Hamshahri corpus document

DOC ID : H-760322-21430S1

Date of Document: 1997-06-12

جمعيت ايران 12 سال پس از نخستين زمزمه ها تاملي در نتايج سرشماري 1375 نخستين محصول افزايش بي رويه ء جمعيت افزايش بيكاري است نخستين زمزمه ها... سال 1364 هنگامي كه نخستين زمزمه ها در زمينه كنترل جمعيت كشور به گوش مي رسيد، صداي مخالفان اين كنترل، رساتر بود و كارشناسان كه به درستي مي دانستند، افزايش بي رويه جمعيت چه پيامدهاي زيانباري براي آينده كشور و به ويژه اقتصاد و رفاه اجتماعي به همراه دارد به ناچار هشدارهاي خود را به صورت پيام هاي غيرمستقيم در رسانه ها مطرح مي كردند. برگزاري نخستين ميزگردهاي كارشناسي توسط مسئولان وقت سيماي جمهوري اسلامي در همان سال راه را براي بحث و گفت وشنود پيرامون ضرورت كنترل نرخ رشد جمعيت ايران گشود و امروزه حتي مخالفان ديروز نيز اين واقعيت را دريافته اند كه كاهش نرخ رشد جمعيت، تاچه اندازه براي حفظ تعادل بهداشت، محيطزيست، اقتصاد، رفاه اجتماعي و آينده كشور ما ضروري است. اگرچه، در اين زمينه با همكاري مسئولان و مردم دستاوردهاي قابل توجهي داشته ايم، اما هنوز در بسياري از مناطق شهري و روستايي كشور، براي كنترل جمعيت نياز به كار تبليغي و ايجاد امكانات لازم داريم و در اين مورد هر قدر زودتر اقدام كنيم به رشد و توسعه و اعتلاي كشور كمك بيشتري كرده ايم. در يك اتوبوس شهري در يكي از جنوبي ترين مسيرهاي تهران و در ساعات پاياني روز به اندازه 2 برابر گنجايش آن مسافر سوار شده اند و هشدارهاي پي درپي راننده براي جلوگيري از ورود مسافران تازه بي فايده است. هنگامي كه آخرين مسافر نيز كه پس از آويزان شدن به ركاب اتوبوس با زحمت خود را به ميان انبوه مسافران مي كشاند، راننده با اين اطمينان كه ديگر مسافر تازه اي براي سوار شدن در ايستگاه نمانده است اتوبوس را به حركت در مي آورد. مرد باريك اندام و استخواني با حدود سال 50 سن كه در كنارم روي صندلي اتوبوس نشسته است با دقت و وسواس زياد از هندوانه اي كه از نيمه دهان باز كرده مواظبت مي كند و زير لب واگويه مي گويد: هر كدام يك قاچ هم بخورند همين امشب تمام مي شود! مي پرسم: چند تا بچه؟ داريد مي گويد: دختر و پسر روي هم 7 فرزند. يكي از دخترها را شوهر داده ام و 6 نفر ديگرشان با ما هستند. بدون اينكه منتظر بماند ادامه مي دهد: پسر بزرگم تازه سربازي را تمام كرده است و چون سواد درست و حسابي ندارد، كار مناسب پيدانمي كند. سه تا از بچه ها هنوز محصل هستند و دوتاي ديگر هنوز به مدرسه نرفته اند. بار ديگر هندوانه را در دستهايش جابه جا مي كند تا آسيب نبيند و مي گويد: دوجا كار مي كنم، اما خرج بچه ها واقعا كمرشكن است. يك كارشناس اقتصادي مي گويد: افزايش هزينه هاي خانوارها به ويژه افزايش هزينه هاي آموزشي، فرهنگي، بهداشتي موجب شده است كه در دهه نرخ رشد 1370 جمعيت كاهش پيدا به كند طوري كه نرخ رشد جمعيت از /3 2درصد درسال هاي 1355 تا 1365 /1 96به درصد در سالهاي 1365 تا كاهش 1375 يابد. جواني و دردسرهابراساس نتايج سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1375 درباره توزيع جمعيت كشوربر حسب گروههاي سني سهم گروه سني 1410 سال در كل جمعيت كشور /15درصد 3حدود است و ميانه سني جمعيت /19 4به سال در اين سال رسيده به است اين ترتيب در شرايط حاضر كشورمان حدود ميليون 9 نفر جمعيت بين 10 تا 14 سال دارد كه در سالهاي آتي به سن جواني مي رسند. كارشناسان معتقدند جوان بودن جمعيت مي تواند شرايط خاصي رابر جامعه تحميل كند.. خانم آذين جباريان در اين باره معتقد است: معمولا اگر جمعيت كشوري جوان باشد، يعني اكثريت افراد آن را كودكان و خردسالان تشكيل دهند، چند پيامد مهم جمعيتي اجتماعي، و اقتصادي در پي خواهد داشت. وي مي افزايد: كثرت جوانان در تركيب ساختار جمعيت موجب دگرگونيهاي سريع جمعيتي و مساله مازاد جمعيت خواهد شد. در اين شرايط يك كشور داراي جمعيت جوان مجبور است افراد جوان خود را در صورتي كه نرخ رشد اشتغال متناسب باآن نباشد را به صورت رايگان از دست بدهد و مهاجرت را تشويق كند. به گمان كارشناسان، ميل به مهاجرت در جوانان كشورمان كه عمدتا به سوي ژاپن، كره جنوبي و... است، دليل روشني بر اين مدعا است. يكي از كارشناسان مسائل جمعيتي معتقد است: در اين شرايط، جامعه به دليل اينكه سرمايه گذاريهاي انجام شده بر روي جوانان را به دليل مهاجرت از دست مي دهد با زيان زيادي مواجه است. وي درباره ء ديگر پيامدهاي جوان بودن جمعيت يك كشور توضيح مي دهد: نتيجه افزايش خردسالان از نظر اقتصادي مسائل و مشكلات عديده آموزشي، اشتغال، مسكن، رفاه اجتماعي و سرانجام تحميلات اقتصادي را به دنبال خواهد داشت. ايجاد شغل جديد براي كساني كه به سن فعاليت رسيده اند، الزاما موجب سرمايه گذاريهاي كلان در زمينه هاي شغلي با بهره وري پائين خواهد شد و در نتيجه اقتصاد اين جوامع به جاي رونق با ركود روبه رو خواهد شد. وي در اين باره مي افزايد: جوان بودن بيشتر يك جامعه زمينه هاي مناسب براي رشد مفاسد اجتماعي را در درون خود دارد. اگر امكانات آموزشي شغلي، اجتماعي، فرهنگي و ورزشي متناسب با تعداد جمعيت جوان نباشد. جامعه قادر به تربيت انبوه خردسالان خود و اجتماعي كردن آنها نمي شود، در نتيجه اين گروه به شدت آسيبپذير مي شود و به مفاسد اجتماعي از قبيل اعتياد به مواد مخدر، انحراف اجتماعي و... آلوده مي شود. شهرهاي بزرگ و روستاهاي متروك جمعيت شهري كشور در سال 1355 /15ميليون 8معادل نفر بود كه با رشد /5 4متوسطسالانه درصد /26 8به ميليون نفردر سال 1365 افزايش يافته بود. در دهه 1365 تا 1375 رشد متوسط جمعيت شهري /3 2به درصد در سال تقليل يافت و كل جمعيت شهري به /36 7ميليون نفر رسيده است. نسبت جمعيت شهري به كل جمعيت /47 03از درصد در سال 1355 به ترتيب /54 3به درصد /61 2و درصد در سالهاي 1365 و 1375 افزايش يافته است. در مقابل نرخ رشد جمعيت در مناطق روستايي كه در دهه 1355 تا 1365 /1 21معادل درصد بود با كاهشي چشمگير /0 26به درصد در دهه 1365 تا رسيده 1375 است. نرخ رشد شهرنشيني معلول عواملي چون بالا بودن نرخ مهاجرت از روستا به شهر، تبديل نقاط روستايي به شهري، الحاق روستاها به شهرها وادغام آباديها بوده است. به طوري كه تعداد شهرها از 496 شهر در سال 1367 به 614 شهر در رسيده 1375سال است. به گفته كارشناسان باوجود اينكه نرخ رشد شهرنشيني در دهه 1365 تا نسبت 1375 به دهه پيش از آن كاهش يافته است اما نرخ رشد شهرنشيني در دهه 1365 تا 1375 به طور متوسط حدود 13 برابر بوده است كه اين مساله جاي نگراني دارد. يك كارشناس شهري مي گويد: ورود انبوه جمعيت روستايي به شهرها كه با سرعت زيادي صورت مي پذيرد، مشكلات گوناگوني براي كشور پديد خواهد آورد. وي مي افزايد: تجربه چند ساله اخير نشان مي دهد كه انبوه مهاجران روستايي عموما در حاشيه شهرها اسكان مي يابند. از آنجا كه تامين امكانات شهري نظير آب، برق، حمل و نقل، اداره هاي دولتي، مراكز آموزشي، ورزشي و... نمي توانند همپاي سرعت مهاجران افزايش يابند، ساكنان حاشيه شهرها با مشكلات عديده اي مواجه مي شوند كه در صورت تشديد آن كل جامعه با تنگنا مواجه خواهد شد. وي در توضيح اين پديده مي گويد: حوادثي كه در دو سال گذشته در اسلام آباداتفاق افتاد از جمله اين تنگناهاست و بايد در اين باره برنامه هاي منسجم تهيه شود تا از ورود انبوه مهاجران روستايي به شكل بي رويه به حاشيه شهرها جلوگيري شود. وي مي گويد: ساخت و ساز نامناسب مسكن در حاشيه شهرها از ديگر مسائلي است كه رشد بي رويه شهرنشيني در پي دارد و بايد در اين باره نيز اقدامات اصولي صورت پذيرد. از سوي ديگر كارشناسان مي گويند، نبود بازدهي لازم در بخش كشاورزي كه خود ناشي از فقدان وسايل مكانيزه براي اين بخش مي باشد، سبب تشديد مهاجرت از روستاها به شهرها متروك شدن روستاها و خالي شدن اين مراكز توليد از جوانان خواهد شد. كه به صورت يك چرخه باطل به كاهش توليد نيز منجر مي شود. توزيع نامناسببرمبناي سرشماري 1365 جمعيت استان تهران /8 7با ميليون نفر جمعيت /17درصد ) ) 7بيشترين و استان ايلام با 382 هزار نفر (/درصد ) 0 كمترين جمعيت را در بين استانهاي كشور داشته اند بر اساس نتايج سرشماري 1375 استان تهران /11 7با ميليون ( /18 63 درصد ) و استان ايلام با 486 هزار نفر (/درصد ) 0 همچنان بيشترين و كمترين سهم از جمعيت كشور را داشته اند. يافته هاي سرشماري 1375 نشان مي دهد كه استانهاي اصفهان، گيلان و مازندران نسبت به ساير استانها از تراكم جمعيتي بيشتري نسبت به ساير استانها برخوردار بوده اند. محمد منصور يك كارشناس اقتصادي مي گويد: توزيع نامناسب جمعيت در استانهاي كشور از يك سو موجب تراكم بيش از حد نيروي انساني در بعضي استانها شده و از سوي ديگر بعضي از استانها را از نيروي انساني متخصص و ماهر تهي مي كند. در صورتي كه براي اين تنگنا چاره اساسي انديشيده نشود، در ميان مدت و بلند مدت مشكلات گوناگوني براي اقتصاد ملي پديدار خواهد شد. وي مي افزايد: نتايج اين سرشماري را بايد جدي گرفت و با تدوين برنامه هاي عمران ناحيه اي و توزيع مناسب امكانات مادي در پهنه كشور از تمام خاك سرزمين وسيع ايران استفاده كرد. بيكاري و اشتغال آمار بدست آمده از سرشماري عمومي نفوس و مسكن سال 1375 نشان مي دهد درسال 1375 از كل جمعيت فعال /90 92كشور درصد شاغل بوده اند و در /9درصد 08مقابل جمعيت بيكار جوياي كار بوده اند. اين ارقام در سال 1365 به /85 81ترتيبمعادل /14 19و درصد بوده است كه نشان دهنده كاهش چشمگير جمعيت بيكار كشور در دهه منتهي به 1375 است. با اين همه، يك گزارش منتشر شده توسط وزارت كار و امور اجتماعي حاكي است تعداد افراد جوياي كار در سالهاي 1372 تا 1375 به لحاظ قدر مطلق رشدچشمگيري داشته است. به طوري كه تعداد آنها از 286 هزار نفر در سال 1372 به 482 هزار نفر درسال 1375 رسيده است. به اين ترتيب رشد افراد جوياي كار طي سالهاي 1372 1375معادل 40 تا درصد افزايش يافته اين است آمار حاكي است كه نرخ رشد افراد جوياي كار در استانهاي فقيرتر نظير ايلام، اردبيل، كردستان، مركزي و همدان بسيار بالاتر از نرخ رشد افراد جوياي كار دركل كشور بوده است. به طوري كه شمار افراد جوياي كار در استان ايلام درسال 1375 معادل 9945 نفر بوده است كه حدود 300 درصد رشد را نشان مي دهد. براساس همين آمار در سال 1375 از كل جويندگان كار تنها 11 درصد توانسته اندشغلي پيدا كنند در حالي كه اين رقم در سال 1372 معادل 18 درصد بوده است. به گفته كارشناسان اگرچه سرشماري عمومي نفوس و مسكن سال 1375 رقم بيكاران جوياي كار را كمتر از سال 1365 نشان مي دهند اما با توجه به رشد جمعيت و جوان بودن آن بايد از سوي مسئولان و با تلاش بيشتر براي رشد اشتغال زمينه هاي مساعدتري فراهم شود.