Hamshahri corpus document

DOC ID : H-760327-21788S1

Date of Document: 1997-06-17

افكار عمومي عظيم ترين قدرت نامرئي برخي افراد با تصور اينكه انتصاب شده اند، مي پندارند هيچ حقي نسبت به افكار عمومي ندارند، زيرا با راي مستقيم آنان بر صندلي مديريت تكيه نزده اند احترام به افكار عمومي ازمهمترين وظايف كساني است كه در راس امور اجرايي كشور قراردارند آرزوها و خواستهاي برآورده نشده افراد جامعه موجبشكل گيري افكار عمومي و درنهايت بروز شايعه مي شود همهمه اي كه به صداي موج دريامي ماند، زمزمه اي كه به صداي اقيانوس بي كران شباهت نزديكي دارد. اگر خوب دقت كني صدايشان را مي شنوي. در اتوبوس، در تاكسي، درپارك، در صف، در اداره، درمدرسه، در دانشگاه و در هر نقطه ديگري از كوچه و خيابان كه آنان را مي بيني، زمزمه مي كنند، ابراز عقيده مي كنند و آن را اظهار مي دارند و هر يك به علامت تصديق و تاييد سر خود را رو به پايين چند بار تكان مي دهند. ولي اگرچه صداي آن نيزبه گوش نرسد، اتفاقي در حال شكل گيري است. اتفاقي كه هميشه و در هر جامعه اي پويا نظير آن ديده مي شود. ولي اين رويداد مهم از ديده ها پنهان است و صدايش به گوشها نمي رسد. آن بزرگترين قدرت نامرئي در هر جامعه بزرگ است. اين قدرت بزرگ اجتماعي از آمال و آرزوها، خواستها، ارزشها، باورها، عقايد و بينشها و نگرشها و نيازهاي گروه بزرگي از مردم نشات گرفته است. آنان خواستار برآورده شدن نيازهاي قانوني خود هستند. ذهن آنان درگير مسايلي است كه تنها با همهمه و زمزمه ميان خود آن را ابراز مي دارند و گاهي هم هم فرياد از اين روست كه قدرتمندترين عامل اجتماعي شكل مي گيرد، اين قدرت عظيم افكار عمومي است. آنچه كه بايد به آن احترام زايدالوصفي گذاشت آن را ارج نهاد و از آن تجليل كرد. افكار عمومي؟ چيست اينكه افكار عمومي عظيم ترين قدرت اجتماعي و تجلي خواستهاي مردم است، سخني گزاف نيست. افكار عمومي تبلور آمال وآرزوها، عقايد، نيازها وبينش ها و نگرش هاي گروه عظيمي از مردم است. به گفته آلفرد سووي افكارعمومي، اين قدرت گمنام، يك نيروي سياسي است. نيرويي است كه در هيچ قانون اساسي پيش بيني نشده است. فشار افكار عمومي مثل فشار جواست. جو را نمي توان ديدولي در هر سانتي مترمربع فشار آن را مي توان اندازه گرفت. افكار عمومي قضاوت اجتماعي هر جامعه خودآگاه در موردمسايل مهم است. افكار عمومي ابراز نظر روي موضوعات معيني است كه بوسيله باهوش ترين مطلع ترين، و اخلاقي ترين اشخاص در يك جامعه شكل مي يابد. عملي كه بتدريج توسعه پيدا مي كند و در يك جامعه متمدن به وسيله اشخاص با هر درجه از تعليم و تربيت و احساس پاك مورد قبول و پذيرش قرار مي گيرد. به ترتيب نظرات جيمزيانگ و ماكنيون در مورد افكار عمومي را خوانديد. در يك كلام افكار عمومي اعلام و بيان آزادانه عقايد گروه عظيمي از مردم جامعه است كه در مورد مسايل مهم وفراگير به طرق مختلف ابرازمي شود. افكار عمومي چگونه؟ شكل مي گيرد هنگامي كه اعضاي جامعه در خصوص موضوع يا مشكلي كه عموميت دارد، پاسخ و رهنمودي بيابند، در حقيقت افكار عمومي شكل مي گيرد. در حالي كه پاسخ نمي دانم در مورد مشكل مورد نظر به شكل گيري افكار عمومي نمي انجامد، زيرا عقيده و نظر، بينش يا نگرشي در خصوص مشكل و مساله مورد نظروجود ندارد تا در كنار يكديگر افكار عمومي را به وجود آورده و شكل دهد. موضوعي مانند تورم ياانتخابات رياست جمهوري باسرنوشت هر يك از آحاد جامعه بستگي تام و تمام دارد. لذاافكار عمومي در اين موارد قوام مي گيرد و به شكل اظهارنظر شخصي و گروهي در گوشه و كنار جامعه ابراز مي شود. در واقع موضوع مورد نظر علاوه بر اهميت آن، تازه و جديد و در رابطه با زمان حال مردم است. از جوامع ايستا و عقب مانده مانند اقوام و قبايل مختلف كه بدون ارتباط با جوامع ديگر زندگي مي كنند، به دليل آنكه تحول و پديده و فرايند پيچيده ارتباطي وجود ندارد، افكار عمومي نيز به شكلي بسيار جزئي و در ابعاد كوچكتر و كاملا متفاوت با جوامع پيشرفته شكل مي گيرد. در اين حالت هيچگاه سنتهاي غلط عشيره اي و قومي به دليل عدم ابراز عقيده هاي تازه و پيشرفته اعضاي جامعه، دچار تحول و تكامل نمي شود. از سويي نيز وجود بحران يااختلاف نظر و تعارض و همچنين وجود گروه هاي متضاد كه هر كدام براي خود افكار عمومي خاص داشته باشند، در شكل گيري افكار عمومي نقشي با اهميت و اساسي ايفا مي كنند. ريشه دار شدن عقايد و آراءنظرات افكار عمومي كه موجبگسترش دامنه و دربرگيري اين نظرات مي شود نوعي همبستگي اجتماعي را پديد مي آورد. به هر حال پيدايش يك حادثه ورويداد از نوعي كه مردم خود رادر آن جريان سهيم همچنين بدانند، بحث و نقد و تبادل نظرو در نتيجه اخذ تصميم در موردآن رويداد مهم در سطح گسترده اي از افراد جامعه، افكار عمومي را شكل مي دهد. شرايط اجتماعي هر جامعه اي موجب مي شود تا افراد و گروههاو آحاد جامعه، نسبت به رويدادو حادثه اي خاص حساسيت پيداكنند. در حقيقت هر جامعه اي براي خود افكار عمومي خاصي دارد كه در جامعه ديگر به شكل ديگر است. آرزوها و خواستهاي برآورده نشده افراد جامعه نيز موجبشكل گيري افكار عمومي مي شود. درصورتي كه نيازها و آمال وآرزوهاي مردم تحقق نيابد افكارعمومي تمايل شديدي به شايعات در اين خصوص نشان مي دهد و آن را به صورت غيررسمي و به شكل دهان به دهان نقل مي كند. از اين رو سياستمداران و كساني كه در راس امور اجرايي كشورقرار دارند، مي توانندبانظرسنجي و افكار سنجي به راه مناسبتري پي ببرند. هدايت افكار عمومي نوعي ارتباط ميان صاحبان رسانه ها و عموم مردم، به هدايت افكار عمومي مي انجامد. هر قدر اطلاعات و اخبار صحيح با سرعت و جزئيات بيشتري به سمع و نظر مردم برسد، به نوعي موجب هدايت و راهنمايي افكار عمومي مي شود. در واقع نقطه عطف و آغاز هدايت افكار عمومي اينجاست. وسايل ارتباط جمعي براي آنكه افكار عمومي دچارتحول منفي نشود، موظف به سرعت عمل در انتقال اخبار صحيح مي باشند. افكار عمومي هنگامي كه منابع اطلاعاتي مناسبي جهت برآوردن نيازهاي خبري جامعه وجود نداشته باشد، تمايل عجيبي به ساخت شايعات و نقل دهان به دهان آن پيدا مي كند. در حقيقت سرعت انتقال اطلاعات از سوي رسانه هاي گروهي و وصول اخبار از سوي مردم در شكل گيري افكار عمومي موثر است. تبليغات نيز موجب تغيير تدريجي و شكل گيري و هدايت افكار عمومي مي شود. هر قدرت كه تبليغات دامنه وسيعتري يابد، افكار عمومي نيز بيشتر جذب و جلب جريان تبليغاتي مي شود. لذا به سوي هدفي كه تبليغات چي مدنظر دارد بيشتر سوق مي يابد. تبليغات جريان مداوم و تدريجي شكل گيري و هدايت افكار عمومي است. تبليغات در فرمولهاي پيشرفته آن، ابتدا جامعه را درگير موضوع مورد نظر مي كند. سپس به حجم و غلظت موضوع و مساله مورد نظر افزوده مي شود. و در نهايت منجربه يك فرياد تبليغات مي شود ضعيف و غيرهدايتگر عمدتا از ابتدا به صورت فرياد مطرح مي شود. ايراد سخنراني، نطق و خطابه نيز موجب مي شودافكار عمومي هدايت و راهنمايي شود. اين در حالي است كه ايراد سخنراني هايي كه جذابيت در موضوع و نحوه بيان و ارايه نداشته باشد، منتهي به نتيجه معكوس خواهد شد. ايراد خطابه، سخنراني و نطق هدفدار، جذابداراي بار محتوايي بالا و همچنين با بهره گيري ازواژگاني كه مردم علاقه زيادي به شنيدن آن نتيجه دارند، دلخواه را در هدايت افكار عمومي بدست خواهد داد. افكار عمومي چگونه ابراز مي شود همانگونه كه ذكر شد، افكار عمومي ممكن است نسبت به مشكل و يا مساله اي خاص حساسيتي پيداكند و به دليل روشن نبودن قضيه و يا در اختيارنداشتن اطلاعات و اخبار مناسب و وجود ابهام وترديد و بدگماني، افكار عمومي نظر خود را به شكل شايعه ابراز كند. پاسخي كه افراد درگير در ماجراهاي مختلف ازخود نشان مي دهند ممكن است به صورت عاطفي و يابه شكل بي تفاوتي هم بروز كند. شدت هيجانها وعكس العملهاي ابراز شده با اهميت مسايل مورد اختلاف و زندگي افرادي كه با آن درگير هستند و همينطور عمق تعارض و اختلافي كه ايجاد شده است، تناسب دارد. افكار عمومي ممكن است به شكل راهپيمايي تظاهرات، و تحصن ابراز شود. در طي دوران انقلاباسلامي شاهد بوديم كه افكار عمومي چگونه نظرات خود را در قالب راهپيمايي ها و شعارهاي كوبنده عليه دشمنان اسلام و كشورمان ابراز داشتند. در صورتي كه افكار عمومي از ابراز عقيده درخصوص موضوعي ابا داشته باشد، روشهايي مانندافكارسنجي از طريق مصاحبه، پرسشنامه، رفراندوم يا مراجعه به آراي عمومي و يا حضور در جلسات مختلف مردم مي تواند به روشن شدن نظرات و آراي عموم مردم در مورد مسايل مورد نظر آنان كمك كند. بروز افكار عمومي را در صورتي كه نظرات عامه مردم به طور محسوس درك نشود، مي توان به طريق مذكور بدست آورد. شكي نيست كه رفراندوم و برگزاري انتخابات يكي از وجوه مهم انديشه كاوي افكار عمومي به حسابمي آيد كه در تمامي جوامع مرسوم و متداول در است، چنين شرايطي مردم افكار و نظرات خود رابصورت آرايي كه به صندوق مي ريزند، اعلام طبيعي مي كنند است مسئول اجرايي كه با آراي مردم انتخاب مي شود خود را بيشتر پايبند خواسته هاي راي دهندگان بداند. خصوصيات افكار عمومي افكار عمومي غالبا با پديده هايي كه منجربه ضرر و زيان افراد جامعه شود، مخالفت مي ورزد. افكار عمومي از هرگونه عملي كه مخالف ارزشها هنجارها، و عفت عمومي است، تنفر دارد. از جنگ متنفر است ولي پيروزي كشورش را در ميدانهاي جنگ و يا ميدانهاي ورزشي بزرگ جلوه مي دهد و به آن ارج مي نهد. افكار عمومي از افزايش قيمتها، چه به شكل منطقي و يا غيرمنطقي ابراز ناراحتي كرده و از عدالت ارزاني، اجتماعي و در مجموع اقتصاد روبه رشد به نيكي ياد مي كند. همچنين افكار عمومي طرفدار رفع تبعيض نژادي و اجراي قانون بوده و از حمله و هجوم كشورهاي بزرگ به كشورهاي كوچك ابراز ناخشنودي كرده و آن را محكوم مي كند. افكار عمومي استفاده از روش هاي غيراخلاقي توسطكانديداهايي كه در انتخابات شركت مي كنند رازشت و ناشايست مي داند و به رقيب انتخاباتي فرد مورد نظر تمايل مي يابد. افكار عمومي از افراد بزرگ به نيكي ياد كرده وآنان را اسطوره هايي براي نجات افراد جامعه ازشر و بدبختي و تباهي قلمداد مي كند. احترام به افكار عمومي شكل گيري افكار عمومي به صورت امروزي آن، موجب تحول در ساختار سازمان هاي دولتي شده است. اين نكته حايز اهميت است كه شكل گيري نظام هاي حكومتي در پاسخ به نيازها و خواستهاي مشروع وقانوني مردم است. بدين ترتيب احترام به افكارعمومي از مهمترين وظايف كساني است كه در راس امور اجرايي كشور قرار دارند. اين تنها با عمل و تلاش براي عموم مردم امكان پذير است، نه در كلام تنها. افكار عمومي وجه غالب نظرات عامه مردم محسوبمي شود و ناديده انگاشتن اين مهم، تركيب باورهاي اجتماعي را دچار تزلزل مي كند. كارشناسان مسايل اجتماعي بر اين عقيده اند، كساني كه اهميت افكار عمومي را درك نمي كنند، كساني هستند كه دچار مشكل عمده در بينشها و نگرشهاي اساسي و بنيادين خويش هستند. ترديدي نيست كه عموم مردم كساني هستند كه افرادي را براي در دست گرفتن زمام امور كشورشان برمي گزينند. در صورتي كه هر يك از افرادي كه در راس امور كشور قرار دارند، تصور كنند پشتوانه سياسي و اجتماعي غير از عموم مردم دارند، افكار عمومي را ناديده گرفته اند. برخي ديگر با تصور اينكه انتصاب شده اند، مي پندارند هيچ حقي نسبت به مردم ندارند، زيرا با راي مستقيم آن بر صندلي مديريت تكيه نزده اند. ولي اگر چه اين موضوع را هم بيان نكنند ولي در عمل نشان مي دهند كه اجراي برنامه هاي آنان مخالف نظرات مردم است. در واقع فردي كه خود را براي مديريت مورد نظر انتصاب شده مي بيند، تنها به رفع تكليف مي انديشد و مشروعيتي براي افكار عمومي قايل نخواهد شد. از سوي ديگر نيز خوي خودخواهي برخي از افرادموجب مي شود آنان تنها خود را و نظرات خود را حق و مشروع بدانند، لذا افكار عمومي را به هيچ مي انگارند و به آن اهميتي نمي دهند. در چنين شرايطي افكار عمومي هميشه سوژه اي براي مطرح ساختن شايعات و نظرات و عقايد مثبت و منفي دارد. هر يك از ما مي توانيم موارد متعددي از بي توجهي برخي سازمانها به افكار عمومي را مشاهده كنيم. به طور مثال محصول تازه اي از يك كارخانه خودروسازي كه اخيرا به طور وسيع در رسانه ها تبليغ شده به يكباره طرح عرضه و فروش آن مسكوت ماند و هيچ توضيحي نيز به افكار عمومي ارايه نشد. همين امر در مورد ديگري از محصولات آن كارخانه صادق است كه قطعات يدكي مستهلك و نامرغوب و حتي با كيفيت بسيار پايين در خودروها تعبيه كرد و خودروها را با كيفيتي نامطلوب در اختيار مشتريان قرار داد. به هر حال كنترل رواني - اجتماعي يا تنظيم رفتار افراد و در نهايت مجموعه عظيمي از مردم نه از طريق قوانين خشك و سطحي بلكه با دروني ساختن هنجارها و ارزشهاي ناب اسلامي بايد صورت گيرد. اين تفكر هميشه بايد در هر رده اي از مسئوليتها و يا گروه هاي مختلف اجتماعي زنده نگاهداشته شود كه بايد در قلب افكار عمومي جاي داشت و آن را ارج نهاد و آن را مهمترين قدرت يك جامعه پويا دانست. رامين راستين منابع ـ 1افكار عمومي اسدي علي ـ 2ارتباطشناسي محسنيان راد ـ 3روانشناسي اجتماعي اليور ارنس ـ 4روانشناسي اجتماعي دكتر دادگران ـ 5روانشناسي اجتماعي اتو كلاين برگ