Hamshahri corpus document

DOC ID : H-760304-20301S1

Date of Document: 1997-05-25

هاشمي بنيانگزار قدرت نوين دريايي جمهوري اسلامي ايران اشاره: چندي پيش سردار بزرگ سازندگي ايران حضرت آيت الله هاشمي رفسنجاني رئيس جمهوري در مراسم جشن فارغ التحصيلي و اعطاي سردوشي جمعي از افسران نيروي دريايي سپاه و ارتش در مجتمع دانشگاهي دريايي نوشهر شركت رئيس كرد جمهوري در اين مراسم بالا بردن توان نيروي دريايي را يكي از اهداف مقدس جمهوري اسلامي ذكر كرد و گفت: نيروي دريايي نمود قدرت وعظمت ايران اسلامي است و بالابردن توان اين نيرو به عنوان يك هدف مقدس آرام، آرام تامين مي شود. در اين مراسم دريادار علي شمخاني فرمانده نيروي دريايي جمهوري اسلامي ايران با تقديم لوحي به آقاي هاشمي رفسنجاني از تلاش هاي وي براي پايه گذاري قدرت نوين دريايي جمهوري اسلامي ايران قدرداني كرد. در بخشي از اين لوح كه تقديم سردار سازندگي ايران شد، آمده است: فرزندان دريادل و حافظان منافع و منابع دريايي ايران در نيروي دريايي ارتش جمهوري اسلامي و سپاه پاسداران انقلاب اسلامي ايران كوششهاي مجدانه و مدبرانه حضرتعالي درفرماندهي و رهبري جبهه هاي جنگ تحميلي و پايه گذاري قدرت شكوهمند نوين دريايي جمهوري اسلامي ايران در تاريخ چندهزار ساله ايران عزيز كم نظير دانسته و اعتقاد دارند به لطف خداوند منان قدرت دريايي شكوهمندي كه بنياد نهاديد، قرون متمادي حافظ منافع و منابع دريايي نسلهاي آينده ايران اسلامي باشد. از آنجايي كه نقش اساسي، سازنده و دورانديش آقاي هاشمي رفسنجاني در سازندگي، آباداني، توسعه و كسب اقتدارو استقلال ايران كه سرفرازي ملت ايران در جهان، نقطه عطف آن است و همچنين بنيانگذاري قدرت نوين دريايي جمهوري اسلامي ايران از سوي ايشان بر كسي پوشيده نيست. بر آن شديم تاگزارشي تحت عنوان هاشمي بنيانگذار قدرت نوين دريايي جمهوري اسلامي ايران تهيه وتقديم خوانندگان گرامي كنيم. آنچه در پي مي آيد خلاصه اي از چگونگي توسعه پايه هاي قدرت دريايي نوين در دوره سازندگي و... است كه مي خوانيد. انقلاب بزرگ اسلامي ايران با خيزش شكوهمند ملتي قهرمان و به تنگ آمده از رژيمهاي سلطه و استعمار و استكبار و مضطرب از به يغما رفتن فرهنگ و ارزشهاي ملي و مذهبي و نگران از تاراج اقتصاد و منابع ملي خود با خون و شهادت به پيروزي رسيد كه نقطه عطفي در تاريخ چندهزار ساله مدون ايران گرديد و بويژه سالهاي سياهي از قرون متمادي كه استعمارگران و ابرمستكبران براي چپاول ثروتها و منابع خدادادي سرزميني كه از سالهاي دور مهد تمدن بشري و سرآغازحركتهاي بزرگ تاريخي در زمين و دريا بود با توسل به ترفندهاي مزورانه و توطئه ها ودسايس سياسي استعماري سعي كردند ملت ايران را كه روزي با سفينه هاي كوچك بادباني فرهنگ و تمدن باشكوه خود را از راه خليج فارس به اقصي نقاط دنيا انتقال مي دارند و كنترل كننده راههاي دريايي بزرگ ادويه و ابريشم بودند را از عظيم ترين موهبت الهي خود يعني دريا محروم سازند. عليرغم آنكه به شهادت تاريخ بشري ملت ايران جزو اولين ملتهاي صاحب قدرت دريايي بوده و تاريخچه قدرت دريايي در ايران نشات گرفته از قبل از تاريخ مدون است، ليكن با زور استعمار و استكبار و يا به حيلت دسايس و تبليغات سوء و نفوذ در عوامل حكومتي ايران در گذشته هر بار كه قدرت دريايي در اين مرز و بوم شكوفا شده با به اضمحلال كشيدن يكي از عوامل تشكيل دهنده آن موجب افول قدرت دريايي در ايران شدند. آنچه كه سبب آسيبپذيري قدرت دريايي در تاريخ چند هزار ساله ايران بوده است عدم استحكام و رشد متناسب كليه پايه ها و عوامل موثر در تشكيل قدرت دريايي بوده است. اين عوامل را مي توان به دوگروه كلي زير تقسيم كرد. الف - عوامل ذاتي شامل: ( ) - 1 موقعيت جغرافيايي ( ) - 2 مشخصات فيزيكي از لحاظوضعيت طبيعي و آب و هوايي ( )- 3 وسعت درياهاي وابسته ( ) - 4 جمعيت ( ) - 5 ويژگيهاي مردم ( )- 6 ويژگي دولت و حكومت ب - عوامل واسطه شامل: ( )- 1 نيروي دريايي قدرتمند ( )- 2 ناوگانهاي تجاري و نفتكش موثر ( ) - 3 تسهيلات بندري وپايانه هاي دريايي كارآمد ( ) - 4 خودكفايي در ساخت سازه ها و شناورهاي دريايي وتجهيزات مربوطه ( ) - 5 خودكفايي در بهره برداري از منابع اقتصادي زيستي وغيرزيستي دريايي ( ) - 6 خودكفايي فرهنگ دريايي و انجام آموزشهاي دريايي و پژوهش و تحقيقات اقيانوس شناسي و آبنگاري در تاريخ چند هزار ساله ايران قدرت دريايي هر بار با توجه ويژه به چند عامل از عوامل ذكر شده شكوفا شد ليكن به سبب عدم توجه به ساير عوامل موثر قدرت دريايي مستحكم وپايداري ايجاد نگرديد كه بتواند در مقابل تهديدات وتندبادها و طوفان ها قدرتمندانه تنازع بقا نمايد و بعد از هر اضمحلالي دو بار بالنده رشد نمايد از اين رو هيچگاه ايران داراي قدرت دريايي مستمر حتي براي چند قرن نگرديد و بالاترين عمر قدرت دريايي ايران در طول تاريخ در هر دوره اي از نيم قرن تا يك قرن تجاوز نمي نمايد. اما بعد از پيروزي انقلاب اسلامي در ايران و خنثي نمودن توطئه هاي بزرگي كه بيگانگان جهت براندازي حكومت اسلامي با تهديدات گوناگون نسبت به تماميت ارضي و استقلال ايران ايجاد كردند كه با پايمردي و ايثار ملت قهرمان ايران با آن مقابله شد. از سرگذراندن جنگ ساله 8تحميلي كه اقتصادي مضمحل رابراي اين كشور به دنبال داشت با آغاز دوره سازندگي در جمهوري اسلامي ايران خوشبختانه ابرمردي سردار سازندگي ايران شد كه ساليان متمادي تاريخ درد و رنج ايران را مطالعه كرده و به دردهاي قدرت دريايي در ايران آشنايي كامل داشت و با اتخاذ راهبردي بزرگ كه در برگيرنده استحكام بخشيدن به تمام عوامل تشكيل دهنده قدرت دريايي بود قدرت دريايي نوين جمهوري اسلامي ايران را پايه گذاري كرد كه نه تنها نسل حاضر بلكه نسلهاي آينده بايد اين حركت بزرگ تاريخي را كه در قدرت دريايي ايران تحقق يافته است، درك كنند و با ادامه آن قدرت دريايي نوين جمهوري اسلامي ايران را استمرار بخشند. استمراري كه ديگر قابل انهدام و اضمحلال نباشد. در همين خصوص جامعه دريايي جمهوري اسلامي ايران نيز از باني بزرگ قدرت دريايي نوين جمهوري اسلامي سردار سازندگي و رياست جمهوري محبوب حضرت آيت ا... هاشمي رفسنجاني سپاسگزاري كرد و اين تلاش بزرگ تاريخي را به رهبر عظيم الشان و فرماندهي معظم كل قوا حضرت ايت ا.. خامنه اي و ملت قهرمان ايران تبريك گفت. چگونگي توسعه پايه هاي قدرت دريايي نوين جمهوري اسلامي ايران در دوره سازندگي الف - شكوفا نمودن عوامل ذاتي با تطبيق به شرايط زمان ومكان عوامل ذاتي عواملي است كه ريشه در تاريخ و جغرافياي طبيعي هر كشوري داشته و تغييرات در آن بسيار سخت و دشوار بوده و زماني به درازاي قرن را براي مشخص شدن تغييرات مي طلبد ليكن در طول تاريخ ابرمرداني وجود داشته اندكه يا در عوامل ذاتي موفق به ايجاد تغيير شده و يا با تطبيق با شرايط زمان و مكان اين عوامل را به نفع كشور خودشكوفا كرده اند نظير حفر كانال سوئز در زمان خشايارشاه هخامنشي كه تغيير عظيمي از نظرموقعيت جغرافيايي بود. اما عليرغم آنكه استعمار اين مطلب را القاء كرده بود كه ايران هر چيز مي تواند باشد كشور گل و بلبل، دروازه تمدن و... وليكن برخوردار از يك قدرت دريايي به سبب ضعف عوامل ذاتي نمي تواند باشد، اما حركت بزرگ دوره سازندگي ثابت كرد كه عوامل ذاتي در جهت برخوردار شدن از قدرت دريايي با تطبيق با شرايط زمان و مكان در كشور ما قابل شكوفا شدن است كه به بررسي تلاشهاي انجام شده نسبت به هر يك از عوامل تشكيل دهنده مي پردازيم. - 1 موقعيت جغرافيايي از قرون ديرينه موقعيت ايران به عنوان پل ارتباط شرق وغرب و آسيا و اروپا ممتاز بوده و در دوران اوج گيري قدرتهاي بزرگ دريايي استعمار، خليج فارس و بنادر ايران در سر راه ترانزيت كالا از شبه قاره هندوستان و جنوب شرقي آسيا و سواحل شرقي آفريقا به اروپا و بالعكس بوده است ليكن با گشودن كانال سوئز و پا گرفتن اتحادجماهير شوروي اين موقعيت ممتاز روز به روز كمرنگ تر شد هر چند كه وجود نفت و گاز وترابري آن از طريق دريا تاحدودي اهميت خليج فارس رادوباره برقرار كرد. ليكن ارتباط سرزمين ايران در اين ميان همچنان تا پيروزي انقلاب اسلامي كمرنگ بود. اما چند رويداد مهم و تطبيق شرايط زمان و مكان توسط رياست جمهوري اسلامي باعث تحول و شكل گيري قدرت دريايي شد. (الف )- مهمترين اين رويدادها عبارتند از: -فروپاشي 1 اتحاد جماهير شوروي و تشكيل جمهوري هاي آسياي ميانه: اين رويداد مهم موجب تشكيل چندين جمهوري مستقل هم مرز و يا در نزديكي مرزهاي ايران شد كه براي تجارت با جنوبشرقي آسيا شبه قاره استراليا هندوستان، و آفريقا نيازمند استفاده از راههاي ترانزيتي ايران و بنادر ايران خليج فارس و درياي عمان شدند. - 2 جنگ داخلي و عدم وجودجاده هاي مواصلاتي امن و موثردر افغانستان به سبب جنگهاي داخلي درافغانستان و عدم وجودجاده هاي مواصلاتي امن و موثر در افغانستان ارتباط جمهوريهاي آسياي ميانه با خليج فارس و درياي عمان و اقيانوس هند و قاره هاي همجوار آن منحصر به ايران شد. - 3 جنگ نفت و تحريم اقتصادي عراق جنگ نفت و تحريم اقتصادي عراق موجب شد كه كوتاهترين راه واصل بين اروپا و خليج فارس بجاي مسير تركيه - عراق به مسير تركيه - ايران تغيير كند كه اين امر موجب شكوفايي موقعيت ممتاز جمهوري اسلامي ايران در خليج فارس شد. ( ب ) - تلاشهاي به عمل آمده در جهت شكوفايي موقعيت جغرافيايي منطبق بازمان و مكان. اما تلاشهاي بزرگي كه براي شكوفا كرده موقعيت جغرافيايي ايران با تطبيق با شرايط زمان و مكان در دوره سازندگي به منظور استحكام بخشيدن به يكي از عوامل ذاتي قدرت دريايي ايران تحقق يافت و هنوز در حال توسعه است را مي توان بشرح زير بيان كرد. - 1 اتصال راه آهن سرتاسري ايران از سرخس تا بندرعباس اين طرح عظيم ملي كه در روز /12/73 26جمعه بوسيله رياست محترم جمهوري آقاي هاشمي رفسنجاني با شركت روساي جمهوري قرقيزستان، تركمنستان ارمنستان و افغانستان قسمت بافق بندرعباس آن بطول 700 كيلومتر افتتاح شد ( ) 1 و متعاقب آن با اتصال محور مشهد - سرخس كه به راه آهن تركمنستان اتصال يافت باعث شد تا كليه كشورهاي آسياي ميانه از طريق راه آهن به جمهوري اسلامي ايران اتصال يافتند و هم از طريق سرخس - مشهد - تهران - بافق - بندرعباس به بندربزرگ شهيد رجائي بندرعباس متصل شدند و ايران بصورت پلي زميني بين كشورهاي آسياي ميانه و درياي خزر و خليج فارس و درياي عمان درآمد و از طريق اين راه آهن 15 ميليون تن كالا از قابليت حمل برخوردار گرديد كه از اين ميزان 3 ميليون تن به كالاهاي ترانزيتي آسياي ميانه اختصاص يافته است. - 2 توسعه بزرگراهها و راه هاي عمده شوسه با توسعه بزرگراه تهران كرج به قزوين و زنجان و تهران - قم به كاشان و اجراي بزرگ راه تهران به درياي خزر و بزرگراههاي واسطه ديگر و راههاي شوسه بندر چاه بهار به سرخس امكان ترابري جاده اي كالاهاي ترانزيتي را در مسير خليج فارس و درياي عمان به درياي خزر وآسياي ميانه و شبه قاره هند ازطريق تركيه به اروپا را بسيارتسهيل كرده كه اين عوامل موقعيت جغرافيايي ايران راممتاز نموده و همچنين شروع به احداث آزاد راه رشت به بندر شهيد رجائي ترافيك اين بندر را تسهيل مي نمايد. - 3 توسعه اعضاي پيمان اقتصادي اكو با پيوستن كشورهاي آسياي ميانه به پيمان همكاري اقتصادي اكو با محوريت رياست جمهوري اسلامي ايران اهميت موقعيت جغرافيايي ايران به صورت زنجير مركزي متصل كننده اعضا بيش از پيش هويدا شد بگونه اي كه كشورهاي اروپايي و امريكايي و آفريقايي و جنوب شرقي آسيا جهت مبادلات تجاري خود با كشورهاي آسياي ميانه راه ترانزيتي جمهوري اسلامي ايران را انتخاب نمودند. - 4 مسئله صدور نفت و گازكشورهاي آسياي ميانه درياي خزر با ميليارد 17حدود بشكه ذخاير نفتي واحتساب ذخاير قابل استحصال موجود در جمهوريهاي آذربايجان تركمنستان قزاقستان، كه 65 ميليارد بشكه برآورد گرديده است ( ) 2 كشورهاي آسياي ميانه را تبديل به مركز آينده انرژي جهان نموده است كه اين كشورها جهت صدور نفت و گاز خود راهي جز توسل به مسيرهاي ترانزيت و كشيدن لوله از طريق خاك جمهوري اسلامي ايران به بنادر ايراني خليج فارس و درياي عمان و يا كشور تركيه جهت صدور به اروپا ندارند. ( )- 2 مشخصات فيزيكي از لحاظ وضعيت طبيعي وآبوهوائي ( الف ) عامل وضعيت طبيعي و آب و هوائي مكمل عامل موقعيت جغرافيائي جهت تحقق قدرت دريائي يك كشور است، سواحل ايران در خليج فارس ودرياي عمان و درياي خزر با خورها و رودخانه هائي كه به آنها منتهي مي گردند و جزاير متعدد هرچندشرايط مناسبي را از نظر فيزيكي و آب و هوائي براي ايجاد بنادر، لنگرگاه ها و پايانه هاي ايمن با خود دارند، ليكن از نظر اقتصادي و تطبيق باشرايط زمان و مكان آنطور كه شايسته قدرت دريائي است به اين سواحل و جزاير توجه نگرديده بود. ( )- 3 وسعت درياهاي وابسته ايران اسلامي با داشتن 3180 كيلومتر سواحل در خليج فارس و درياي عمان و درياي خزر از درياي سرزميني، فلات قاره و منطقه انحصاري اقتصادي وسيعي برخوردار مي باشد و با داشتن تعداد قابل توجهي جزاير، خور و خليج هاي كوچك در درياي سرزميني وسعت آبهاي داخلي ايران نيز بسيارگسترده گرديده است. در زمان رياست جمهوري آقاي هاشمي رفسنجاني با تصويب قانون مناطق دريائي جمهوري اسلامي كه /1/1372 31در به تصويب مجلس شوراي اسلامي رسيد، حاكميت و حق بهره برداري جمهوري اسلامي از منابع و منافع درياهاي وابسته تثبيت شد و بافروپاشي اتحاد جماهير شوروي، حاكميت جمهوري اسلامي ايران بر درياي خزر گشوده شد و ايران يكي از اركان اصلي تعيين كننده قانون بهره برداري ازمنابع و منافع درياي خزر گرديد همان موهبتي كه حدود چند قرن ايران از آن محروم مانده بود. ( ) - 4 جمعيت جمعيت 60 ميليوني ايران كه پرجمعيت ترين كشور حوزه خليج فارس مي باشد و همچنين دومين كشور پرجمعيت درياي خزر است ايران را از لحاظ جمعيت همپايه اكثر كشورهاي بزرگ دريائي نموده است. ( ) - 5 ويژگيهاي مردم ويژگيهاي خاصي مي بايستي در مردم يك كشور وجود داشته باشد تا فراهم نمودن قدرت دريائي را تسهيل نمايد. زيرا با نبودن اين عامل ساير عوامل نيز موثر نخواهند بود. قدرت دريائي با بكارگيري بيگانه براي يك كشور تحقق نمي يابد و اتكاء به نيروي كار بيگانه در قدرت دريائي اتكائي ناپايدار است كه به هنگام اضطرار و جنگ با ترك نيروي كار بيگانه قدرت دريائي از هم مي پاشد. هر چند كه در طول تاريخ عشق به دريا در خصلت و سرشت ايرانيان وجود داشته و در گذشته ايران دريانوردان بزرگي داشته است وخدمات ايرانيان به صنعت ترابري دريائي و توسعه علم و دانش وفرهنگ دريائي بسيار ارزنده بوده ليكن بر اثر بدآموزيهائي كه براثر تبليغات سوء استكبار و استعمار در جامعه ماقبل از انقلابحاكم گرديده بود، باعث جدائي ملت ايران از دريا شده بود. در دوره سازندگي با تدابير رياست جمهوري برنامه هاي بزرگي با سرمايه گذاري عظيمي جهت برگشت دادن ملت ايران به دريا تدارك ديده شد و قسمتهاي اعظم آنها نيز اجراء شد و يا در حال اجراء مي باشند. كه از آن جمله مي توان به ايجاد مراكز آزاد تجاري و صنعتي در جزاير كيش و قشم و بندر چابهار و منطقه حراست شده خرمشهر و انزلي اشاره نمود. ( )- 6 ويژگيهاي دولت و حكومت ويژگيهاي دولت و حكومت از نظرايجاد قدرت دريائي نهايت اهميت را در طول تاريخ دريائي بشر داشته است زيرا اگر دولت و حكومتي حقايق نياز به قدرت دريائي رادرك ننمايند كه اكثر حكومتهاي قبلي ايران اينگونه بوده اند وايجاد و توسعه قدرت دريائي را درراهبرد بزرگ ملي منظور ننمايند و شرايط لازم را براي ايجاد قدرت دريائي با اتخاذ تدابير مدبرانه فراهم نسازند بدون شك ساير عوامل نمي تواند موجب ايجاد و استمرار حيات قدرت دريائي يك كشور شود. خوشبختانه آقاي هاشمي رفسنجاني در مدت جنگ فرماندهي جنگ و هدايت عمليات رزمي را عهده دار بودند و كاملا به اهميت قدرت دريائي براي ادامه حيات شكوهمند حكومت جمهوري اسلامي واقف شدند كه با آغاز دوره سازندگي پرداختن به قدرت دريائي را در راس اقدامات بزرگ خود قرار دادند و در دوره سازندگي از نظر تقديم لوايح تسهيل كننده فعاليتهاي دريائي و توسعه زيربناي قدرت دريائي قدمهاي بزرگي برداشته شد كه آثار آنرا در عوامل ديگر مورد بررسي قرار مي دهيم. ب - عوامل واسطه عوامل واسطه عواملي مي باشند كه ايجاد و توسعه آن كاملا مرتبط با تلاش و فعاليت ملت و حكومت مي باشد و پس از آمادگي عوامل ذاتي اين عوامل تشكيل دهنده قدرت دريائي بوده و بايد هم پاي يكديگر توسعه يابند از اينرو به بررسي هر يك از عوامل واسطه بشرح زير مي پردازيم: ( ) - 1 نيروي دريائي قدرتمند ( الف ) - هر چند كه ايران از نظرداشتن نيروي دريائي قدرتمند سوابق چند هزار ساله داشته و ازپايه گذاران اصلي تاكتيكهاي هنررزم دريائي است متاسفانه به خاطرمصالح استعمار و استكبار نيروي دريائي در ايران بعد از اسلام همواره مورد تهاجم و فشار بيگانگان و توطئه هاي حكومتهاي دست نشانده بوده است و هر بار كه نيروي دريائي به خواست مردان بزرگي نظير نادر و اميركبير قدعلم كرد بلافاصله به سبب عدم رشد همزمان ساير عوامل واسطه و توطئه هاي بيگانگان به اضمحلال كشيده شد. در جنگ جهاني دوم نيروهاي متفقين به سركردگي انگلستان به بهانه واهي نيروي دريائي ايران را به قعر دريا فرستادند و اگر در دهه 1960 و 1970 اجازه توسعه نيروي دريائي را دادند هدف اصلي فروش تسليحات و تجهيزات و برگشت دادن دلارهاي نفتي بود و همين نيروي دريائي را طوري رشد دادند كه همواره محتاج بيگانگان باشد. از اينرو اجازه ايجاد مراكز آموزشي بويژه در سطح دانشگاهي را با ترفندهاي مقرون به صرفه نبودن به ايران نمي داند و كليه تخصصهاي ويژه در نيروي دريائي در اختيار بيگانگان بود و ساده ترين تعميرات بايد با ارسال وسيله به كشور سازنده صورت مي گرفت و از انتقال فن آوري و دانش ساخت به ايران جلوگيري مي كردند و طرحهاي دفاعي را بگونه اي تنظيم كرده بودند كه نيروي دريائي ايران در جهت حفاظت و پاسداري از منافع غرب در منطقه خليج فارس و درياي عمان و شمال اقيانوس هند بكار گرفته شود. ( ب ) - پس از پيروزي انقلاب اسلامي و فرار و استخراج مستشاران امريكائي و انگليس از ايران وتحريم تسليحاتي و اقتصادي جمهوري اسلامي كه از ارسال قطعات به ايران جلوگيري گرديد، كليه تحليلهاي مراكز تحقيقات استراتژيكي غربي و برآوردهايشان در مورد توان رزم دريائي ايران كه در كتب JANES و BALANCE MILITARY و ساير نشريات آمده بود اين نظريه را ديكته مي كرد كه نيروي دريائي ايران به سبب خروج متخصصين بيگانه و عدم دسترسي قطعات يدكي و عدم دانش و تخصص كافي در تعمير و نگهداري يك نيروي فاقد توان رزمي مي باشد. هر چند كه با پايمردي و غيرت جوانان ايراني در نيروي دريائي اين نيرو توانست در مدت كوتاهي بعد از انقلابآمادگي رزمي خود را باز يابد و در همان ماههاي اول جنگ كمر نيروي دريائي عراق را خرد كند و تا پايان جنگ دشمن را از دريا محروم نگاه دارد و رزم را بر عليه نيروي هوائي عراق ادامه دهد. ( ج )- موفقيتهاي اين نيرو و نيروي دريائي سپاه كه به سبب نياز جنگ تولد يافت مرهون رهبري و فرماندهي مدبرانه آقاي هاشمي رفسنجاني بود. لذا از همان سالهاي ابتداي جنگ راهبرد بزرگ تبديل نيروي دريائي به نيروئي قدرتمند توسط فرماندهي جنگ طراحي شد. (د ) - گام بزرگ دوم در خودكفايي نيروي دريايي ايجادمعاونت جهاد خودكفايي در نيروي دريايي ارتش و سپاه به منظور تحقيقات در ساخت سيستمهاي جديد دفاعي و ساخت قطعات تحريمي بود كه در اين مسير اكثر قريب به اتفاق قطعات تحريمي در ايران ساخته شدند و تجهيزات الكترونيكي پيچيده نظير جايروهابردهاي الكترونيكي، سيستمهاي جنگهاي الكترونيكي موشكهاي دريايي سونار و تلفن زيرآبي و صدها دستگاه وسايل رزمي ديگر در كشور ساخته شدند. (ه ) ـ گام بعدي حركت بصوب خوكفايي در تعميرات اساسي يگانهاي شناور بود كه با طرح ريزي و تلاش مستمر بويژه دردوره سازندگي تحقق يافت و كليه شناورهايي كه جهت تعميرات اساسي به خارج از كشور اعزام مي گرديدند در مراكز تعميرات داخلي به دلخواه تعمير گرديدند كه مي توان به بازسازي ناوچه هاي موشك انداز و تغيير سيستمهاي رزمي آنها اشاره كرد. ( و ) ـ گام بزرگ بعدي خودكفايي در ساخت يگان شناور بود كه در اين مسير قايقها وناوچه هاي تندرو هواناو، ناوچه هاي پشتيباني، زيردريايي مي جت وت و ناوهاي نيروبر در ايران طراحي و ساخته شدند و كار طراحي ناوشكن مدرن نيز انجام ومراحل اوليه شروع ساخت را مي گذراند. ( ز ) ـ گام بزرگ بعدي توسعه تيپهاي تفنگدار و تكاور دريايي براي پاسداري از جزاير و بنادر جمهوري اسلامي ايران بود كه نيروي ويژه قدرتمندي جهت دفاع از منابع و منافع دريايي ايران مي باشند. ( ح ) ـ گام بزرگ بعدي توسعه نيروي دريايي سپاه پاسداران انقلاب اسلامي با تجهيزات، تسليحات و توان رزم دريايي كلاسيك و غير كلاسيك بود كه مكمل نيروي دريايي ارتش به عنوان قدرتي شد تا در مقابل تهديدات قدرتهاي بزرگ دريايي به منابع و منافع دريايي جمهوري اسلامي ايران ازآمادگي دفاعي و رزمي كافي برخوردار شدند. ( ) ـ 2 ناوگانهاي تجاري و نفتكش موثر (الف ) ـ ناوگان تجاري و نفتكش كشورهاي دريايي يكي ازعوامل عمده تشكيل دهنده قدرت دريايي هستند و در حقيقت بدون اين دو صنعت ترابري دريايي كه لازمه يك قدرت دريايي است شكوفا نمي شود. هرچند كه ايرانيان از پيشتازان صنعت ترابري دريايي درجهان مي باشند متاسفانه از دوران انقلاب صنعتي صنعت ترابري دريايي در ايران نتوانست هم پايه فن آوري جديد توسعه يابد وهمچنان با همان سفينه هاي چوبي بادباني ادامه حيات داد از اين رو چند قرن عقبماندگي از صنعت ترابري دريايي موجب شد كه درياهاي ما جولانگاه كشتيهاي تجاري و نفتكش بيگانه شود. ( ب ) ـ با پيروزي انقلاب اسلامي در ايران و ملي شدن ناوگانهاي تجاري مديريت كشتيهاي نفتكش و تجاري به شدت دچار بحران گرديد و جايگزيني خدمه در كوتاه مدت ميسر نبود و با شروع جنگ اين دو ناوگاه به سرعت اكثر خدمه اروپايي خود را از دست داد و متوسل به خدمه كشورهاي دريايي دست سوم آن هم با چند برابر حقوق و يا چارت كشتيهاي فرسوده و از رده خارج شده گرديد كه صاحبان آنها با اميد مورد اصابت قرار گرفتن و اخذ خسارت از بيمه اين كشتيها را به ايران اجاره مي دادند. (ج ) ـ در سال 1969 طبق گزارش بيمه لويدز ايران در مجموع كشتيهاي ناوگان تجاري و صنعتي دولتي و بخش غيرنظامي و شركت كشتيراني ايران و هند داراي 375 كشتي با تناژ 4336609 تن بود. كه اكثر كشتيهاي اين مجموعه فرسوده و آسيبديده از جنگ و از رده خارج شده بودند. (د ) ـ در برنامه بازسازي طبق برنامه اول و دوم توسعه بازسازي ناوگان تجاري و نفتكش در برنامه قرار گرفت و از طرفي هدفهاي بازسازي و تامين ناوگان تجاري دريائي با مشاركت بخش غيردولتي، افزايش ميزان عمليات كانتينري جايگزيني ظرفيتهاي مستهلك شده ناوگان تجاري به منظور حفظ ظرفيت مورد نياز مورد توجه قرار گرفت، از اين رو پس از اجراي برنامه اول تنها تناژ ناوگان كشتيراني جمهوري اسلامي ايران ناوگان نفتكش و كشتيراني ايران و هند دو برابر تناژ قبل از عهده داري رياست جمهوري آقاي هاشمي رفسنجاني شد و با كشتيهاي نوسازي شده و يا تازه خريداري شده تناژ اين سه ناوگان تغيير يافت. ( و ) ـ در اجراي توسعه ناوگان تجاري و نفتكش با شركت بخش خصوصي كشتيراني بنياد با 76 فروند كشتي خريداري شده و شش فروند كشتي چارتر تشكيل شد و 6 فروند كشتي جديد خريداري نمود و بر اساس برنامه ريزي به عمل آمده در پايان برنامه 5 ساله دوم ظرفيت كشتيراني بنياد به 16 فروند كشتي خواهد رسيد. خريد كشتيهاي بنياد از اعتبارات بانكهاي داخلي و خارجي به صورت رهن تامين شد. اين شركت از سال 1369 تا پايان سال 1374 موفق به /10 5جابجايي ميليون تن بار به بنادر داخلي و خارجي شد كه بيش از 65 درصد بار مربوط به كشورهاي ثالث بوده است كه اين گامي عظيم در ورود به صنعت كشتيراني جهاني است. ( ) - 3 تسهيلات بندري و پايانه هاي دريائي كارآمد سومين عامل واسطه جهت شكوفائي قدمت دريايي تسهيلات بندري و پايانه هاي كارآمد است كه به حق دردوره سازندگي و در برنامه اول و دوم توسعه تلاشهاي شكوهمندي در اين مسير انجام شد. ( ) 4 خودكفائي در ساخت سازه ها و شناورهاي دريائي و تجهيزات مربوطه اين عامل يكي از مهمترين عوامل استمرار استقرار قدرت دريائي محسوب مي شود و عليرغم اينكه ايرانيان از نظركشتي سازي و سازه هاي دريائي قدمت تاريخي چند هزار ساله دارند از دوره فولادي شدن بدنه كشتي ها از اين نظر عقب مانده بودند و در ادامه اقدامات نسلهاي گذشته در دوران بازسازي گامهاي بزرگ در جهت شكوفائي اين عامل برداشته شد كه ميوه هاي آنها را در چندين سال بعد خواهيم چيد. ( ) ـ 5 خودكفائي در بهره برداري از منابع اقتصادي زيستي و غيرزيستي توانائي استفاده از منابع دريائي يكي از عوامل قدرت دريائي شدن است كه متاسفانه تا پيروزي انقلاب اسلامي كار زيادي دراين بخش صورت نگرفته بود و ايرانيان ماهيگيري را باسنتهاي چند هزار ساله توسط شناورها و با استفاده از روشهاي صيد اوليه در صيدگاهها متكي به سواحل انجام پس مي دادند، از پيروزي انقلاب اسلامي به سبب جنگ تحميلي فرصت تلاش گسترده در اين بعد بوجود نيامد ليكن دوره سازندگي دوره شكوفائي تلاشها و جبران عقبماندگيهاي بزرگ در اين مسير بود.