Hamshahri corpus document

DOC ID : H-761020-37157S1

Date of Document: 1998-01-10

گرايش جهاني به سوخت هاي پاك به زيان اقتصاد ملي سوخت را هدر ندهيم (بخش پاياني ) همزمان با بهينه سازي مصرف سوخت هاي فسيلي بايد به مرور سوخت هاي پاك مثل انرژي خورشيدي، انرژي باد و بيوگاز را جانشين سوخت هاي تجديدناشونده كنيم اشاره: تهران هفته گذشته شاهد برگزاري همايشي براي دستيابي به راههاي ممكن به منظور صرفه جويي درمصرف انرژي بود، در گزارش حاضر كه بخش پاياني آن دراين شماره درج شده است، بيشتر وضعيت كنوني مصرف سوخت وراههاي دستيابي به مصرف بهترو صرفه جويي در انرژي هاي تجديدناشونده مورد بررسي قرار گرفته است. كارشناسان مي گويند همچنان كه در بسياري از نقاط جهان براي جلوگيري از آلودگي محيطزيست، استفاده از انرژي خورشيدي و بيوگاز روبه افزايش است، در كشور ما نيز بايد به همراه تلاش هايي كه براي مصرف بهينه وصرفه جويي سوخت انجام استفاده مي شود، از سوخت هاي تجديدشونده مثل انرژي انرژي خورشيدي، باد و بيوگاز كه به سوخت هاي پاك شهرت رواج دارند، يابد. آيا تابه حال به سوخت گرم كننده هاي خود؟ توجه كرده ايد آيا تاكنون به محاسبه نوع مصرف و هزينه آن طي مدت زمان؟ مشخص پرداخته ايد شايد همگي بگوييم نيازي به اين كار نيست. اما با يك نگاه اجمالي و بررسي مختصر به وسايل سوختي در دسترس خود متوجه خواهيد شد كه با يك كنترل مصرف ناچيز چه بازگشت مفيدي را براي هزينه خانواده خود و در سطح توليد فراورده خواهيدداشت. عده اي معتقدند كه يكي از عوامل اصلي عدم توجه به ميزان مصرف سوخت ارزاني ودسترسي آسان به اين فراورده هانسبت به كالاها و اجناس ديگربوده است. فراورده هاي نفتي درخانه ها تنها صرف سوخت وگرمازايي نمي شود، بلكه كاربردهاي ديگري نيز دارند. به طور مثال بسياري از ما براي از بين بردن حشرات، نفت زيادي را داخل فاضلاب خالي مي كنيم. اما اگر اين مقدار ليتر نفت را به قيمت برفرض ليتر 300 تومان مي خريديم آيابه راستي اين گونه عمل؟ مي كرديم مهندس فرهاد بهبهاني مسئول واحد امور و برنامه ريزي انرژي وزارت نفت مي گويد: در سال قيمت 1359 بنزين 10تا 30 ليتري ريال بود تا سال به 1372ليتري 50 ريال رسيد. در اين فاصله زماني براساس شاخص كالا در بخش عمده فروشي و خرده فروشي چيزي درحدودهزار برابر اضافه شده است. حال امروز اين افزايش درمقايسه با قيمت هر كالا ازجمله نوشابه به گونه اي است كه يك ليتر بنزين برابر با 160 ريال است و 330 سي سي نوشابه برابربا 250 ريال محاسبه مي شود حال ببينيم كه ما با اين پديده چگونه برخورد مي كنيم. وقتي به صرفه جويي مي انديشيم، زواياي مختلف پيرامون خود رايك به يك ازنظر مي گذرانيم و درخود، راههاي درست مصرف كردن اين فراورده ها را درنظر مي گيريم. وجود دستگاهها وابزارهاي قابل دسترس خانگي كه روزانه سوخت بيشتري نسبت به ساير دستگاهها دارند كنترل آن حائز اهميت است. خانم مهندس افضل زاده كارشناس سوخت هاي فسيلي مي گويد: ما در مصارف خانگي دورريز حرارتي زيادي تحقيقاتي داريم كه انجام داده ايم دررابطه با بازدهي حرارتي اجاق گاز، كه ميزان حرارتي براي طبخ غذا نياز است تنها 25 درصد بوده است يعني از 100 كالري حرارت كه سوخت گاز مايع توليدمي شود 20 كالري آن براي گرم كردن غذا و 80 درصد آن تنها هواي اطراف اجاق گاز را گرم مي كند. حال ديده مي شودكه در مواردي مقدار فشار گازرا براي حرارت بيشتر افزايش مي دهند يعني بدون درنظر گرفتن بازدهي اجاق و اين همان هدررفتن انرژي است. براساس آمار سال 1374 ميزان مصرف گاز در سال 1373 به 34354 ميليون متر مكعب بوده و در سال 1374 اين رقم به 39022 ميليون مترمكعب رسيده است و اين بدان معني است ميليون 4668كه مترمكعب مصرف انرژي گاز در اين مدت زمان افزايش داشته است. توجه به روند مصرف و افزايش بي رويه هرساله آن نسبت به سال بعد نشان دهنده مصرف بيشتر اين فراورده ها بوده است. اما در كنار دلايل و علت هاي ديگر عده اي مي گويند كه يكي از دلايل عمده هدررفتن انرژي و در نتيجه مصرف بيشتر، بستگي به نوع معماري نامناسب و ساخت خانه ها بوده است. سبك معماري و افزايش مصرف در گذشته هاي دورتر كه آثار و نشانه هاي آن را هنوز هم درمناطق روستايي مي توان خانه ها يافت، داراي ديوارهاي عايق ضخيم، طبيعي، پنجره هاي كوچك وبه صورت شبكه هاي به هم پيوسته بودند. در اين نظام معماري ساكنان خانه در فصل تابستان ازهواي خنك و در زمستان باحداقل وسايل گرمازا از گرماي مناسب برخوردار علاوه بودند بر اين به دليل بافت ويژه معماري اين قبيل سروصدا ساختمان ها، و آلودگي صوتي، امكان نفوذ به درون خانه را نمي يافت و به قول كارشناسان معماري چنان خانه هايي براساس معيارهاي زيست محيطي يكي از بهترين سكونتگاههاي انساني امروزه محسوبمي شدند خانه هايي باديوارهاي آجري و نازك وپنجره هاي بزرگ در روستاها رواج يافته و جانشين خانه هاي قديمي شده اند. طبيعي است كه ساكنان آن را در برابر هجوم گرما و سرما، بي دفاع كرده اند. براساس يافته هاي پژوهشي درخانه هاي جديد سوخت به ميزان بسيار بالا هدر مي رود و يكي اززيان هاي مسلم آن افزايش مصرف سوخت هاي فسيلي و افزايش آلودگي هوا است. به گفته كارشناسان، امروزه به فن عايق كاري خانه ها به گونه اي كه در برابر سرما و گرما مقاومت داشته باشند، توجه نمي شود. در كشورهاي توسعه يافته نوع معماري خانه ها و حتي ديوارها به گونه اي است كه گرما و سرما از محيط خارج نشود. كارشناسان معماري معتقدند كه براي صرفه جويي در مصرف سوخت بايد براساس وضعيت اقليم كشور در مناطق مختلف و نياز مردم و با بهره گيري از تجربه هاي چندهزارساله خانه سازي در ايران تعريف تازه اي ازمسكن مناسب ارائه دهيم. دراين خصوص مي توان از نمونه هاي معماري مطلوب و ارزشمندي كه هنوز در شهرهاي قديمي و مناطق روستايي ما وجود دارنداستفاده نماييم به عبارتي بابهره گيري از نوآوري مطلوب به معماري قديم خود بازگرديم و خانه هايي در مناطق روستايي بسازيم كه ساكنان آنها رادرمقابل گرما و سرما محافظت كنند. فن آوري و مصرف سوخت امروزه يكي از معيارهاي مهم و اساسي ساخت دستگاههاي گرمازاتوجه به عامل صرفه جويي در مصرف نوع سوخت آنها مي باشد. مهندس بهبهاني مي گويد: شايد همه ما ديده باشيم كه كاميون هاي ترانزيت خارجي در قسمت سقف راننده يك سطح مورب و شيبداري از طرف بالاي شيشه قرار دارد و به بالاي باروصل مي شود، اين به دليل مقاومت در برابر فشار هوا است زيراغلبه بر فشار هوا سوخت كمتري را مي طلبد. وي مي گويد: امروزه كه به سرعت يعني مصرف سوخت بيشتر در مقايسه با گذشته دورتر اهميت مي دهيم، بايد ساخت دستگاهها و وسايط نقليه به گونه اي باشد كه سوخت كمتري مصرف شود. همان طور كه بيشترخودروهاي جديد به شكل تخم مرغ ويا دوكي شكل هستند و اين نوع طراحي به منظور مقاومت در مقابل فشار هوا و مصرف سوخت كمتر انجام شده است. امروزه فراهم كردن امكانات لازم براي ساخت وسايلي بامصرف سوخت كمتر مورد توجه است كه اين امكانات دراختيار توليدكنندگان قرار گيردتا دستگاهي را با حداقل مصرف سوخت كمتر توليد كنند. اين كار مي تواند به صورت كمك مالي دولت به كارخانه هاي سازنده به صورت اهرم تشويقي درآيد. لازم به يادآوري است كه بسياري از دستگاهها و ابزارهاي ما قديمي هستند و به قول عده اي ما عادت به استفاده يك صنعت و يك قالب را در مدت هاي طولاني، داريم. درصورتي كه بسياري از ابزارها و دستگاههاي جديد با معيارها و نواقص روزساخته مي شوند و بروز مشكلات ونواقص جديد در ابزار و دستگاه جديدتري را مي طلبد تا به رفع آن قدم بردارند درغير آن صورت مشكلات مضاعف خواهدشد. به عنوان نمونه در كشور ما حتي سيستم پخش و توزيع فراورده هاي نفتي مربوط به ساليان گذشته مي باشد و حتي تعدادي از پمپ هاي توزيع بنزين خوب كارنمي كنند و روزانه مقداري بنزين به دليل عدم استفاده بهينه هدرمي رود. مصرف انرژي در كشورهاي مختلف يكي ديگر از عوامل و انگيزه صرفه جويي در مصرف فراورده ها وانرژي حاصله مي تواند استفاده از تجربه هاي ديگر كشورها درزمينه جلوگيري از مصرف بيشترباشد. كشور پهناور چين كه به تازگي گام در دوران توسعه صنعتي گذاشته است سومين كشورمصرف كننده انرژي در جهان محسوب مي شود، اما سازمان ويژه اي را براي بررسي ميزان مصرف و صرفه جويي انرژي ايجاد كرده، است. و در كنار آن كشور ژاپن چهارمين كشورمصرف كننده انرژي، با ارائه فن آوري جديد كارايي دستگاههارا بالا برده است و همچنين درمنابع انرژي ايجاد تنوع كرده است. به عنوان نمونه انرژي بادو خورشيد و ديگر انرژي ها راجايگزين اين فراورده، تجديدناپذير كرده است، كه البته در بين كشورها بيشترين ميزان صرفه جويي را، كشور ژاپن داشته است. كشور هندوستان با ارائه وام هاي بدون بهره به صنايع سطح تكنولوژي كشور را بالا برده است و يا كشور فيليپين سيستم عرضه و تقاضا را بهبود بخشيد. به عبارتي به تقويت سطح مديريت انرژي پرداخته است وبا قراردادن مقررات و قوانين ويژه و اطلاع رساني به مردم نوع الگوي مصرف را به سوي صرفه جويي و درست مصرف كردن هدايت اما كرده است كشور ما براي مصرف بهينه مي بايست چه الگوها ومعيارهايي را درنظر؟ بگيرد راهكارهاي اساسي براي صرفه جويي همان طور كه گفته شد فراورده هاي نفتي در كشور ما به صورت ارزان در دسترس مردم قرار مي گيردو از اين بابت يارانه هايي نيزپرداخت مي شود. كارشناسان اين فن معتقدند كه عرضه سوخت باقيمت واقعي مي تواند مصرف رابه حداقل ممكن خود برساند. و ازطرف ديگر، آنان به جايگزين كردن فراورده ها در صرفه جويي هم اشاره مي كنند. مهندس افضل زاده مي گويد: اگر حداقل 50 درصد 4 فراورده اصلي را با گاز مايع و طبيعي جايگزين كنيم، مصرف رابه نصف رسانده ايم. جايگزين كردن نوع سوخت مي تواند از جنبه هاي مختلف مفيد باشد ازجمله حفظمحيطزيست از آلودگي، فراورده اضافي صرف صادرات و تبديل به مواد باارزش تر شود و اين ازنظر اقتصادي حائز اهميت خواهد بود. يكي ديگر از راهكارهاي مناسب صرفه جويي، ارائه مديريت صحيح با برنامه ريزي هاي حساب شده براساس معيارهاي زيست محيطي است كه در مصرف بهينه سوخت مي تواند نقش اساسي داشته باشد. ارائه هزينه وسرمايه گذاري در بخش نوع مصرف از جمله تكنولوژي مدرن و كنارگذاشتن ابزارها و وسايل قديمي و با رعايت استاندارد در مصرف مي تواند در تنظيم مصرف سوخت نتيجه بخش باشد. كنترل نوع مصارف صنعتي و حتي مصارف خانگي مي تواند ميزان مصرف را مشخص كند. استفاده از منابع تجديدپذير مانند انرژي خورشيدي، زمين باد، گرمايي بيوگاز و انواع انرژي كه همه حال در دسترس قرار دارند مي تواند هم آلودگي هوا را به حداقل برساند و هم در مصرف انرژي تجديدناپذيرموثر باشد. براساس آماردريافت شده رشد مصرف فراورده درصد 6 در سال بوده است اين به آن معنا است كه با توجه به رشد جمعيت و الگوي مصرف فعلي اين رقم همچنان سير صعودي خواهد داشت. به هرحال بايد اين واقعيت را پذيرفت كه انتخابالگوي مناسب مصرف مي تواندموجبات استفاده سوخت از منابع تجديدناپذير را فراهم كند و به همراه آن بايد با جايگزين كردن تدريجي سوخت هاي تجديدشونده مثل انرژي انرژي خورشيدي، باد و بيوگاز، مصرف سوخت هاي فسيلي را به سودمحيطزيست و اقتصاد كشوربه حداقل رساند. گزارش از: مريم بابايي