Hamshahri corpus document

DOC ID : H-760308-20640S1

Date of Document: 1997-05-29

مكان يابي درست راهي براي پيشگيري از خطرات زلزله با دانش فني و مهندسي از خسارات زلزله بكاهيم (آخرين بخش ) اگر در ساخت ساختمانها و بناها، ايمني و اصول فني در نظرگرفته شود به هنگام وقوع حوادث غيرمترقبه به ويژه زلزله خسارات كمتري به بار مي آيد تهيه و اجراي برنامه هاي آموزشي براي كاهش زيان هاي زلزله، بايد در صدر فعاليت دستگاههاي مقابله با حوادث غيرمترقبه قرار بگيرد، در اين خصوص مي توان مردم را با نكات ايمني به هنگام وقوع زمين لرزه آشنا ساخت و هم راههاي كمك رساني به آسيبديدگان را به همگان آموخت. معمولا به، هنگام وقوع زمين هيجانات لرزه، و ابراز همدردي به صورت ارائه كمك هاي جنسي و نقدي جلوه گر مي گردد و كار امدادرساني تنها برعهده نيروهاي سازمان يافته دستگاههاي امدادگر نظير جمعيت هلال احمر سپرده مي شود، درحالي كه اگر نيروهاي داوطلب مردمي در سطح وسيعي اين قبيل كمك ها را فرا بگيرند و با جنبه هاي فني و تخصصي آن به صورت دقيق آشنا شوند، عمليات امداد با سرعت و دقت و نتايج بهتري انجام خواهد شد. به همين دليل در كشورهايي كه بيشتر با تكان ها وخطرات زمين لرزه روبه رو مي باشند، به اين قبيل برنامه ها توجه اساسي صورت مي گيرد (توجه خوانندگان عزيز را به مقاله اي تحت عنوان تجربه هاي توكيو.. كه در صفحه 7 همشهري امروز درج شده است جلب مي كنيم ).انتقال تجربه هاي لازم به مردم به خصوص خانواده ها به آنان مجال مي دهد كه به هنگام وقوع زمين لرزه با بهره گيري از اين تجربه ها در كوتاه ترين مدت نسبت به ترك مكان آسيب ديده يا پناه گرفتن در زاويه هاي امن، اقدام كنند. در آخرين بخش از گزارش مربوط به زلزله تحت عنوان مكان يابي درست.. را مي خوانيم. دانشمندان با تحقيقات و پژوهشهايي كه بر روي زلزله داشته اند به اين نتيجه رسيده اند كه هر زلزله يك آهنگ شناسايي مخصوص خودمي فرستد. يك طيف كامل امواج زلزله اي در نقطه گسل ها در جهات مختلف پخش مي شود كه سرعت و شتاب آنها بسته به نوع موادي است كه اين امواج از ميان آنها مي گذرند. ردپاهاي ثبت شده بر روي دستگاه زلزله نگاري نشانه هايي از مبدا، عمق و اندازه هاي زمين لرزه را به دست مي دهد و اين علائم بر روي صفحه زلزله نگار ثبت مي شود كه قابل تشخيص است. به گفته كارشناسان زلزله داراي روندي است يعني در طي يك زمان طولاني فعل و انفعالات داخل پوسته زمين ايجاد و پس از گذشت چندين سال زلزله رخ مي دهد. يك كارشناس در اين مورد مي گويد: طبق پيش بيني هاي علمي در تهران هر سال 160 يكبار زلزله اي به قدرت 6 /7 5تا درجه در مقياس دروني ريشتر به وقوع مي پيوندد كه اين زمان در حال حاضر به پايان رسيده و هر لحظه بايد منتظر وقوع زمين لرزه اي شديد در تهران باشيم و اين روند تنها مختص به تهران نيست بلكه تمامي نقاط ايران به علت قرار گرفتن بر روي خط زلزله هر لحظه احتمال زلزله مي رود. به طوري كه در قاين هنوز ويرانه هاي سال 58 باقي است اما پس از 18 سال دوباره اين منطقه دستخوش زلزله شده است. زلزله رودبار با /7 3قدرت ريشتر در كمتر از 2 دقيقه بيش از 90 درصد واحدهاي مسكوني - تجاري، درمانگاهها، مراكز بهداشتي، آموزشي، اماكن مذهبي را با خاك يكسان كرد. نگاه اول عمق فاجعه را مي رساندو در نگاه دوم مي توان دريافت كه رعايت نكات مهندسي زلزله درساخت و ساز از موارد بسيار مهمي است كه مي تواند در دستور كاروزارت مسكن و شهرسازي قرار گيرد تا ساخت و سازهاي جديد درمناطقي كه بيشتر در خطر زلزله قرار دارند نكات ايمني رعايت به شود هر صورت در آينده بايد ترتيبي اتخاذ كرد كه صدمات و خسارات ناشي از زلزله را به حداقل ممكن برسانيم. وقوع دو زلزله ويرانگر و خانمانسوز به فاصله چهار ماه در شمال و جنوب استان خراسان ميلياردها ريال خسارت وارد كرد و به دنبال اين حوادث روستائيان به طور موقت اسكان داده شده اند اما براي سرپناه هميشگي آسيب ديدگان اقداماتي صورت گرفته است و يكي از اين اقدامات تخصيص 4 ميليارد ريال اعتبار است اما متاسفانه به علت عدم هماهنگي دست اندركاران، اجراي امر با مشكلاتي همراه بوده زيرا است، بانكها كمتر به پرداخت وام به روستائيان اقدام مي كنند و همين امر باعث مي شود كه اصول فني در ساختمانها و ايمني در برابر حوادث كمتر مورد توجه قرار گيرد زيرا افراد بي خانمان تنها درصدد ايجادسرپناهي براي خود هستند و به علت ايجاد اسكان و نداشتن پشتوانه مالي بيشتر اقدامات سطحي و روبنايي خواهند بود. رئيسي يكي از استادان مهندسي عمران مي گويد: در ساخت بناهاي شهري و روستايي رعايت ضوابط استاندارد استحكام بنا و مقاومت آن در مقابل زلزله مي تواند ضريب اطمينان را در مقابل اين قهرطبيعي بالا برده و از تكرار حوادث تلخ زلزله پيشگيري كرد. وي در ادامه مي افزايد: بيشتر منازل روستايي كشورمان به خصوص در نواحي جنوبي خراسان از خشت و گل و به صورت گنبدي مي باشد كه مطلقا در مقابل زلزله مقاومت چنداني ندارد. به گفته كارشناسان در كنار استفاده از مصالح ساختماني بايد نسبت به تغييرمكان روستاهايي كه برروي گسلهاي فعال قرار دارند اقدام جدي صورت بگيرد. از سوي ديگر رسول زرگر رئيس ستاد حوادث غيرمترقبه كشور بااشاره به اينكه با امكانات فعلي سالانه قادر به بهسازي 50 هزار واحدمسكوني روستايي در كشور مي باشيم مي گويد: با احتساب 5 ميليون واحدمسكوني غيراستاندارد در سطح روستاهاي كشور يكصد سال طول خواهد كشيد تاتمام آنها بازسازي شوند. موسوي كه در صف اهداي خون براي مجروحان زلزله جنوب خراسان ايستاده مي گويد: متاسفانه ما عادت كرديم كه وقتي فاجعه اي رخ داد به ياد هم بيفتيم و قبل از اينكه دچار مصيبت شويم فكر پيشگيري را اصلا به خود راه نمي دهيم. ساختمانهاي سست و بي بنياد كارشناسان مي گويند: از مشكلاتي كه اكنون كشور ما در زمينه زلزله با آن روبه روست، مسئله هندسي زلزله است، علي الخصوص حضور افراد غير متخصص در امور ساختمان سازي كه چندان جدي گرفته نشده است. بيشتر ساخت وسازها توسط افراد ناوارد صورت مي گيرد و اين افراد تنها به فكر سرهم كردن بناهاي ساختماني هستند و در اين زمينه آنها كه از مصالح ساختماني كمتر براي سودآوري بيشتر استفاده مي كنند، زمينه را براي بروز خسارات سنگين تر به هنگام وقوع زمين لرزه مساعد مي سازند. دكتر محسن غفوري آشتياني رئيس موسسه بين المللي زلزله شناسي و مهندسي زلزله مي گويد: ساختمان سازي يك كار فني و تخصصي است و بايد كسي ساختمان بسازد كه داراي صلاحيت فني و تخصصي لازم باشد. وي مي افزايد: به طور كلي مي توان گفت كه ساخت و سازها در همه جاي كشورما به شرايط لرزه خيزي منطبق نيست. ممكن است به شكل موردي برخي ازساختمانها در تهران و يا شهرستانها در برابر زلزله مقاوم ساخته شوداما در بسياري از نقاط چنين مساله اي مدنظر نيست و اين مساله به شكل يك فرهنگ در نيامده است. به عنوان مثال لوله كشي گاز در خانه ها هم اكنون در جامعه ما به شكل يك فرهنگ در آمده در حالي كه مهندسي زلزله در ساخت و سازها به هيچ وجه مدنظر نيست. پيشگيري بهتر از درمان است بحث هاي مربوط به زلزله بيشتر زماني مطرح مي شود كه اين حادثه طبيعي اتفاق افتاده باشد و متاسفانه به مرور زمان اين قبيل بحث ها را به فراموشي مي سپاريم، در حالي كه با توجه به شرايط كنوني مناطق زلزله خيزدر فلات ايران، بايد برنامه هاي اساسي برمبناي راه حل هاي دقيق كارشناسي در دست اجرا داشته باشيم. يكي از كارشناسان در اين مورد مي گويد: طرح و برنامه هايي توسط متخصصان، محققان و دانشگاهيان و اهل فن در حرفه مهندسي در كنفرانسها و محافل علمي مطرح شده است اما بهتر پيشنهادها است، و توصيه هايي كه در اين زمينه ارائه شده، به صورت طرح هاي كاربردي درآيد رئيس مركز تحقيقات ساختمان و مسكن گفته است كه فقطدرصد 20 ساختمان هاي نوساز تهران در برابر زلزله مقاوم اندبه بيان ديگر در 80 درصد از ساختمان هايي كه در طول 10 سال اخير در پايتخت ساخته شده است نميتواند در برابر زمين لرزه پايدار بماند. اين كارشناس مي افزايد: مي دانيم كه در سال هاي اخير آيين نامه اي به نام كه 2800 مخصوص مقاوم سازي ساختمان ها در برابر خطرات زلزله است، به اجرا گذاشته شده و شهرداري ها و مهندسان و ناظران ساختمان ها نيز ملزم به رعايت آن اما شده اند ظاهرا توجه چنداني به اين آيين نامه نمي شودو بيشتر ساخت و سازها به علت شتاب و كوشش براي كاستن هزينه ها، بااستفاده از مصالح نامرغوب، پوشاندن عيوب از ديد مهندسان ناظر صورت مي گيرد. ميراحمدي مهندس ناظر مي گويد: اگر در ساخت ساختمانها و بناها، ايمني و اصول فني در نظر گرفته شود به هنگام وقوع حوادث غيرمترقبه به ويژه زلزله خسارات كمتري به بار مي آيد. در حاليكه تلاش همه مسئولان براي مقابله با حوادث غيرمترقبه و حضورسريع و صميمانه مردم كشورمان در هنگام وقوع اين قبيل حوادث چشمگير وقابل ستايش است پرسش همچنان وجود دارد كه با اختصاص اعتبارها وكمكهاي بلاعوض كه پس از هر حادثه طبيعي انجام مي شود چرا با در نظرگرفتن اعتبارات لازم براي پيشگيري از خسارات سنگين به موقع ؟ اقدام نمي كنيم رضا سعادتمندي مي گويد: به هرحال حادثه اتفاق خواهد افتاد، چه امروز و چه فردا پس بايد به فكر كاهش خسارت جاني و مالي باشيم. و بهتر است در ساختمانهاي تازه ساز يا در حال ساخت ايمني لازم اعمال شود به ويژه ساختمانهاي چند طبقه كه افراد زيادي را در خود جاي داده است و تنهاپيشنهاد من اين است كه بايد اصول شهري با ساختمانهاي ايمني و فني درتمام نقاط پياده شود حتي اگر لازم باشد در اين زمينه، هزينه هاي سنگين تري بپردازيم. يكي از مامورين آتش نشاني مي گويد: در بيشتر شهرها لوله هاي گاز شهري مانند تارهاي عنكبوت در هم تنيده اي است كه تمامي شهر را در برگرفته است، بايد به عنوان يك برنامه اصولي، نصب سيستم هاي هشدار دهنده درمقابل لرزه هاي زمين در شبكه هاي گازرساني اقدام شود تا از وقوع آتش سوزي هاي گسترده در هنگام زمين لرزه پيشگيري شود.