Hamshahri corpus document

DOC ID : H-761020-37144S1

Date of Document: 1998-01-10

بچه ساكت خوب نيست!؟ چگونه با بازي و تحريك كودكان برخورد؟ كنيم بازي كودكان نوعي تفريح و ياسرگرمي تنها نيست بلكه با جنب و جوش خود به جستجو مي پردازدتا جواب كنجكاويهايش رابيابد. در بازي است كه كودك از خود غافل مي شود و به ديگران و حس همكاري و دوستي نزديك مي گردد او خود را از خودمحوري وخودانديشي صرف دور مي كند وبه اين مي انديشد كه حالا چگونه اين سرگرمي را تداوم بخشد و همين باعث مي شود تا او اجتماعي گردد و پايه واساس زندگي اجتماعيش پايه ريزي شود. روانشناسان تجارب اجتماعي رامهمترين عامل سازنده شخصيت تلقي كرده و معتقدند در هرمرحله از رشد تجربه اجتماعي مي تواند كيفيت زندگي فرد رادگرگون بنابراين نمايد بازي كودك را بايد مورد بررسي قرار داد و حتي ساعاتي معين را در طول روز به آن اختصاص و داد يا شايد گامي فراتر نهاد و در بازيهاي گروهي آنان شركت كرد. بدين طريق مي توان به مشكلات شخصيتي كودك پي برد و آن را سامان بخشيد. بازي و رشد بعضي از پدران و مادران مانع از جنبوجوش فرزندان خودمي شوند و با كلماتي آمرانه وتند مي كوشند تا بچه از سرگرمي كه براي خود پيدا كرده، دست بردارد و مودب و دست به سينه، در كنجي بنشيند. راستي اين هم يكي از گرفتاريهاست كه نه تنها روح بچه از آن شديدارنج مي برد بلكه اساسا عاملي در ايجاد يك سلسله انحرافهاي رواني در نهاد كودك به شمارمي رود. بعضي دوست دارند بچه پرجنبوجوش باشد و بعضي همانطور كه در اغلب اوقات همگان شاهد آن بوده ايم طرفداربچه هاي آرام و سربزير ومحبوبند. و هميشه اين گروه ازكودكان را در مقابل كودك پرسروصداي خود قرار مي دهند وپيوسته با گفتن جملات از اين قبيل: خوش بحال خانم فلاني چه پسري داره يا آفرين دختر خوبو به فرزند خود اشاره كرده و مي گويند ياد بگير ببين چه دختر خوب و آرام وحرف گوش كني است و يا اينكه با كلمات: بچه دست نزن، شيطاني نكن، آرام بنشين، مي كوشند تا آنان را از فعاليتهايي كه لازمه رشد طبيعي كودك است، باز دارند. در اينجا اين سوال براي ما پيش مي آيد كه آيا بازي در دوام رشد كودكان تاثير؟ دارد جواب اين است كه بله تاثير دارد و خيلي هم موثر است. بسياري از روانشناسان به تغيير مراحل مختلف رشد كودك و ارتباط آن با بازي به بحث و بررسي يكي پرداخته اند ازاين بررسي ها مربوط به خانم دكتر سوزان ايزاكس است كه دربحثي به بيان رابطه بازي بارشد پرداخته و نوزاد انسان رابا ساير حيوانات از اين جهت مورد مقايسه قرار داده است. نوزاد انسان در مقايسه با نوزادساير حيوانات از همه عاجزتر است و دوران خردساليش هم بيشتر طول مي كشد، اما از طرف ديگر، نوزاد انسان از نوزاد ساير حيوانات بيشتر داراي استعداد تربيت و دريافت تعليم است. علت اين امر آن است كه حيوان با هدايت غريزه كارهايش را انجام مي دهد اما انسان كه نيروي غريزه در او ضعيف تر است، در عوض، هوش و فكرش وسعت و نيرومندي بيشتري پيدا كرده است. از اين رو كودك آدمي مي تواند از راه تربيت و فراگيري به رفع نيازمنديهاي خود اقدام ورزد. مطلب ديگر آموختن يا استعداد فراگيري و تربيت مخصوص انسان نيست. برخي از حيوانات نيز داراي استعداد يادگيري بعضي چيزها هستند چون اين قبيل حيوانات بيشتر در ميان پستانداران وجود دارند در مي يابيم كه هر حيواني بيشتر استعداد تربيت دارد به بازي علاقه اش بيشتر است بطور مثال: بچه ميمون و بچه گربه مثالهاي خوبي هستند. ما خواه به بچه ها اجازه بدهيم و خواه ندهيم آنها از بازي دست نخواهند كشيد وچه آنها راراهنمايي بكنيم و چه نكنيم آن ها خود به اين كار اشتغال بازي مي ورزند براي كودك مانند نفس كشيدن امري طبيعي است و به همان اندازه براي رشد وي ضرورت دارد. در حقيقت بچه ها در مورد آنچه بنظر بزرگترهابازي صرف جلوه مي كند زحمات بسياري را متحمل مي شوند. فرهنگ لغت بازي را چنين تعريف مي كند: هر نوع ورزش و يا هرقسم اقدام و فعاليتي كه به منظور تفريح وتفنن انجام گيرد. يا بازي عبارتست از آن چه به ميل و اختيار خود در اوقات فراغت انجام مي دهيم. آنچه ما بعنوان تفريح و سرگرمي انجام مي دهيم ممكن است جسم و فكر ما را بيش از كار عادي و هميشگي خسته نمايد و مستلزم صرف انرژي است ولي براي انجام آن هيچ گونه اجبار در بين نيست در اينجا فقط فعاليت و لذت حاصله از آن مورد توجه و منظور نظر است و بس. بازي طرق گوناگوني براي كودك دارد كه درگاهي موارد براي بزرگسالي كه شاهد آن است بسيار خسته كننده و پرسروصدا ممكن است به نظر آيد وگاه ممكن است بسيار متفكرانه استنباط شود. مثلا كودك ممكن است اينگونه بازي كند: در حالي كه زير لبآهنگي را زمزمه مي كند چند قدم جلو مي رود و دوباره برمي گردد واين كار را چند مرتبه تكرار مي كند ناگهان مي ايستد و چند بار دور خود مي چرخد و دوباره شروع به عقب و جلو رفتن مي كند، قطار مي شود و سوت كشان و با سرو صدا به راهي پرپيچ و خم مي رود يا نقش مادري را در خانه بازي مي كند و گاهي مانند پدر به بيرون از منزل مي رود وكار مي كند. همه اينها براي اونوعي بازي و تفريح سرگرم كننده است ولي بطور كلي براي اينكه بازي تجربه كافي و مفيد را به طفل مي آموزد و در رشد و تكامل او موثر واقع مي شود بايد متضمن چند نكته حائز اهميت باشدـ 1فعاليت ـ 2بدني تحريك وبكار انداختن نيروي تفكر وهوش ـ 3فعاليت اجتماعي در بعضي موارد با بزرگسالان و با شركت ساير ـ 4اطفال ايجاد فرصت وموقعيت براي بروز نيروي ابتكار وابداع. هم چنين اين نكات نيز در بازي كودك بايد رعايت شود. اعطاي اختيار و مجال به كودك براي انتخاب نوع بازي و تغيير آن به تناسب تغيير ذوق و سليقه او. گذاشتن دقايقي در اختيار خود طفل كه درآن هر كار معقولي كه صدمه اي را متوجه او و اطرافيان نكند انجام دهد. اختصاص ساعتي براي تكميل طرح و نقشه اي جالب و مشغول كننده كه كودك را وادارد تا كمي به تجزيه و تحليل و استدلال وتفكر منطقي بپردازد (مانندتكميل يك پازل آموزشي ) واختصاص محل مناسبي در داخل و خارج خانه كه طفل به تنهايي و يا با ديگران در كمال امن وامان و دور از هرگونه خطر احتمالي در آن جا به بازي بپردازد. بازي كودك در حكم كار است و بازي و تفريح به زندگي بچه ها لطف و حلاوت مي بخشد بعلاوه در همين سالهاي طفوليت است كه اصول و متون بازيها را فرا گرفته و استعدادها پرورش مي يابند و از اين طريق نه تنها كودكي شيرين و لذتبخش مي گردد بلكه دوران شباب زندگي نيز صفا و رونق مي يابد. كودك ضمن بازي به مرحله اي از مراحل آموختن مي رسد، علائق و اميالش را مي يابد، قوه ابتكار و خلاقيتش بكار مي افتد و در نهايت بهترين وسيله بيان احساسات، مكنونات قلبي است و با بازي احساس هيجان، محروميت عدم، اطمينان، قلدري و تجاوز و ترس، بهت و پريشاني و بي نظمي و اغتشاش را از دل بيرون مي ريزد و به دست فراموشي مي سپارد. هرگز بازي كودك ايجاد سروصدانيست بلكه او با فعاليت خويش به شناسايي محيطش مي پردازد پس چه خوبست كه بااو در بازيهايش وارد شويم وبراي تجربيات شيرين كودكيش اهميت و ارزش خاص دهيم چرا كه كليه تجربيات امروز او زيرساز فعاليتهاي اجتماعي اش در آينده است و اجتماعي بودن و با ديگران توافق و سازگاري داشتن از كودكي براي او پي ريزي مي شود. ليلا خليلي