بسياري از مناطق جهان خطر بالقوه كمبود آب كشاورزي و قابل شرب را در كمين مردم جهان نشانده است. چگونگي استفاده از آب شيرين و همچنين به كارگيري فن آوري هاي پيشرفته براي تجهيز منابع آب، تفكيك شبكه آب قابل شرب و در نهايت بهره برداري بهينه از منابع آب كشور از مي تواند، بروز مشكلات جدي در ايران جلوگيري كند. از جمله فعاليت هاي انساني كه بيشترين مقدار مصرف آب را سبب مي شود، كشاورزي است، در اين زمينه جز چند كشور كه از فن آوري هاي نوين بهره مي گيرند، در بيشتر مناطق جهان به ويژه در اقليم هاي گرم و خشك كه آبياري زمين هاي كشاورزي در چهار فصل ضروري است، به دليل عدم بهره وري از فن آوري هاي جديد تا ميزان 70 درصد كل آب مصرفي تبخير مي شود. اگر سالها و فصل هاي بي بارش و كم بارش را علاوه كنيم مي توان گفت درصد 90 از مجموع آب بدست آمده در مناطق گرم و خشك روبه نابودي مي رود. اين هدر رفتن پيوسته كه با افزايش جمعيت هر روز ابعاد گسترده تري پيدا مي كند، جهان آينده را با خطر كم آبي يا بي آبي مطلق روبه رو مي سازد. براساس تازه ترين آمارها، افزايش مناطق كشاورزي و سطح زيركشت از سال 1990 1900 تا /47 3از ميليون هكتار به 727 ميليون هكتار افزايش يافته است. وبراساس برآوردهاي تقريبي در سال 2000 به 900 ميليون هكتار افزايش خواهد يافت. به اين ترتيب و با توجه به بهره برداري گسترده از منابع آب شيرين و تبديل آن به پساب كشاورزي كه آميخته به كود شيميايي و انواع سموم دفع آفات نباتي است، بخش قابل توجهي از اين منابع را به مرور به مواد آلاينده رودخانه ها، درياها و اقيانوس ها تبديل مي كند و به همين ميزان، جهان رابه سوي بحران كمبود آب سوق مي دهد بخصوص كه چرخه طبيعي آب در طبيعت نيز بر اثر اين قبيل آلودگي هادچار اختلال مي شود. كارشناسان محيط زيست هشدار داده اند كه نفوذ پساببيمارستاني در بسياري از مناطق جهان بهداشت وسلامتي آب شيرين را در معرض خطر جدي قرار داده است. اين نوع آلودگي در چرخه زيست سلامتي انسان، حيوان و گياه را به صورت يكسان در معرض خطر قرار داده و منابع آب وخاك را در آينده غيرقابل استفاده مي كند. براساس همين بررسي هاي كارشناسي هر سال به هر ميزان كه آب بر اثر نفوذ پسابهاي گوناگون مراكز صنعتي، بيمارستاني، سموم دفع آفات نباتي و غيره، آلوده مي شود، به همان ميزان از آب شيرين و قابل شرب كاسته مي شود و اين آلودگي در درازمدت يك بحران سراسري در جهان رخ مي نمايد. مهندس فتوره چي كارشناس محيط زيست مي گويد: اگرچه بارش برف قابل توجه در بسياري از كشورهاي جهان در نيمكره شمالي، پاره اي نگراني ها در زمينه كمبود آب را كاهش داده است، اما روند آلودگي منابع آب اعم از آبهاي سطحي و زيرزميني حتي با بارش برف و باران زياد هم برطرف نمي شود. به عنوان نمونه در شهر تهران هنوز براي پساب آلوده كننده لابراتوارهاي عكاسي و راديولوژي ها كه نيترات نقره به همراه انواع سموم حتي سيانور را وارد شبكه آبهاي زيرزميني مي كنند، هيچ اقدامي صورت نگرفته است و همه اميدوارند كه با اتمام طرح سراسري فاضلاب شهر تهران در اين مورد نيز چاره انديشي شود. بخصوص كه مي دانيم بخشي از آب آشاميدني مورد نياز مردم اين شهر پرجمعيت از چاه تامين مي شود. معصومه عابدنژاد شهروند ساكن صادقيه تهران كه تحقيقاتي را در زمينه منابع آب شيرين انجام داده است مي گويد: تا پيش از اين دهه هاي غم انگيز پاياني قرن بيستم كه آلودگي محيط زيست، منابع آب شيرين را به طوري جدي به خطر انداخته است بشر بي آنكه زحمتي به خود بدهد از منابع عظيم آب شيرين كه محصول قانونمندي طبيعت و چرخه حيات مي باشد، برخوردار بود. آب برف و باران پس از نفوذ به لايه هاي زيرين زمين، به خودي خود تصفيه مي شد و به صورت چشمه ها و قنات هاي داراي آب زلال و گوارا در خدمت موجودات زنده قرار مي گرفت، اما امروزه در بسياري از مناطق جهان، نفوذ مواد آلاينده به ويژه فلزات سنگين و سمي، اين عمل خود به خودي پالايش طبيعي را دچار وقفه كرده است. به عنوان نمونه چند سال پيش آثار سموم ناشي از پسابهاي كارخانه هاي نساجي شهر صنعتي البرز قزوين در محصولات چغندرقند ديده شد و كارشناسان تشخيص دادند كه بر اثر شكستگي كانال سيماني شبكه پساب، اين ضايعه پيش آمده است و اخيرا اعلام شد كه براي اين شهر صنعتي طرح تصفيه پساب در دست اجرا مي باشد. نمونه هايي از اين دست زياد است. وي مي افزايد: اگر امسال برف سنگين زمستاني، تاحدودي نگراني ما را بابت تابستان آينده كاهش داده است، نبايد آينده نگري را كنار بگذاريم و به فراواني برف و باران دل خوش داريم. راهبردهاي واقع بينانه در مديريت منابع آب مي تواند، استفاده بهينه از اين موهبت الهي را در كشور ما ممكن سازد. مشكل تنها اين نيست كه متخصصان در پي كشف منابع جديد آب باشند تا آن را به راحتي و به واسطه سيستم هاي مبادله به خانه ها برسانند. در شهر بزرگي مثل تهران گذشته از نارسايي هاي موجود در مورد آب قابل شرب هنوز اطلاعات لازم و دقيق را نداريم و مشخص نيست كه آب آلوده در كجا و در چه چرخه اي از مصرف قرار دارد و چاههاي به اصطلاح كمكي كه در شبكه آب تهران مورد استفاده قرار گرفته چه مقدار نشتي و آلودگي دارند و تنها بازوي جلوگيري از مصرف غيرمنصفانه آب، افزايش آببها مي باشد به عبارتي دست مشتركان پرمصرف براي استفاده غيرمنطقي باز گذاشته شده است و با تمهيداتي مثل قطع آب مشتركان پرمصرف نمي توان مانع از اين مصرف بي رويه توسط ثروتمندان شهري شد. با توجه به موقعيت جغرافيايي ايران، سرزمين ما درمنطقه اي كوهستاني و خشك قرار گرفته و بخش اعظم آن را كويرهاي گسترده و بي آب پوشانده است. در عين حال رشته رودهايي در شمال، شمال غربي، جنوب و شرق كشور جريان دارد كه با استفاده بهينه از اين رودها مي توان، منابع آب شيرين كشور را تقويت كرد. در حال حاضر آلودگي مهم ترين خطري است كه رودخانه هاي بزرگ كشور را تهديد مي كند. مهندس منوچهري معاون وزير نيرو، هفته گذشته با اشاره به روند خطرناك آلودگي آب رودخانه ها هشدار داد كه وزارت نيرو با آلايندگان رودخانه ها برخورد قانوني مي كند. واقعيت اين است كه متاسفانه از يك دهه پيش ساخت و سازهاي غيرقانوني در حريم رودخانه هاي كشور افزايش يافته نگاهي است به روند ويلاسازي در مسير رودخانه كرج، تنها گوشه اي از اين تخلفات را برملا مي سازد. مماشات با آلوده كنندگان رودخانه، چشم پوشي از ضايع شدن تدريجي آب شيرين كشور به زيان نسل كنوني و نسل هاي آينده است. در شرايطي كه گروهي سودجو به ساخت و ساز در اراضي مشرف به درياچه ولشت كلاردشت ادامه مي دهند و هيچگونه ممانعت قانوني از اين تجاوز آشكار به محيط زيست كشور به عمل نمي آيد، نمي توان توقع داشت كه براي ساماندهي پسابهاي خانگي و صنعتي كه به رودخانه ها سرازير مي شود، چاره انديشي شود.