Hamshahri corpus document

DOC ID : H-760303-20229S1

Date of Document: 1997-05-24

ضايعات، همچنان مشكل اصلي نان است بركت خدا را دور نريزيم پس از سپري شدن روزهاي اول سال نو، قيمت انواع نان در تهران و برخي ازشهرستانها افزايش يافت به طوري كه قيمت هر قرص نان از 50 تا 100 درصد افزايش يافت. در اين باره مسئولان با اشاره به اينكه اين افزايش قيمت ناشي از هزينه هاي توليد نان است، تاكيد كردند كه قيمت آرد تحويلي به نانوايان تغيير پيدا نكرده است. يك خريدار با نشان دادن نان لواش كه از يك نانوايي در يكي از خيابانهاي مركزي تهران خريده است مي گويد با اينكه قيمت نان را افزايش داده اند، بخش زيادي از نان پخته شده هنوز قابل خوردن نيست. از صاحب يك نانوايي مي پرسم: چرا، با وجود افزايش قيمت نان هنوز كيفيت آن بهبود پيدا نكرده است مي گويد: اين افزايش قيمت مربوط به افزايش هزينه هاي ما است. قيمت برق، آب، سوخت، دستمزد و.. در سال جديد افزايش پيدا كرده است و ما در اين باره هنوز در نقطه سربه سر هستيم. اگر رقم اعلام شده توسط كميته پيگيري قطعنامه اجلاس تخصصي نان را بپذيريم كه ضايعات نان هزينه اي معادل 600 ميليون دلار يا به عبارت ديگر در صورتي كه هر دلار را 300 تومان فرض كنيم رقمي معادل 180 ميليارد تومان به كشور زيان وارد كرده است، بايد بپذيريم كه در مورد جلوگيري از ضايعات نان در سالهاي اخير گامهاي بلندي برداشته نشده است. راه طولاني ضايعات نان نانوايان مي گويند، آردي كه از كارخانه ها تحويل مي گيرند براي پخت نان مناسبنيست. صاحبان كارخانه آرد مي گويند، هنگامي كه گندمهاي تحويل شده به كارخانه بدون هيچ گونه تفكيكي از نظر نوع و مرغوبيت به آنها داده مي شود، آردي كه توليد مي شود كيفيت مناسبتري نخواهد داشت. به ويژه اينكه به دلايل گوناگون بسياري از كارخانه هاي آرد داراي ماشين آلات فرسوده و قديمي هستند و در سالهاي اخير نيز بازسازي و نوسازي نشده اند. محمد كريمي نوري مديرعامل سازمان غله كه سازمان تحت مديريتش وظيفه ذخيره سازي و توزيع گندم را بر عهده دارد مي گويد: ظرفيت انبارها و سيلوهاي كشور در حال حاضر بيش از 4 ميليون تن است و ادامه مي دهد كه سالانه حداقل 5 ميليون تن گندم تنها از زارعان داخلي و حدود 3 تا 5 ميليون تن نيز از خارج خريداري مي شود. به اين ترتيب زمان و مكان براي تفكيك گندمه اندك است. يك كارشناس اقتصادي مي گويد: تا زماني كه قيمت خريد هر كيلو گندم ـ از هر نوع و با هر درجه از مرغوبيت ـ يكسان تعيين مي شود، توليد گندم با كيفيتهاي گوناگون كاري اضافي است و جدا كردن آنها نيز صرفه اقتصادي براي زارع ندارد و... با توجه به آنچه گفته شد، ضايعات نان از مرحله برداشت تا زمان توليدي مسيري طولاني را طي مي كند و در هر مرحله اي مقداري ضايعات داريم. بنا به يك گزارش رسمي از وزارت كشاورزي ضايعات گندم از زمان كشت شروع مي شود. به طوري كه در مرحله بذرافشاني در زمان كشت 2 درصد ضايعات دارد. از طرف ديگر در صورت عدم مبارزه با علفهاي هرز، ضايعات گندم در مرحله پنجه زدن حدود 40 درصد خواهد شد. اين گزارش حاكي است: ميزان ضايعات بعد از برداشت در مراحل درو، جمع دسته بندي آوري و حمل نيز /2 7تا درصد بوده است. در مرحله حمل و نقل به علت فاصله زياد سيلوها نسبت به مراكز توليد ضايعات گندم 7 ـ درصد 5 گزارش شده است. در ضمن ناقص بودن سيستم بوجاري در سيلوها موجب ضايع شدن گندم تا حدود 10 درصد مي شود. گزارش ياد شده ادامه مي دهد يكي از عوامل مهم در ضايعات نان دستگاههاي پخت موجود است كه بر اثر آن ضايعات نان لواش به 35 درصد تافتون 37 درصد سنگك 28 درصد و بربري 31 درصد مي رسد. تا كجا پيش خواهيم؟ رفت بر اساس آمارهاي در دسترس كل يارانه پرداختي در كشور در سال 1367 معادل 91 ميليارد ريال بوده است كه با رشدي برابر 557 درصد به 5980 ميليارد ريال در سال گذشته رسيده است. اين آمارها همچنين مويد اين هستند كه از كل يارانه پرداختي در كشور در سال 1367 معادل 65 درصد آن به كالاهاي مصرفي اختصاص داده شده است. در حالي كه اين رقم در سال 90 1375 به درصد رسيده است. به عبارت ديگر رشد يارانه پرداختي به كالاهاي مصرفي در سالهاي 1367 تا 1375 به رقم 795 درصد رسيده است. در صورتي كه يارانه پرداختي به 5 قلم كالاي برنج روغن نباتي قند و شكر گوشت قرمز و پنير را در سال 1375 كه معادل 1278 ميليارد ريال بوده است از رقم 5371 ميليارد ريال كه رقم پرداختي به كل كالاهاي مصرفي شامل 5 قلم كالاي ياد شده به علاوه گندم و شير است كسر كنيم رقم يارانه پرداختي به شير و نان در سال 1375 به اين دو قلم كالا معادل ميليارد 4093 ريال خواهد شد. با توجه به اينكه يارانه پرداختي براي شير رقم اندكي را در كل يارانه ها تشكيل مي دهد، بنابراين رقم عمده يارانه پرداختي كشور به مصرف نان برسد. يك كارشناس اقتصادي مي گويد: بر اساس برآوردهاي موجود رقم يارانه پرداختي براي گندم امسال به ميليارد 5000 ريال خواهد رسيد كه رقم هنگفتي است و بخش عمده اي از بودجه كل كشور است. وي مي گويد: اين ميزان يارانه بر بودجه كشور سنگيني مي كند و بايد براي جلوگيري از سرعت رشد آن ويا كاهش آن، نسبت به ضايعات گندم و آرد توجه جدي مبذول شود. به نظر مي رسد پرداخت يارانه به كالايي كه بخش عمده اي از آن دور ريخته مي شود نمي تواند به همين شكل ادامه پيدا كند. درد مزمن و راه حل ها به نظر مي رسد داستان غم انگيز ضايعات نان مي رود كه به يك درد مزمن تبديل شده وتا سالهاي سال اقتصاد ملي زيان رساند رساند. واقعيت اين است كه از به 1373سال اين سو گردهمايي هاي زيادي براي حل معضل ضايعات نان برگزار شده است، و از سوي مسئولان، كارشناسان نيز پيشنهادها و راه حلهايي ارائه گرديده است، اما در عمل وضعيت نان هنوز بهبود نيافته است. از كارشناس صنعت آرد و نان مي پرسم: آيا درباره جلوگيري از ضايعات نان فكر تازه اي، تصميم نويي اتخاذ شده است. وي مي گويد: تازه ترين تصميم تصويب قانون توسط مجلس شوراي اسلامي نسبت به دايركردن نانوايي هاي غيرسنتي است كه يكي از پيشنهادهاي كميته پيگيري قطعنامه اجلاس تخصصي نان است كه در سال 1374 برگزار شد. از اين كارشناس مي خواهم كه ساير پيشنهادهاي ارائه شده اين كميته را يادآوري كند. وي مي گويد: پيشنهادهاي ارائه شده از سوي كميته پيگيري اجلاس تخصصي نان براي جلوگيري از ضايعات دو دسته پيشنهادهاي بلندمدت و كوتاه مدت بوده اند. پيشنهادهاي كوتاه مدت عبارت بودند از: ـ 1با توجه به تقاضاي بازار درصدي از توليد نان كشور از قيد 3 عامل يارانه انحصار، و قيمت يكسان خارج شده و به صورت رقابتي با قيمت هاي آزاد به مصرف كنندگان عرضه شود. علاوه بر اين ترتيبي اتخاذ شود كه آرد مورد نياز مصارف صنعتي از قبيل بيسكويت، ويفر، كيك، ماكاروني، رشته، نان ماشيني حجمي، شيريني، نشاسته، گلوكوز و غيره با توجه به روند عرضه و تقاضا و بر اساس قيمتهاي رقابتي تامين شود. ـ 2براي توليد آرد مورد نياز واحدهاي صنفي و صنعتي و نانهايي كه با قيمت آزاد عرضه مي شود، اولا تعدادي از كارخانه هاي كنوني كه امكانات لازم را در اختيار دارند در صورت تمايل به توليد آرد با قيمت آزاد اقدام كنند. بديهي است كه اين دسته از كارخانه ها گندم مورد نياز خود را با قيمت هاي آزاد ازطريق توليدات داخلي يا واردات تامين كنند. ثانيا، ترتيبي داده شود كه پس از اين براي متقاضيان احداث كارخانه توليد آرد مجوز توليد آرد آزاد صادر شود. ـ 3دولت گندم مربوط به سهميه نانهاي سنتي يارانه اي را همانند سالهاي قبل در اختيار كارخانه هاي آردسازي قرار داده و نانوايان با مراجعه به شوراهاي آرد و نان و يا اتحاديه هاي مربوط و انتخاب كارخانه حواله خود را به قيمت تعيين شده خريداري كنند. ـ 4آرد مورد مصرف نانوائيهاي سنتي را كه از آرد يارانه استفاده مي كنند به صورت يكنواخت و با حداكثر 15 درصد سبوس گيري توليد و عرضه كنند. تخصيص اين نوع آرد، ضمن داشتن ارزش غذايي بالاتر براي نانهاي تافتون، سنگك، خراساني و لواش مناسب است و مانع از خام فروشي و ورود آردهاي با سبوس گيري بيشتر به بازار مصرف صنعتي و صنفي خواهد شد. ـ 5براي ايجاد انگيزه در نانوائيهاي آزادپز با جلب همكاري سازمانهاي صدور مختلف، مجوز رايگان، تخصيص زمين در محل مناسب با نرخهاي مصوب منطقه اي تخصيص اعتبارات و تسهيلات بانكي با بهره كم، تخصيص ارز شناور براي تامين مخمر، مواد افزودني و غيره به آنها داده شود. ـ 6ترتيبي داده شود كه نانوائيهاي موجود در صورت تمايل و موافقت شوراي آرد ونان محل بتوانند نانوايي خود را به نانوايي آزادپز تبديل كنند و به آنان تضمين داده شود كه در صورت انصراف، بتوانند مجددا به پخت نان با آرد يارانه اي اشتغال ورزند. ـ 7آرد مورد نياز كارخانه هاي نان ماشيني كماكان با يارانه تخصيص داده شود ويارانه نانهاي سنتي دست پز به تدريج حذف شود. ـ 8براي حذف انحصار بهبود كيفيت و كاهش ضايعات نان ترتيبي اتخاذ شود كه ضمن رعايت موقعيت اقشار آسيبپذير اقتصادي جامعه، قيمت آرد و نان متناسب با افزايش قيمت گندم افزايش يابد. ـ 9براي كاهش بار توليد نان در نانوائيهاي شهري روند فعلي تحويل آرد با قيمت هاي مناسب به روستائيان ادامه پيدا كند. اين كارشناس مي گويد: در اجلاس تخصصي نان براي بلند مدت نيز پيشنهادهايي از سوي كارشناسان، مسئولان و دست اندركاران ارائه شد كه به دو بخش برنامه هاي پژوهشي و برنامه هاي آموزشي تقسيم بندي شد. در بخش پژوهشي پيشنهاد شده است براي دست يابي به راههاي صحيح حل مشكل انجام نان، تحقيقات مستمر ضروري است. براي اين منظور پيشنهاد شده است براي دست يابي به راههاي صحيح حل مشكل نان، انجام تحقيقات مستمر ضروري است. براي اين منظور پيشنهاد مي شود كه سازمان منتخب و مسئول هماهنگي امور مربوط به گندم، آرد و نان با همكاري متخصصين ذيربط از رشته هاي مختلف در اسرع وقت نسبت به تدوين برنامه هاي پژوهشي لازم اقدام كند. همچنين در بخش هاي آموزشي لازم است كه براي تامين نيروي انساني متخصص در سطح مختلف و مقاطع مختلف جهت اجراي برنامه هاي پژوهشي و آموزشي مرتبط با مسايل گندم، آرد و نان كشور آموزشهاي دانشگاهي مربوط با همكاري مراكز آموزشي و پژوهشي تقويت شود. كارشناسان صنعت آرد و نان معتقدند، اگر چه بخشي از راه حلهاي ياد شده اجرا شده است، اما براي اجراي بقيه پيشنهادها بايد شتاب بيشتري داشته باشيم.