Hamshahri corpus document

DOC ID : H-761021-37289S1

Date of Document: 1998-01-11

يادداشت اقتصادي بودجه 77 و قيمت جهاني نفت پس از گذشت 6 هفته از زماني كه رئيس جمهوري لايحه بودجه سال 1377 كل كشور را به مجلس تقديم كرد، از امروز رسيدگي به اين لايحه در جلسه علني مجلس آغاز يكي مي شود از مهمترين مسائل در بودجه سال 1377 كه به رغم همه بررسيهاي قبلي بايد ارزيابي دقيق تري در مورد آن صورت گيرد تعيين قيمت نفت خام صادراتي ايران درسال آينده و تنظيم درآمدها براساس آن است. در بودجه پيشنهادي دولت براي سال 1377 كل كشور قيمت نفت خام صادراتي ايران /17 5برمبناي دلار براي هر بشكه درنظر گرفته شده است. به طوري كه از سخنان چهارشنبه گذشته رئيس مجلس شوراي اسلامي با خبرنگاران برمي آيد، نمايندگان مجلس نيز تصميم گرفته اند همان مصوبه دولت يعني /17 5دلار براي هر بشكه را تصويب كنند. اهميت تعيين قيمت براي هر بشكه نفت صادراتي ايران در بودجه سال آينده از اين رو است كه هنوز بخش عمده اي از درآمدهاي بودجه از محل صادرات نفت تامين مي شود. سهم پيش بيني شده براي درآمدهاي نفتي در بودجه سال 1377 /36 6ميزان درصد و سهم نفت در تامين درآمدهاي ارزي كشور نيز چيزي حدود 80 درصد است. گفته مي شود بودجه سال 1377 كل كشور برمبناي عملكرد 8 ماهه اول سال پيش بيني و 1376 به مجلس تقديم شده است. در همين مدت عملكرد بودجه سال جاري با عدم تحقق حدود 10 هزار ميليارد ريال مواجه بوده كه حدود يك چهارم آن يعني 2500 ميليارد ريال مربوط به كسري و عدم تحقق درآمدهاي پيش بيني شده از محل صادرات نفت و گاز بوده است. رئيس جمهور نيز هنگام ارائه گزارش عملكرد صدروزه دولت جديد به مردم در تاريخ 26 آبان اين امر را تاييد كرده و در اين خصوص گفته است: ما امسال ( ) 1376 هم با سال نسبتا دشواري روبه رو هستيم. بعضي مشكلات را همين جابايد گفت. اين دولت كه تقريبا در نيمه سال مسئوليت گرفت اولا با عدم تحقق درآمدها روبروست يعني از درآمدهاي پيش بيني شده در بودجه هشت هزار و پانصد ميليارد 10و ريال ( ميليارد 851 تومان ) عدم تحقق بودجه داريم كه بخشي به خاطر نفت است يعني فروش كمتر و قيمت پائين تر. يعني قيمتي كه مجلس براي هر بشكه نفت /17 5دلار تعيين كرده بود... هنوز ميانگين 712 زير 17 دلار است. با تصريح رئيس جمهوري و اعلام ساير مقامات اقتصادي كشور بين عملكرد 8 ماهه اول بودجه 76 دستكم در مورد درآمدهاي نفتي كه قيمت هر بشكه نفت زير 17 دلار بوده و /17 5پيش بيني دلار براي بودجه 1377 كه بر مبناي عملكرد بودجه 76 تنظيم شده همخواني وجود ندارد و شرط واقع بيني رعايت نشده است. البته پس از تقديم بودجه از سوي دولت به مجلس كساني كه برانقباضي وانضباطي بودن بودجه مزبور كه براساس عملكرد 8 ماهه اول بودجه 76 تنظيم شده بود انتقاد داشتند با خوش بيني غيرواقع بينانه و صرفا برمبناي تصورات ذهني خود اميدوار بودند در ماههاي بعدكسري بودجه و يا به عبارت صحيح تر همان درآمدهاي تحقق نيافته به ويژه در بخش نفت كه 2500 ميليارد ريال بود با افزايش قيمت نفت در بازارهاي جهاني جبران شود و برهمين اساس خواستار كاستن از بعد انقباضي بودجه شدند. اما متاسفانه از آن زمان به بعد روند قيمت نفت خام در بازارهاي جهاني همچنان نزولي بوده و بهاي هر بشكه نفت با حدود 25 درصد كاهش مواجه شده است. اين امر نه تنها به عدم تحقق بخش بيشتري از درآمدهاي بودجه 76 مي انجامد بلكه ضرورت دقت در تعيين قيمت نفت براي بودجه 77 را نيز دوچندان مي كند. برخي از تحولات بين المللي موثر بر قيمت نفت خام در بازارهاي جهاني كه از كنترل ايران نيز خارج است و به ويژه پس از تقديم بودجه از سوي دولت به مجلس نيز شدت گرفته و احتمال تشديد آنها در آينده نيز وجود دارد نيز ترديدهايي درزمينه واقعي بودن /17 5قيمت دلار براي هر بشكه نفت خام در بودجه سال 1377 ايجادمي كند. اكنون از يك سو با تجربه اي كه از بودجه سال 1376 در زمينه عدم تحقق درآمدهاي نفتي بر مبناي هر /17 5بشكه دلار داريم و از سوي ديگر با توجه به عملكرد ديگراعضاي اوپك در زمينه پيش بيني قيمتي به مراتب كمتر /17 5از دلار براي هر بشكه نفت در بودجه هاي سالانه كه خود قرينه اي بر عدم اطمينان آن از آينده بازار و درعمل موثر بر اين امر است و همچنين توجه به عوامل مختلفي همچون ادامه بحران مالي و پولي در آسيا و گسترش آن، احتمال سرايت بحران مالي به اروپا در نيمه دوم سال كه 1998 با بحث استفاده از پول واحد در اروپا تشديد مي شود ادامه كاهش ارزش برابري پولهاي كشورهاي جنوب شرق آسيا كه باعث گران تر شدن واردات نفتي آنهامي شود، فرا رسيدن فصل بهار و تابستان كه موجب كاهش فصلي تقاضاي جهاني نفت مي شود، عدم پيش بيني افزايش رشد و حتي پيش بيني كاهش رشد اقتصاد كشورهاي صنعتي، احتمال تخطي اعضاي اوپك از سهميه هاي مقرر شده و عرضه مقدار زيادي نفت به بازار و احتمال عملي شدن پيش بيني برخي تحليلگران مبني بر تنزل قيمت هر بشكه نفت خام برنت به سطح 14 دلار به نظر مي رسد كه قبل از تصويب /17 5نهايي دلاربراي قيمت هر بشكه نفت خام در بودجه سال 1377 كل كشور بايد جانب احتياط بيشتررعايت شود و تا حد امكان با ارزيابي دقيق تر قيمت كمتر /17 5از دلار براي هربشكه نفت خام در بودجه در نظر گرفته شود. چنانچه قيمت نفت در بودجه 77 /17 5هربشكه دلار در نظر گرفته شود و سپس با عدم تحقق روبرو شود علاوه بر مشكلاتي كه در برنامه ريزيها و اجراي طرحها در كشور ايجاد مي كند بهانه خوبي نيز براي توجيه برخي ناكارآييهاي احتمالي فراهم خواهد ساخت و در طرف مقابل چنانچه قيمت /17 5كمتراز دلار در نظر گرفته شود و بيشتر از آن تحقق يابد مي توان آن را همچون بعدا، گذشته، به طرحهاي با اولويت بيشتر اختصاص داد. علي صباغيان