Hamshahri corpus document

DOC ID : H-761104-38239S1

Date of Document: 1998-01-24

كمبود آب شيرين، بحران آينده ضرورت بازنگري در برنامه هاي ذخيره سازي و مصرف بهينه آب بارش هاي سنگين زمستان امسال كمبود آب را در كشور ما جبران كرده است، اما ذخيره سازي و مصرف بهينه آب را بايد جدي بگيريم ميان ترس و اميد تابستان پارسال خشكسالي بر بخش وسيعي از ميهن ما حاكم شد و خطر كمبود آبنشانه هاي هشداردهنده خود را بروز داد. كوهنوردان قديمي و كارآزموده از اينكه يخچال هاي دايمي دره هاي ژرف سلسله جبال البرز نيز كاهيدن گرفته است، ابراز نگراني مي كردند. خوشبين ترين كارشناسان مي گفتند اگر، يك تابستان خشك ديگر در پيش داشته باشيم، براي تامين آب شيرين با بحران جدي روبه رو خواهيم شد. تابستان كم آب سال 76 به پائيز خشك و طولاني پيوند خورد و در روزهايي كه همگان با بيم و اميد چشم به آسمان دوخته بودند، باران و برف باريدن گرفت و قلبهاي مايوس مردم شاد شد. برف سنگين زمستان به طور موقت بحران كمبودآب را كاهش داده اما است در نهايت نمي توان به اميد فراواني برف و باران مشكلات آب را حل شده انگاشت. بحران آب شيرين در دهه هاي آينده از مشكلات اصلي مردم جهان به ويژه منطقه خاورميانه خواهد بود. در كشور ما مي توان با بهينه سازي مصرف آب بخصوص تفكيك آب قابل شرب ازآب تصفيه نشده در شهر پرجمعيتي مثل تهران، ذخيره سازي به شيوه هاي گوناگون از جمله آبخوان داري و آبخيزداري از هرز رفتن اين نعمت بزرگ الهي پيش گيري كرد و نگراني ناشي از كمبود آب در آينده را كاهش داد. پس از يك بي باراني و بارش، تقريبا دو، سه ساله با فرارسيدن پائيزي كه گذشت دريچه هاي رحمت الهي گشوده شد و در حاليكه بيم آن مي رفت با تمام صرفه جوئي ها در مصرف آب از سوي برخي از شهروندان تهراني، آب در اين شهر و برخي ديگر از شهرها در پائيز، درست همان هنگام كه باران شروع به باريدن كرد، جيره بندي شود. اما، با بارش هرباران پائيزي ياس و ترس جاي خود را به اميدداد. بارش نخستين برفهاي زمستاني در كوهساران و برخي از نواحي شهري و سرانجام تداوم بارشهاي زمستاني يقينا مردم تهران و بسياري از شهرهاي پرجمعيت كشوررا از خطر بي آبي، رهانيد و مايه خوشحالي همه مردم به ويژه كشاورزان شد. اما تهران و چند شهر ديگر در امور آب معضل فراوان دارد. نخست بي توجهي مسئولان و طراحان آبرساني و ديگري بي تعهدي برخي از تهران نشينان كه به دليل مهاجرت خود خواسته علاقه اي به شهر فعلي خود اين ندارند گروه با اينكه بيشترين امكانات شهري را مي ربايند در خيلي از امور احساس همشهري گري ندارند اينان درتهران پول در مي آورند از امكانات آن با تمام كاستي كه براي مردم اصلي تهران بوجود آورده اند بهترين بهره را مي گيرند ولي دريغ از احساس مسئوليتي ولو به نفع خود. پيش از پرداختن به ريشه هاي مشكل آب در تهران بزرگ جا دارد به اهميت آب در جهان و بخصوص منطقه خاورميانه كه ايران نيز يكي از نمونه هاي بارز كم آبي در اين منطقه است بيشتر توجه كنيم. چرا كه آب، اين مايه زندگي، تندرستي و بهداشت يكي از موضوعهاي مشكل آفرين در آينده و در چرخه اقتصاد و فرايند محيط زيست و سرچشمه درگيريهاي سياسي درخاورميانه و برخي ديگر از نقاط جهان خواهد شد. حتي فراتر از تنش هاي سياسي كه تاكنون بر سر موضوعاتي چون سرزمين، نفت و معادن و در آينده مهندس آب و تخصص هائي چون اموري كه مربوط به محيط زيست انسان مي شود اهميت ويژه اي پيدا خواهند كرد. و اين شعار جهاني، آخرين درخت آخرين انسان مصداق واقعي خود را پيدا خواهد كرد انسان، انسان هزاره سوم، در غرب باشد يا شرق در شمال باشد يا در جسم جنوب، و روحش بايد در خدمت به طبيعت قوام گيرد. در آينده انسان مغرور و خود شيفته امروزي به رويه نياكان خود مجبور خواهد شد براي ادامه زيست به درخت و آب چون خود توجه كند آب را حرمت گذارد و درخت را نعمت بزرگي بداند به گفته تحليلگران جهاني مسئله آب، آب آشاميدني، آبهاي بين مرزي يا بين الدول و سرانجام آبهاي منطقه اي در بسياري از كشورهاي شمال يا جنوب در جهان آينده پس از سال منبع 2000 و موضوع اصلي مناقشات خواهد شد و حقوق آب با حقوق بشر رايج ترين مباحثات حقوقي جهان مي شود. خاورميانه از جمله مناطقي است كه به طور يقين مسائل آب و كشمكش هاي ميان ملت ها و دولت ها را در رويه سياسي آينده خود تجربه خواهد كرد. درگيري تركيه و عراق بر سر فرات از هم اكنون آغاز كشور شده ما در استفاده ازمنابع آبي رود ارس، هيرمند، اترك از گذشته با مشكلاتي روبه رو بوده و در آينده نيز بعيد به نظر مي رسد كه اين رودخانه ها براي ما بي مشكل باشند. آفريقاي شمالي، آمريكاي مركزي و حتي اروپا هر كدام با دشواري هاي گوناگوني درزمينه آب رودررو خواهند بود و اين جدا از مناقشات و درگيريهاي درون منطقه اي در كشورهاي بي آب و يا كم آب مي باشد. نواحي گرمسيري مرطوب از جمله مكانهاي ديگري هستند كه آب در آنها مسئله ساز خواهد بود. يك كارشناس منابع طبيعي مي گويد: واژه رطوبت نبايد با مفهوم كمبود منابع آب اشتباه در شود بيشتر نواحي از جمله سواحل جنوبي درياي خزر در ايران (گيلان و مازندران ) و كوهپايه هاي مشرف به آن كه عمده ترين منابع جنگلي ايران محسوب مي شوند در گذشته با يك پوشش گياهي خوب از فرسايش خاك جلوگيري مي كردند ولي در سالهاي اخير كه باران در كل سرزمين ايران و حتي در مناطق باران خيز به قدركافي نباريده، موجبات سريع فرسايش خاك را پيش آورده است. اين كارشناس مي افزايد: خاك حاصلخيز به هنگام فرسايش در هر هكتار 100 تن خاك را به نابودي مي كشاند در حاليكه در هنگام مراقبت و نعمت بارش در هر هكتار تنها يك تن خاك قابل به توليد است اين فرايند خطرناك و ناهنجار كه كمي بارش باران و بي توجهي مردم برآن دامن مي زند مي تواند رفته رفته زمين و خاك حاصلخيز را به زمين هاي شور تبديل كند و زمين هاي شور شده و ماندابي شده از عواملي هستند كه حاصلخيزي خاك را كاهش داده و باعث سرايت سريع شوري به ديگر مناطق مي شوند. درست مثل فرآيندي كه در شمال خليج فارس در سده هاي پيشين اتفاق افتادوتاكنون ادامه دارد هر چند برخي از نظريات بر اين باور است كه مناطق شمالي خليج فارس روند معكوس ماندابي شدن را به خود گرفته و تا يكي دو سده ديگر پوشش گياهي به صورت مرتع وجنگل احيا خواهد شد. در اكثر مناطق كه با كاهش باران چه در داخل ايران و يا ديگر سرزمين هاي مشابه روبه رو بوده ايم ضمن كاهش فرسايش خاك كه در ادامه سالهاي كم بارش وجود آورنده اصلي آن است رشد جمعيت روبه افزايش گذارده، در كشورهاي روبه توسعه چون كشور ما گذشته از دو فرايند معكوس بي باراني و فرسايش خاك توسعه ظاهري و بي رويه كارخانجات در اقليم هاي كشاورزي مانع عمده و مضاعفي را برآباداني اين مناطق به لحاظ آلودگي خاك، هوا و آب بوده اند. متاسفانه در استان مركزي و چند ناحيه كشاورزي كشورما با چنين پديده هاي عقيم ماندگي رشد به معني واقعي در 89 سال گذشته روبه روبوده ايم. رشد بي رويه جمعيت در اكثر كشورهاي آفريقائي و آسيائي مسئله اي بسيار جدي است. اين رشد بي رويه اكثرا در كشورهائي رخ مي دهد كه منابع آبهاي آن آسيبپذيرترندكه ايران با تمام درايتهاي بهداشتي در امر تنظيم خانوار در اين گردونه قراردارد و تنها در طول دو دهه جمعيت آن بيشتر از سه برابر شده است. طبق برآورد دفتر جمعيت سازمان ملل متحد جمعيت شهري در مناطق ياد شده متجاوزاز سه برابر از سال 1965 ميلادي تاكنون بوده است. اين رشد جدا از برخي مناطق شهري چون تهران است كه رشد آن از سال 1965 تا به حال به 7 تابرابر 10 موقعيت قبلي رسيده است. بر اساس تازه ترين داده هاي آماري رشد جمعيت را از 507 ميليون نفر در براي 1965سال مناطق آسيا آفريقاو آمريكاي لاتين به 2 بيليون نفر در سال 1997 اعلام شده و پيش بيني مي شود تا سال 2000 ميلادي يعني آغاز هزاره سوم رشد جمعيت در مناطق ياد شده /2 5به بيليون نفر خواهد رسيد و رشد سريع شهرك هاي اقماري صنعتي وغيرصنعتي موجب كميابي و آلودگي بيشتر آب در محدوده كلان شهرها خواهد شد. ادامه دارد