Hamshahri corpus document

DOC ID : H-760312-20850S1

Date of Document: 1997-06-02

تفاوتي بين زن و مرد نيست حدود اختيارات زن و مرد از ديدگاه حضرت امام خميني (ره ) بخش نخست از نظر حقوق انساني، تفاوتي بين زن و مرد نيست زيرا كه هر دو انسانند و زن حق دخالت در سرنوشت خويش را همچون مرد دارد. بله در بعضي از موارد تفاوت هايي بين زن و مرد وجود دارد كه به حيثيت انساني آنها ارتباط ندارد. مسائلي كه منافات با حيثيت شرافت زن ندارد آزاد است. از ديگر حقوق و تكليف مشترك زوجين حق و تكليف ابراز محبت است. محبت و محبوبيت يك نياز واقعي انسان است و تكامل انسان در گرو رشد اين محبت در وجود اوست زهرا شجاعي احكام شرع حاوي قوانين و مقررات متنوعي است كه يك نظام كلي اجتماعي را مي سازد. در اين نظام حقوقي هر چه بشر نياز دارد فراهم آمده است، از طرز معاشرت با همسايه و اولاد و عشيره و قوم و خويش و همشهري و امور خصوصي و زندگي زناشويي گرفته تا مقررات مربوط به جنگ و صلح و مراوده با ساير ملل، از قوانين جزايي تا حقوق تجارت و صنعت و كشاورزي. براي قبل از انجام نكاح و انعقاد نطفه، قانون دارد و دستور مي دهد كه نكاح چگونه صورت بگيرد و خوراك انسان در آن هنگام يا موقع انعقاد نطفه چه باشد، در دوره شيرخوارگي چه وظايفي بر عهده پدر و مادر است و بچه چگونه بايد تربيت شود و سلوك مرد و زن با همديگر و با فرزندا ن چگونه باشد. براي همه اين مراحل دستور و قانون دارد تا انسان را تربيت كند. امام خميني ( ره ) كه انديشه هاي تابناكش فصل جديدي را در حيات بشري گشود، و ظلمت و جهل و استضعاف فرهنگي را زائل نمود، و با ارائه الگوي جديدي از حكومت برپايه قرآن و سنت در عصر غيبت كبري، براي اولين بار حكومت ديني را در جهان مستقر نمود، كه تاكنون نمونه و بديلي براي آن نمي توان يافت، اين سخنان را در كتاب ولايت فقيه صفحه مي فرمايد. 121 اسلام قبل از تولد انسان شالوده حيات فردي را ريخته است تا آنوقت كه در عائله زندگي مي كند شالوده اجتماع عائله اي را ريخته است و تكليف معين فرموده است، تا آن وقت كه در تعليم وارد مي شود. تا آن وقت كه در اجتماع وارد مي شود. تا آن وقت كه روابط با ساير دول و ساير ملل هست، تمام اينها برنامه دارد، تمام اينها تكليف دارد در شرع مطهر. ( ) 1 در اين رهگذر تحولات زيادي در عرصات مختلف سياسي - اجتماعي - فرهنگي و فقهي رخ داد و تعاريف جديدي از انسان، خانواده - زن... مطرح شد. مقام زن والاست. عاليمرتبه هستند. بانوان در اسلام بلندپايه هستند. ( ) 2 از ويژگيهاي ممتاز رهبر كبير انقلاب نگرش معظم له نسبت به زن، جايگاه، نقش و حقوق زن در چارچوب خانواده و جامعه است و ارائه نظريات جديد فقهي كه به مقتضاي زمان و مكان در رابطه با زنان مطرح گرديده از بركات اين نظام است. حضرت امام در مصاحبه مطبوعاتي در پاسخ به اين سوال كه: زنان توده عظيمي از مسلمانان را تشكيل مي دهند، چه نقشي و چه حقي شما براي زن در نظام اسلامي قائل؟ هستيد مي فرمايند: هم اكنون زنان مسلمان ايران در مبارزات سياسي و تظاهرات برضد شاه شركت دارند. به من اطلاع داده اند كه در شهرهاي ايران زنان جلسات سياسي دارند. در نظام اسلامي زن همان حقوقي را دارد كه مرد دارد، حق تحصيل، حق كار، حق مالكيت، حق راي، حق راي گرفتن. در تمام جهاتي كه مرد حق دارد، زن هم حق دارد ليكن هم در مرد مواردي است كه چيزهايي به دليل پيدايش مفاسد بر او حرام است و هم در زن مواردي هست كه به دليل اينكه مفسده مي آفريند حرام است. اسلام خواسته است كه زن و مرد حيثيت انساني شان محفوظ باشد. اسلام خواسته است كه زن ملعبه دست مرد نباشد. اينكه در خارج منعكس كرده اند كه در اسلام با زن ها با خشونت رفتار مي شود، امر غيرصحيحي است و تبليغات باطلي است كه از مغرضين حاصل شده و الا مرد و زن هر دوشان در اسلام اختيارات دارند. اگر اختلافاتي هست براي هر دو هست و آن مربوط به طبيعت آنان است. ( ) 3 اين كلام در آذرماه سال 57 دو ماه قبل از پيروزي انقلاب اسلامي در ايران، شرايطي مطرح مي شود كه تصوير روشني از حقوق و جايگاه زن در نظام اسلامي، در افكار عمومي جهان و حتي مردم مسلمان ايران وجود ندارد. با توجه به قضيه انجمنهاي ايالتي - ولايتي و مخالفت امام با آن و با عنايت به نظام حقوقي زنان در ساير كشورها، حتي كشورهاي پيشرفته كه از برخي از حقوق انساني مثل استقلال اقتصادي و حق مالكيت و غيره محروم هستند مطرح گرديد و پاسخ روشن حضرت امام كه ابتدا بر وجوه اشتراك حقوق زن و مرد (حقوق انساني ) تكيه دارند و علت تبليغات سوء و منفي رسانه هاي گروهي غربي را بيان مي فرمايند و سپس علت اختلافات حقوقي را طبيعت آن دو مي شمارند. چرا كه حقوق زن در اسلام برخاسته از وحي است و خداوند عالم مطلق به فطرت و مقتضيات انسان است و شريعت اسلام دين و مقررات هماهنگ با فطرت وضع مي كند. حقوق زنان در اسلام به اندازه وظايف و تكليفشان متعادل است. و بين حقوق و تكاليف آنها نسبتي وجود دارد و اين تعبير يك اصل قطعي قرآني است كه حقوق زن از لحاظ برخورداري از سهم اجتماعي و حقوق متعادل در خانواده و جامعه بر اصول عادلانه اي استوار است. از حقوق انساني، تفاوتي بين زن و مرد نيست زيرا كه هر دو انسانند و زن حق دخالت در سرنوشت خويش را همچون مرد دارد. بله در بعضي از مواردتفاوت هايي بين زن و مرد وجود دارد كه به حيثيت انساني آنها ارتباط ندارد. مسائلي كه منافات با حيثيت و شرافت زن ندارد آزاد است. ( ) 4 حقوق و تكاليف زن و مرد در چهارچوب خانواده كه واحد بنيادين جامعه است و از نخستين نظامهاي عمومي و جهاني است كه براي رفع نيازمنديهاي حياتي و عاطفي انسان و بقاي جامعه ضرورت تام دارد و از همه نهادهاي اجتماعي طبيعي تر و خودي تر است، از جمله مواردي است كه همواره مورد تاكيد و نظر حضرت امام بود. در مكتب حيات بخش اسلام، خانواده با عقد نكاح تشكيل مي گردد. عقد نكاح عبارتست از عقدي كه به وسيله آن وضعيت حقوقي مخصوصي بين زوجين بوجود مي آيد. شما وقتي اسلام را ملاحظه مي كنيد به حسب ابعاد انسانيت او، طرح دارد، قانون دارد. از قبل از اينكه انسان به اين دنيا بيايد قبل از اينكه پدر و مادر انسان ازدواج كند، طرح دارد براي اينكه اين بند را خوب تربيت كند، طرح دارد اسلام زن را چه جور انتخاب كنيد. شوهر را چه جور انتخاب كنيد، در وقتي كه ازدواج مي كنيد چه وضع باشد با چه آداب باشد، در وقت لقاح چه آداب باشد، در وقت حمل چه آداب باشد، مثل يك زارعي كه يك تخم زراعت را مي كارد و مواظبت مي كند كه زمين خوب باشد، آب، آب سالم باشد، به موقع برسد، ساير تربيت ها تربيت هاي نباتي باشد كه درست تربيت شود. اسلام براي تربيت انسان از قبل ازدواج پدر و مادر شروع كرده است. زمين را يك زمين سالم مطهر مي خواهد باشد، زوج را يك زوج سالم صحيح انسان صفت انتخاب بكند. بعد هم آداب ديگر تا وقتي كه متولد مي شود و آداب رضاع و آداب حمل و رضاع و تربيت در دامان مادر و تربيت در پيش پدر و تربيت هاي بعدي كه دنبال اين مي آيد. هيچ يك از قوانين بشر تكفل اين امر را ندارد اين امر مختص قوانين انبياست. ( ) 5 طبق ماده 1102 قانون مدني همين كه نكاح به طور صحت واقع شد. روابط زوجيت بين طرفين موجود و حقوق و تكاليف زوجين در مقابل همديگر برقرار مي شود. تكاليف زوجين نسبت به يكديگر را مي توان به دو بخش تقسيم نمود: ـ 1حقوق و تكاليف مشترك: از قبيل حسن معاشرت زوجين نسب به يكديگر معاضدت زوجين در تشديد مباني خانواده، معاضدت زوجين در تربيت اولاد، سكونت زير يك سقف، حق تكميل و رشد معنوي و ابراز محبت. اكثر قريب به اتفاق كساني كه توفيق اين را يافتند كه پيمان زندگي خود رابا انفاس قدسي روح خدا آغاز كنند توصيه ها و تاكيدات آن حضرت را به زوجين در سازش و حسن معاشرت به خاطر دارند. در زمينه معاضدت زوجين در تربيت اولاد، حضرت امام خميني در پيامي به مناسبت آغاز سال تحصيلي 6160 كه در صحيفه نور جلد- 15 ص 161 آمده است مي فرمايند: نقش خانواده و خصوص مادر در نونهالان و پدر در نوجوانان بسيارحساس است و اگر فرزندان در دامن مادران و حمايت پدران متعهد به طورشايسته و با آموزش صحيح تربيت شده و به مدارس فرستاده شوند كارمعلمان نيز آسانتر خواهد بود. اساسا تربيت از دامان پاك مادر و جوارپدر شروع مي شود و با تربيت اسلامي و صحيح آنان استقلال و آزادي و تعهدبه مصالح كشور پايه ريزي مي شود. ( ) 6 نقش پدر و مادر در تربيت فرزند به عنوان يك مسئوليت مشترك همواره مورد نظر حضرت امام بوده است. پدر و مادرها توجه كنند. بچه هايشان را كه چه مي كنند و چه مي گذرد. اين دختر بيچاره را نگذارند كه در دام اينها بيفتد، اين پسر بيچاره را نگذارند كه در دام اينها بيفتد، خودشان آنها را نصيحت كنند واگر نصيحت پذير نيستند معرفي كنند. ( ) 7 مادران و پدران متعهد از رفت و آمدهاي فرزندانشان سخت مراقبت نمايند و آنان را زير نظر بگيرند تا خداي نكرده صيد منافقان آمريكايي و منحرفان روسي نگردند و وضع درسي آنان را دنبال كنند، چرا كه نقش مادران و پدران در حفظ فرزندانشان در سنين دبستان و دبيرستان بسيار مهم و ارزشمند است. ( ) 8 و در وصيت نامه خود به مرحوم حاج احمدآقا كه در كتابجلوه هاي رحماني چاپ شد، مي فرمايد: آخرين وصيتم به احمد آن است كه فرزندان خود را خوب تربيت كند و از كودكي با اسلام عزيز آشنا كند. ( ) 9 و در زمينه حسن معاشرت مي فرمايد: و مادرمحترم مهربانشان را مراعات كند. از ديگر حقوق و تكليف مشترك زوجين حق وتكليف ابراز محبت است. محبت و مجبوبيت يك نياز واقعي انسان است و تكامل انسان در گرو رشد اين محبت در وجود اوست. زمانيكه اين محبت به صحنه عمل مي رسد، مودت نام مي گيرد كه فلسفه زوجيت و ثمره نكاح مودت، و رحمه است. ومن آياته ان خلق لكم من انفسكم ازواجا لتسكنوا اليها و جعل بينكم موده و رحمه... ( ) 10 رسول اكرم (ص ) فرمودند: قول الرجل للهراه اني احبك لا يذهب من قلبها ابدا. ( ) 11 سيره عملي حضرت امام درابراز محبت و توصيه هاي موكد ايشان در اين رابطه در استحكام بنيان خانواده و تشييدمباني خانواده كه از وظايف مشترك زن و مرد است، نقش موثري در دارد كتاب جلوه هاي رحماني ايشان خطاب به فرزند خود مي فرمايند: مادران گرچه همه نمونه اند، لكن بعض آنان از ويژگيهاي خاص برخوردارند و من در طول زندگي با مادر محترم تو و خاطراتي كه از او - در شبهائي كه با اطفال خود مي گذراند و در روزها نيز - دارم او را داراي اين ويژگيها يافتم... ( ) 12 ابراز محبت لفظي و عملي، وپرورش محبت قلبي نسبت به همسر از جمله وظايف همسران است كه نتيجه آن ايجاد كانون پر مهر و صفا و مودت و رحمتي است كه در آن انسانها سيراب از سر چشمه زلال محبت شده و در نتيجه جامعه اي متعادل و انسانهاي معتدل ايجاد خواهد نمود.