Hamshahri corpus document

DOC ID : H-760303-20253S1

Date of Document: 1997-05-24

چين و تايوان; الحاق دوباره يا تجزيه دائمي اشاره: پس از جنگ سرد، موضوعات مختلفي در عرصه جهاني ظهور كرده است كه پژوهشگران روابط بين الملل مباحث عديده اي درباره آنها مطرح كرده اند. الحاق دوباره تايوان به چين و مسائلي كه در اطراف آن وجود دارد يكي از اين موضوعات است. موضع گيري كشورهايي چون امريكا به غامض شدن اين پديده بين المللي دامن زده است. با وجود همه مسائلي كه در اطراف الحاق تايوان به چين وجود دارد بايد ديد شرايط لازم براي تحقق آن چگونه است و روند موجود به كجا خواهد مقاله انجاميد حاضر درپي بررسي و تجزيه و تحليل اين سئوالات مي باشد. سرويس مقالات از دهه 1980 اهميت منطقه اقيانوس آرام و قدرت بالفعل و بالقوه كشورهاي آن بيش از هر زمان ديگر در سطح جهان مورد توجه و بحث قرار گرفته است. توسعه چشمگير و رشد سريع ژاپن و ديگر سرزمينهاي اين منطقه مانند كرده جنوبي هنگ كنگ تايوان و سنگاپور از دهه 1970 اهميت حوزه اقيانوس آرام را براي جهان به اثبات رسانده است. امروز نيز موج سومي از رشد و توسعه در جمهوري خل چين و اكثر كشورهاي عضو آسه آن آغاز شده است. همانطور كه عواملي چون رشد سريع اكثر كشورهاي حوزه اقيانوس آرام، سهم بالاي آنها در بازرگاني بين المللي و روابط متقابل اقتصادي كشورهاي مذكور به يكديگر عصر پاسفيك را ممكن ساخته است، اكنون نيز همين عوامل به خصوص وابستگي متقابل اكثر اين كشورها در امور اقتصادي ـ تجاري و عوامل ديگر مانند برخورد منافع قدرتهاي بزرگ اهميت ويژه منطقه را روشن نموده است. بدين ترتيب به نظر مي رسد كه در آينده مركز ثقل اقتصادي جهان به سوي حوزه اقيانوس آرام منتقل خواهد شد. با توجه به روابط متقابل اقتصادي چين و تايوان، پتانسيلهاي اقتصادي هر يك ازدو كشور در حوزه اقيانوس آرام و منطقه پاسفيك مورد بررسي قرار مي گيرد تا ميزان اهميت تايوان و هنگ كنگ براي اقتصاد در حال رشد چين روشن شود. اين موضوع اثبات خواهد كرد كه الحاق تايوان به خاك اصلي چين به عنوان بخشي از استراتژي بزرگ چين به عنوان قدرت برتر آينده اثبات گردد. در مورد اينكه چه دلايلي وجود دارد كه اهميت منطقه آسيايي اقيانوس آرام و پاسفيك را نشان مي دهد و اثبات مي كند كه مركز ثقل اقتصادي جهان به اين منطقه منتقل خواهد شد مي توان به موارد زير اشاره كرد. ـ 1پويايي شگفت انگيز اقتصاد منطقه پاسفيك و اقيانوس آرام: باري نمونه ژاپن از دهه 1960 به بعد بالاترين نرخ رشد اقتصادي كشورهاي عمده صنعتي را از آن خود نمود و در مقياسي كوچكتر كشورهاي تازه صنعتي شده از قبيل كره جنوبي، تايوان، هنگ كنگ و سنگاپور از شكوفايي اقتصادي منحصر به فردي برخوردار شده اند. در جايي كه رشد اقتصادي اروپاي غربي بين 2 تا 4 درصد بوده كشورهايي چون ژاپن كره جنوبي تايوان و چين در دهه 80 از رشدي بين 5 تا 9 درصد برخوردار بوده اند. در سال 1984 ميزان معاملات امريكا با بخش آسيايي اقيانوس آرام به 175 ميليارد دلار بالغ گرديد در صورتي كه همان زمان آن با /131 6اروپا ميليارد دلار بود. بدين ترتيب از اواخر دهه 1970 سرمايه گذاريهاي امريكا به تدريج از اروپاي غربي به سوي حوزه آسيايي اقيانوس آرام انتقال پيدا كرد. ـ 2رشد و توسعه فزاينده قدرت نظامي شوروي سابق در حوزه اقيانوس آرام: شوروي سابق به دلايل متعدد جغرافيايي و استراتژيك مجبور بوده بر ميزان توانايي هاي نظامي خود در منطقه اقيانوس آرام بيفزايد. ـ 3پيشرفت و توسعه چشمگير جمهوري خلق چين در راه دستيابي به مقام قدرت جهاني، برنامه چهارگانه نوسازي چين در كشاورزي، صنعت، علوم، تكنولوژي و امور دفاعي از اواخر دهه 1970 تا به امروز نتايج قابل ملاحظه اي را به همراه داشته است. در صورت موفقيت چين به ادامه روند توسعه اقتصادي، اين كشور قادر خواهد بود تبديلي به يك كشور صنعتي پيشرفته شود، كه در اين صورت موازنه اقتصادي جهان دستخوش دگرگوني عظيمي خواهد چين شد توانسته است در چارچوب سياست خارجي نوين خود نه تنها روابطش را با هر دو قدرت بهبود بخشد، بلكه توانسته است مناسبات خويش را با ژاپن و اكثر كشورهاي آسياي جنوب شرقي توسعه دهد. وضعيت اقتصادي و سياسي چين امروزه كشورهاي حوزه پاسفيك، جمهوري خلق چين را به عنوان يك قدرت منطقه اي محسوب مي نمايند. بديهي است كه چين با جمعيت بيش از يك ميليارد نفري خود، وسعت كشورش منابع غني، پيشرفت هاي بالفعل و بالقوه آن در زمينه هاي اقتصادي، نظامي و علمي ـ تكنولوژيك مي تواند نقش عمده اي را به طور كلي در جهان بخصوص منطقه ايفا كند. چين قادر است با سياستهاي اتخاذ شده بر سياست يكايك كشورهاي همسايه اثر بگذارد. چين به خاطر تقدم برنامه نوسازي خود در امور كشاورزي، صنايع، علوم تكنولوژي و ارتش به صلح و آرامش منطقه نيازمند است و به همين دليل به بهبود روابط خود با قدرتهاي بزرگ مي انديشد. جمهوري خلق چين با برخورداري از هزينه پايين كارگري و انبوه جمعيت مي تواند مشكل بزرگ كشورهاي تازه صنعتي شده را كه با هزينه هاي بالاي كارگري روبرو هستند برطرف در سازد حال حاضر، تعداد زيادي از كشورهاي تازه صنعتي شده بخصوص هنگ كنگ و تايوان عمليات كاربر را به چين انتقال در داده اند حقيقت مناطق جنوب چين (بويژه استان گوانگ دونگ ) به طور روزافزوني به عنوان مراكز پراهميت فعاليتهاي توليدي جهان شناخته مي شوند. استان گوانگ دونگ كه داراي مناطق ويژه اقتصادي است در سال 1994 قريب به پنجاه ميليارد دلار صادرات داشته است. مناطق ويژه اقتصادي شن جن، شن نو و جوهاي در استان گوانگ دونگ قرار دارد. ايالت گوانگ دونگ زماني كه هنگ كنگ در سال 1997 پس از پايان 99 ساله استعمال بريتانيا به چين برگردانده شود، عملا به يك منطقه اقتصادي شكوفا تبديل خواهد شهر شد شن جن كه در مجاورت هنگ كنگ قرار دارد معروفترين منطقه تجارت آزاد ايالت مذكور در سال 1994 مي باشد كه درآمد سرانه اي بالغ بر 2500 دلار داشته است. اغلب توليدات استانهاي جنوبي به كشورهاي توسعه يافته صادر مي شود. در سال 1994 بازارهاي صادراتي چين را ايالات متحده %آمريكا 22 %ژاپن 17 و جامعه %اروپا 10 تشكيل داده اند. رشد سريع صنعتي شدن در ايالات مزبور، با نرخ بالاي پس انداز و سرمايه گذاري در كل كشور همراه بوده بين است سالهاي 1980 و 1994 چين به طور متوسط از نرخ %پس انداز 36 و نرخ %سرمايه گذاري 35 نسبت به توليد ناخالص داخلي برخوردار بوده است كه بسيار قابل توجه مي باشد. در اصل 1994 سرمايه گذاري خارجي در چين بيش از بيست ميليارد دلار بوده و تخمين زده مي شود در سال 1995 از سي ميليارد دلار تجاوز كند. جمهوري خلق چين اكنون بزرگترين توليد كننده اسباب بازي در جهان است از %و 20 كل توليد منسوجات جهان را در اختيار دارد. همانطور كه توضيح داده شد چين با برخورداري از منبع بزرگ كارگر ارزان و به عنوان كشوري كه %هنوز 60 مردم آن در روستاها زندگي مي كنند شرايط بسيار خوبي در خصوص تامين نيروي كارگر براي توليد كالاهاي كاربر دارد و همچنين بازار خوبي براي فروش كالاهاي كشورهاي در حال صنعتي شدن، به شمار مي رود. براي نمونه ساختن كفش ورزشي آدي داس در چين كمتر از 2 دلار هزينه تنش دارد صنعتي يعني اعتصاب و برخورد كارگر و كارفرما در چين وجود ندارد. قرابت فرهنگي بين چين و كشورهاي هنگ كنگ و تايوان كه ناشي از مكتب كنفوسيوس است ايجاد و گسترش روابط اقتصادي آنها را نسبتا عاري از مشكل ساخته است. اكنون كه روابط تايوان و چين قاره اي از لحاظ سياسي در شرف حل شدن است، روابط اقتصادي و تجاري بين دو چين تسريع خواهد شد. به طوري كه به پيش بيني برخي پژوهشگران تايوان در آينده نزديك به صورت شريك اول چين در خواهد آمد. چين روندي را دنبال كرده كه طي آن رشد قابل ملاحظه توليدات كشاورزي قبل از رشد صنعتي تحقق يافته است. مازاد تجاري چين با امريكا، طبق تازه ترين پيش بيني ها در سال جاري به ميليارد 40مرز دلار خواهد رسيد. اگر روند حالي همچنان ادامه پيدا كند مازاد تجاري چين و امريكا تا پايان دهه حاضر حتي از مازاد تجاري ژاپن و آمريكا كه هم اكنون معادل 66 ميليارد دلار است نيز خواهد گذشت. سياستگزاران اقتصادي امريكا معتقدند كه در واقع كشوري كه مي تواند براي آنها دردسر ايجاد كند ديگر ژاپن نيست، بلكه چين است. منتقدان مي گويند، اقتصاد غول آساي شبه سوسياليستي چين با گردنكشي از هنجارهاي بين المللي سياست صنعتي سودجويانه و تحكيم آميزي را در پيش گرفته است. چه امري حادث شده است كه مقام هاي آمريكايي، ناگهان به چنين شناختي از روابط خود با چين؟ رسيده اند يكي از دلايل نگران كننده اين است كه صنايع صادراتي هنگ كنگ و تايوان و كره جنوبي به سرعت در حال انتقال به سرزمين مادر (چين است ). كارخانه هاي توليد كفش ورزشي از هنگ كنگ به چين منتقل آخرين مي شود موج انتقال صنايع به سرزمين مادر، شامل محصولات مونيتوري، تلفنهاي همراه، ضبط استريوهاي قابل حمل و كامپيوترهاي شخصي است به همين دليل اخيرا عدم تعادل در روابط تجاري ايالات متحده با ببرهاي كوچك آسيا اندكي بهبود يافت ولي نامتوازني در رابطه با چين جاي آن را گرفته است. خلاصه اينكه موتور اقتصادي چين به تازگي شتاب گرفته است و اين در حالي است كه مازاد تجاري آن با امريكا مدتي است به سطوح غيرقابل تحملي رسيده است. دولت كلينتون گشودن بازارها را سرلوحه اهداف اقتصادي كشور خود قرار داده است. چين در زمينه انتقال تكنولوژي و واردات تجهيزات پيشرفته به منظور سرمايه گذاري مستقيم خارجي امتيازهاي بسياري از جمله لزوم صادرات، توليدات بومي و بومي كردن تكنولوژي در اسرع وقت را طلب مي كند. به علاوه چيني ها هميشه سعي مي كنند با شركتهاي خارجي به رقابت برخيزند. به همين دليل، شركتهاي آمريكايي مايل نيستند تا چين را جدا از اقتصاد بين المللي ببينند. در واقع با همين انگيزه در صف طرفداران متعصب عضويت چين در سازمان تجارت جهاني قرار گرفته اند و تبعيت آن از مقررات تجاري بين المللي را براي اين امر كافي مي دانند. متخصصان امور چين معتقدند كه بهترين راه براي جذب چين آن است كه شرايط عضويت آن در سازمان تجارت جهاني را فراهم كرده و بر خورد صميمانه تر، به تدريج آن را به قطع حمايت از صنايع به شدت حمايت شده اش وادار كرد. نقش و اهميت مسائل اقتصادي و سياسي تايوان در ارتباط با چين بعد از شكوفايي اقتصادي ژاپن مي بايست از توسعه اقتصادي چشمگير كشورهاي كره جنوبي، تايوان، سنگاپور و هنگ كنگ كه به كشورهاي تازه صنعتي نشده معروف شده اند، نام برد. موفقيت اين كشورها به خاطر استراتژي هاي صادراتي و سرعت صنعتي نشدن آنها بوده است. در 25 سال اخير تايوان علي رغم مشكلات سياسي و ديپلماتيك به دليل توسعه درخشان تجارت خارجي خود يكي از سريعترين رشدهاي اقتصادي جهان را دارد. كمكهاي اقتصادي آمريكا به تايوان به خصوص در دهه 1950 حائز اهميت بوده وابستگي است تايوان به تجارت با كشورهاي جهان انكارناپذير است، زيرا اين سرزمين براي توسعه صنايع خود احتياج به مواد خام دارد 1980 در تايوان يكي از 20 كشور عمده صادر كنند كالاهاي ساخته شده در جهان بوده است. ميان سالهاي 1970 و 80 نرخ رشد اقتصادي تايوان %حدود 10 بود و منسوجات منبع عمده درآمد آن را تشكيل مي داد. اما امروزه درصد صادرات منسوجات كاهش يافته. در حالي كه صنايع الكترونيك و پلاستيك توسعه يافته است. با وجود انزواي ديپلماتيك تايوان و پيوندهاي اقتصادي و تجاري آن با كشورهاي جهان گسترده است، روابطتجاري با آمريكا يك سوم تا نيمي از تجارت خارجي آن كشور را در بر مي گيرد. امروزه عليرغم آن كه اكثر كشورهاي جهان جمهوري خلق چين را به رسميت مي شناسند و با برقراري روابط سياسي با چين روابط سياسي خود را با تايوان قطع نمودند وضع تايوان از نظر اقتصادي در صحنه بين المللي همچنان رضايت بخش است و آن كشور به خاطر قدرت اقتصادي خود به خوبي توانسته است روابط اقتصاديش را با كشورهاي متعددي حفظ كند. در پايان جنگ سرد اكنون كه روابط چين و تايوان در حال گذار از جنگ سرد بين دو كشور و ورود به دوران تنش زدايي است، پيش بيني مي شود كه تايوان در آينده نزديك به عنوان شريك اول اقتصادي چين مطرح شود. در حال حاضر پيش بيني مي شود كه وضع تجاري تايوان به بهترين موقعيت خود نزديك مي شود، رقم سپرده هاي جاري اين كشور بيش از صد ميليارد دلار اين مي باشد كشور جزء كشورهاي موسوم به ببرهاي اقتصادي آسيا است. سرمايه گذاري هاي خارجي در اين كشور رو به رشد است زيرا سياست حذف ماليات دولت تايوان سرمايه گذاري خارجي را تشويق مي كند. حسين مهدي تبريزي ادامه دارد