Hamshahri corpus document

DOC ID : H-761102-38174S1

Date of Document: 1998-01-22

شهر يا؟ روستا مساله اين است... شهر يا؟ روستا مساله اين است... مادر شهرها و دشواري هاي آنها (واپسين بخش ) در شهرها، مرگ و مير ناشي از برونشيت بيش از، روستاها است و در شهرهاي بزرگ و مادر شهرها، بيش از ديگر شهرهاست يكي ديگر از كاستي ها و دشواريهاي مادر شهرها، آلودگي هاي صوتي است كه شايد اين نوع آلودگي بطور مستقيم انسان يا جانوران را از بين نبرد بلكه باعث ضعف دستگاه شنوايي و نارسايي هاي عصبي شود در مادرشهرها، وجود خودروها ( رانه ها )،، تاسيسات صنعتي آلودگي هوا را دوچندان كرده است. اثرات آلودگي هوا را كه براثر عوامل بالا و افزايش جمعيت شهرها روزبه روز حادتر مي شود، مي توان در قالبكمبود اكسيژن، افزايش گازهاي سمي، بروز بيماريهاي حاد مانند برونشيت سوزن، چشم، سرطان، پوسيدگي پوشاك و فلزات خشك، شدن گياهان و از بين رفتن حيوانات و... ديد. براي نمونه، در شهرها مرگ و مير ناشي از برونشيت بيش از، روستاها است و در شهرهاي بزرگ و مادرشهرها، بيش از ديگر شهرها است. در مادرشهرهاي امروزي، مهي غليظ برتافته از دود كارخانه ها و خودروها فضاي شهر را در برگرفته است. اين مه با آلودگي هوا در شهرها، هواي سنگين و غيرقابل تحمل را براي انبوهي از ساكنان شهري فراهم مي آورد و بر تعداد مبتلايان بيماري هاي تنفسي مي افزايد. متاسفانه مادرشهر تهران نيز يكي از آلوده ترين مادرشهرهاي جهان است كه براساس آخرين اطلاعات سهم، رانه هاي آن در آلوده سازي 77 درصد و سهم صنايع و مناطق مسكوني 23 درصد است. مادرشهرو آلودگي صوتي يكي ديگر از كاستي ها و دشواري هاي مادرشهرها، آلودگي هاي صوتي است كه شايد اين نوع آلودگي، يعني آلودگي صوتي، به طور مستقيم انسان يا جانوران را ازبين نبرد، بلكه باعث ضعف دستگاه شنوايي، نارسايي هاي عصبي، و سرانجام به خطرافتادن سلامت انسان منجر شود. براساس پژوهش هاي انجام شده، اگر بروز صدا بيش ازدسي بل باشد 70 براي سلامت انسان زيان بار است. بيشترين منابع آلودگي صوتي در آپارتمانها، اداره ها و كارخانه هاي موجود در مادرشهرها، صداي ناشي از حمل و نقل، فعاليت هاي صنعتي، فعاليت هاي شخصي مانند فريادزدن و... هستند. براي نمونه، براساس پژوهش هاي انجام شده در مادرشهرنيويورك، منابع آلودگي صوتي اين شهر باتوجه به نوع و كيفيت فعاليت هاي شهري برتافته از رويكردهايي هستند كه در جدول مربوطه آمده اند. منابع آلودگي صوتي شهر نيويورك منابع آلودگي درصد ترافيك و حمل و نقل 36 حمل ونقل عمومي قطار و تراموا16 راديوها12 جمع آوري زباله ها9 صداي زنگها و صوت ها8 فعاليت هاي مربوط به ساختمان /7 5 زمزمه هاي شخصي و آوازهاي دسته جمعي 7 صداهاي /4 5متفرقه مادر شهرو مسكن از مهم ترين دشواري هايي كه مادرشهرهاي امروزي با آن روبه رو هستند مساله مسكن است. افزايش جمعيت و هجوم روستاييان به از مادرشهرها، دو جنبه به اين دشواري ها مي افزايند: يكي جايگزيني اين جمعيت در سطح شهر و ديگر اينكه اگر روستاييان درصورتي كه بخواهند خود اقدام به ساختن مسكن كنند; مناطق حاشيه شهرها را انتخابمي كنند و سبك و معماري روستايي را بدون هيچ ضابطه اي مبناي كار قرار مي دهند كه اين خود به ناهماهنگ بودن چهره و بافت مادرشهرها بويژه در كشورهاي درحال توسعه كمك مي كند. به اين ترتيب، زاغه نشيني به وجود مي آيد. مساله مسكن، از مهم ترين دشواري ها در سطح مادرشهرها است كه نتيجه تراكم بيش از حد جمعيت و فعاليت هاي مربوط به جمعيت است كه دشواري هاي ديگري را نيز به همراه مي آورد. مي توان مادرشهر را با عوامل ديگر مطالعه و بررسي كرد كه از گنجايش اين مقاله خارج است ولي سعي شده است به عمده ترين آنها پرداخته شود. نتيجه گيري باتوجه به روندي كه مادرشهرها درپيش گرفته اند، آنها روزبه روز توسعه و گسترش مي يابند مادرشهرها، به همراه خود جمعيت انبوه، آلودگي هوا و صوتي، كمبود مسكن و... را خواهند داشت و تنها كاري كه انسان سده بيستم مي تواند آن را انجام دهد كاهش اين مشكلات است. به راستي مادرشهرها به كجا؟ مي انجامند آيا در مرحله بندي توسعه، خود به مگالاپليس (megalpolis) ختم؟ مي شوند و آيا مگالاپليس واپسين مرحله توسعه شهري است؟ ازنظر شماري از پژوهندگان، پاسخ منفي است; به باور آنان، هم اكنون شهري بي قواره و بسيار بزرگ درحال شكل گيري است كه شايد بتوان به آن شهر عمومي يا اكيومناپليس (Ecumenopolis) نام داد. در سده 21 الگوهاي گوناگون شهري وگتوهاي مختلف سكونتگاهي از كوچك ترين واحد ( روستا ) تا بزرگترين آن (شهرك،، شهرها مادرشهرها، مگالاپليس ) در داخل يك سيستم جهاني به نام اكيومناپليس درارتباط با هم قرار مي گيرند. اكيومناپليس سيستمي از سكونتگاه هاي انساني است كه سراسر جهان را احاطه مي كند. در پايان اين سده، اگر جمعيت جهان به شش ميليارد نفر يا بيشتر برسد، در چند دهه آينده نه تنها جمعيت شهري به سرعت افزايش مي يابد كه مشكلات ناشي از شهرنشيني و توسعه شهري شايد به ده برابر مشكلات امروزي برسد; شايد اكيومناپليس، واپسين مرحله شهرنشيني در جهان امروز باشد كه صدها ميليون انسان آن با تكنولوژي بسيار پيشرفته به مدت چند سده به حيات خود ادامه دهند. درك همه مشخصات اين شهر عمومي درحال حاضر براي ما امكان پذير نيست اگر هم اكنون جامعه شهري به فكر آينده توسعه شهري نباشد، اين امكان وجود دارد كه اكيومناپليس انسان را چنان مطيع خود سازد كه به نابودي پاره اي از خصيصه هاي فرهنگ جامعه بشري بينجامد و ارزشهاي انساني را لگدكوب كند. اكيومناپليس ممكن است به چنان وسعتي دست يابد كه انسان اگر در آسمان آن با هليكوپتر پرواز كند نتواند افق شهر را تشخيص دهد; چرا كه شهر، بخش عظيمي از جهان ما را دربرمي گيرد; از اين رو، براي بيشتر پژوهشگران، اين پرسش مطرح است كه در دوره اكيومناپليس، نيازهاي جديد، علوم جديد، تكنولوژي جديد چسان عمل؟ خواهندكرد آيا سيستم اكيومناپليس، سياره زمين را بهبود مي بخشد يا آن را به نابساماني و آشفتگي؟ مي كشاند اكنون كه تاحدودي با مشكلات هرچند اندك مادرشهرها آشنا شديم، آيا بهتر نيست كه در ايجاد و توسعه شهرهاي ميهنمان آگاهانه تر؟ گام برداريم يا از توسعه بي رويه شهرها جلوگيري كنيم و توفيق برنامه ريزي را در تجمع بيش ازحد جمعيت شهرها؟ ندانيم بهتر نيست براي تامين رفاه جامعه بشري و رابطه منطقي انسان و محيط و فضاي ساخته و آزاد شهري گام برداريم تا نسل هاي آينده در لهيبسوزان شهرهاي دوزخ گونه فردا فدا؟ نشوند علي يوسفي اطاقور دانشگاه سيستان و بلوچستان گروه جغرافيا با سپاس از استادان محترم گروه جغرافياي دانشگاه منابع: - 1 فريد دكتر يدالله جغرافياي شهرشناسي چاپ دانشگاه تبريز 1372 - 2 شكويي دكتر حسين ديدگاههاي نودر جغرافياي شهري انتشارات سمت 1375 - 3 شكويي دكتر حسين ديدگاههاي نودر جغرافياي انتشارات سمت شهري 1375 - 4 شكويي دكتر جغرافياي حسين اجتماعي شهرها اكولوژي اجتماعي شهرها انتشارات ماجد 1372 - 5 شعيه مهندس اسماعيل مقدمه اي برمبناي برنامه ريزي شهري، انتشارات دانشگاه علم و صنعت - 1375 - 6 شكويي دكتر حسين جغرافياي اجتماعي شهرها اكولوژي اجتماعي شهرها انتشارات ماجد - 1372 - 7 شعيه مهندس اسماعيل مقدمه اي برمبناي برنامه ريزي شهري انتشارت دانشگاه علم وصنعت - 1375 - 8 شكويي دكتر حسين محيطزيست شهري انتشارات دانشگاه تبريز 1358 -گتوعبارتست 9 از: اقليتهاي مذهبي قومي و زباني، كه در نتيجه فشارهاي اجتماعي - اقتصادي و قانوني به صورت جدا از ساير گروههاي شهري زندگي مي كنند. - 10 شكويي دكتر حسين جغرافياي اجتماعي شهرها اكولوژي اجتماعي شهرها انتشارات ماجد - 1372 - 11 شكويي دكتر حسين محيطزيست شهري انتشارات دانشگاه تبريز 1358 (همچنين از كتابها و نشريات ديگر نيز به طور غيرمستقيم، استفاده شده است )