Hamshahri corpus document

DOC ID : H-760319-21193S1

Date of Document: 1997-06-09

گياهان دارويي ايران بي مانند و تجديدناپذير گياهان دارويي، دم مسيحاي زمين (آخرين بخش ) براي جلوگيري از بهره برداري بي رويه گياهان دارويي توسط سوداگران بايد اقدامات لازم انجام شود بي مانند و تجديد ناپذيرگياهان دارويي از منابع حياتي و ارزشمند كره زمين و در واقع يكي از عوامل مهم تداوم زندگي انسان به شمار مي آيند. چرا كه از هزاران سال پيش نخستين حكيمان بابهره گيري از خواص و عصاره اين گياهان، داروهاي ضروري را براي مقابله با بيماري هاي خطرناك تهيه كردند و تا به امروز بيشتر داروهاي شيميايي نيز در اصل با استفاده از مشتقات گياهي ساخته و عرضه مي شود. همچنان كه در بخش نخست اين گزارش اشاره كرديم، رويكرد دوباره مردم جهان به گياهان دارويي، بازار خريد وفروش اين نوع گياهان را رونق بخشيده است، اما به همان ميزان و به علت هجوم آزمندان به مناطق كوهستاني و مراكز رويش اين گياهان، نسل گونه هاي مختلف گياهان دارويي در معرض خطر قرار گرفته است. بايد به اين واقعيت توجه داشت كه استفاده مطلوب از گياهان دارويي زماني ممكن خواهد بود كه عصاره گياهان تحت نظارت متخصصان به صورت تركيبات دارويي درآيد. و تنها با جمع آوري و فروش گياهان در فروشگاههايي كه اخيرا تعداد آنها روبه افزايش نهاده است، نمي توان به معالجه موثر بيماري ها پرداخت. در كشور ما، چندسالي است كه گياهان دارويي مورد توجه بيشتري قرار گرفته است، آزاد بودن صادرات اين نوع گياهان در يك برهه زماني، باعث شد تا عده اي با بهره برداري بي رويه از منابع گياهي لطمه هاي زيادي به گونه هاي گياهان دارويي وارد كنند. امروزه عليرغم ممنوع بودن صادرات اغلب گياهان دارويي، هنوز مراكز رويش اين گياهان در مناطقي همچون چهارمحال و بختياري از هجوم دلالان در امان نيست براي حفظ گياهان دارويي ايران كه در سراسر جهان از لحاظ گوناگوني و خواص همتا بايد ندارند، اقدامات لازم به عمل آيد. استفاده از گياهان دارويي از گذشته هاي بسيار دور در كشور رواج داشته و دانش پزشكي و آثار مكتوب دانشمندبزرگ ابوعلي سينا، برپايه طب گياهي استوار بوده است. سراسر ايران به ويژه دامنه هاي البرز، زاگرس، زردكوه و سبلان سرشار از گونه هاي ارزشمند گياهان دارويي است. افسنطين، بومادران، سنبل الطيب، مرزنگوش، گل گاوزبان، ترنجبين، عناب و... صدها نام آشناي ديگر در گياهان دارويي كشور ما از قرن ها پيش در بيشتر نقاط جهان شهرت داشته و براي معالجه بيماري ها به كار رفته است. در حال حاضر نيز بخش قابل توجهي از پوشش گياهي كشور ما را گياهان دارويي تشكيل مي دهند، در مناطقي همچون چهارمحال و بختياري، بر اثر فرسايش خاك پوشش گياهي و از جمله گياهان دارويي از بين رفته است. در دامنه هاي جنوبي البرزنيز به علت چراي بي رويه دام، مراتع و كانون هاي رويش گياهان دارويي دستخوش تخريب دامنه دار شده است. به گفته يكي از متخصصان استفاده از گياهان دارويي تابع شناخت دقيق خواص آنها و چگونگي استفاده از مشتقات اين نوع گياهان است. عرضه بي رويه اين نوع گياهان توسط افراد غيرمتخصص، فايده اي در برنداشته و در مواردي نيز زيانبار مي باشد. وي همچنين مي گويد: ميزان خواص گياهان دارويي با توجه به نوع خاك و موقعيت جغرافيايي آنها متفاوت است. به عنوان نمونه گياه دارويي گل گاوزبان در مناطق مختلف ايران مي رويد، اما مرغوبترين نوع آن را بايد در مناطق خشك كوهستاني جستجو كرد. استفاده مطلوب از گياهان دارويي و فراوري درست آنها مي تواند بخش قابل توجهي از داروهاي مورد نياز كشور را تامين كند و موجبات صرفه جويي ارزي را فراهم سازد. دكترف يك پزشك داروساز مي گويد: بايد به اين واقعيت توجه داشت كه در هرحال، گياهان دارويي نمي توانند به طور كامل جايگزين انواع داروها با تركيبات شيميايي شوند. داروهايي كه امروزه براي درمان بيماري ها به كار مي رود، حاصل تحقيقات و تلاش ارزنده دانشمندان بزرگ جهان در طول قرن هاي متمادي و از دستاوردهاي بزرگ بشر محسوب مي شود. بايد به داروهاي گياهي در جاي خود بهاي لازم داده شود و به دستاوردهاي دانشمندان در زمينه تهيه و توليد صدها نوع داروي نجات بخش نيز بايد ارج نهاد. رهيافت هاي تازه سال گذشته دو نمايشگاه تخصصي در زمينه داروهاي گياهي در ايران برگزار شد كه در آن توانمنديهاي كشور در زمينه شناسايي گياهان دارويي و امكان توليد و صادرات اين نوع محصولات به نمايش درآمد كه نخستين نمايشگاه تخصصي در تيرماه 1375 وهمزمان با افتتاح اولين باغ گياهان دارويي ابن سينا در همدان گشايش يافت. دومين نمايشگاه نيز روز 16 اسفند 1375 با عنوان نمايشگاه بزرگ گياهان دارويي توسط رئيس جمهوري كشورمان آغاز به كار كرد. در نمايشگاه اول فقط توانمنديهاي تحقيقاتي موسسه تحقيقات جنگلها و مراتع ومراكز تحقيقاتي وابسته به وزارت جهاد سازندگي عرضه شد. و در نمايشگاه دوم بخشهاي خصوصي، تحقيقاتي و اجرايي در كنار هم گردآمده بودند. در نمايشگاه اخير 25 شركت خصوصي و 16 شركت دولتي دستاوردهاي گياهي خود را ارائه كردند. يكي از مسئولان برپايي اين نمايشگاه مي گويدطرح 750 تحقيقاتي جنگل و مرتع توسطموسسه تحقيقات جنگلها و مراتع در دست اجرا مي باشد كه 100 طرح از اين تعداد در زمينه گياهان دارويي است. اين موسسه در زمينه شناسايي استحصال بهره برداري پايدار از گونه هاي گياهي با 500 مركز علمي جهان ارتباط دارد. وي افزود: از سال 1370 طرح جمع آوري شناسايي كشت پرورش و بررسي مواد موثرگياهان دارويي در حال اجرا است. هدف از اجراي اين طرح احياي گونه هاي گياهي است. كميته گياهان دارويي نيز به منظور ساماندهي و استاندارد كردن كشت گياهان دارويي تشكيل شده است. مهندس باباخانلو در مورد تسهيلات دولتي در زمينه پرورش گياهان دارويي چنين مي گويد: صدور مجوزهاي قانوني و واگذاري زمين از اراضي ملي به منظور كشت گياهان دارويي از جمله تسهيلاتي است كه دولت در اختيار متقاضيان قرار داده همچنين است بررسي و تصويب و تاييد طرحهايي كه از سوي مراجعه كنندگان در اين خصوص صورت مي گيرد بر عهده دستگاههاي ذيربط مي باشد. وي همچنين در مورد ارزش افزوده گياهان دارويي چنين مي گويد: تاكنون گياهان دارويي به صورت خالص صادر و بدون هيچگونه تغييري وارد بازارهاي خارجي مي شد و در نتيجه ارز حاصل از فروش اين گياهان بسيار كمتر از ارزش واقعي آنها بود اما با تصميم گيريهاي جديد با تبديل گياهان دارويي به داروهاي گياهي مي توانيم اين محصولات را با ارزش افزوده بيشتري صادر كنيم. به عنوان مثال شيرين بيان فقط دانه و خود گياه با قيمت بسيار پايين صادر مي شد كه اخيرا به صورت بسته بندي و دارويي اين گياه صادر مي شود. همچنين سعي مي شود از اسانس و عصاره گياهان به جاي خود گياه در قالبهاي استاندارد شده استفاده و صادر شود. استاندارد كردن داروهاي گياهي نيز يكي از اهداف اساسي در اين خصوص مي باشد. در حال حاضر انواع داروهاي گياهي داراي مجوز 56 قلم در برابر 1200 قلم داروي شيميايي وجود دارد كه تمام تلاش متخصصين در اين زمينه بر اين است كه اين رقم در موردداروهاي گياهي افزايش ودر مورد داروهاي شيميايي كاهش پيدا و كند به گفته مسئولين حدود 40 نوع داروي گياهي نيز در دست بررسي و صدور مجوز است. يكي ديگر از اقداماتي كه اخيرا از سوي وزارت بهداشت در زمينه گياهان دارويي انجام شده است، تشكيل شوراي بررسي و تدوين گياهان دارويي در وزارت بهداشت است. در اواخر ارديبهشت ماه سال 1376 اولين گردهمايي گياهان دارويي و صنعت درشيراز برگزار شد. دكترمحمدنيك نژاد در اين گردهمايي يكي از راههاي پيشرفت دانش فني گياهان دارويي را آموزش علمي استفاده از گياهان دارويي به پزشكان و مردم دانست. دكترنيك نژاد معاون وزير بهداشت و درمان همچنين همكاريهاي همه جانبه وزارتخانه هاي بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، جهاد، كشاورزي، صنايع و بازرگاني در توسعه واستفاده بهينه از گياهان دارويي را لازم دانست.