Hamshahri corpus document

DOC ID : H-760228-19940S1

Date of Document: 1997-05-18

تازه هاي انديشه پژوهشي در شاهنامه نوشته استاد فقيد دكتر حسين كريمان به كوشش: علي ميرانصاري ناشر: انتشارات سازمان اسناد ملي ايران چاپ اول 1375 نسخه 5000 قطع وزيري 400 صفحه 1300 تومان. مرحوم دكتر حسين كريمان در سال 1292 خورشيدي درتهران به دنيا آمد در سال 1324 دوره كارشناسي و درسال 1335 دوره دكتراي زبان و ادبيات فارسي رابه پايان برد. از سال 39 تدريس در دانشگاه شهيد بهشتي را آغاز كرد و در سال 1372 بدرود حيات گفت. كارهاي وي در زمينه جغرافياي تاريخي نمونه هاي قابل اعتماد پژوهش علمي شناخته آن مي شود مرحوم در سال 1365 جايزه كتاب سال جمهوري اسلامي ايران را به خاطر تاليف كتابقيام و سيره زيدبن علي دريافت كرد. قم را طبرسي بشناسيد، و تهران ري باستان، مجمع البيان، در گذشته و حال وجغرافياي دره رودبار از آثار گرانبهاي آن استاد فقيد است. يافتن محل جغرافيايي واقعي، شهرها، رودها، كوهها وكشورهايي كه در اساطير ايران به ويژه در كتاب عظيم شاهنامه آمده است، همواره يكي از دغدغه هاي پژوهشگران ادبيات، جغرافيا و اساطير بوده است. تنوع اسامي مكان ها در شاهنامه و توصيف هايي كه از هر محل و مردم آن شده است، از ابتدا اين فرض را كه مكان نام هاي شاهنامه با جغرافياي واقعي انطباق دارند به كلي مردود كرده است. در اين زمينه، برخلاف زمينه هاي ديگر مربوط به كتاب عظيم شاهنامه فردوسي، تحقيقات اندكي انجام گرفته است. بدون ترديد يكي از مهم ترين و جامع ترين پژوهش هايي كه تاكنون در اين زمينه انجام شده است، رساله حاضر است. اين كتاب توسط استاد فقيد دكتر حسين كريمان تدوين و تاليف شده است. اين پژوهش مربوط است به بررسي تعيين حدود مناطقي از جهان و ايران، در شاهنامه. نقاطي مانند ري و تهران، طبرستان، مازندران و البرز كه مهم ترين ويژگي اين پژوهش ارائه نظرياتي نو درباره طبرستان، مازندران و البرز در شاهنامه است كه مي توان آنها را در چهار محور خلاصه كرد: مازندراني كه اكنون در شمال ايران وجود دارد، در شاهنامه هيچگاه به اين نام خوانده نشده و از آنجا با عنوان بيشتر بيشه تميشه، بيشه نارون و طبرستان ياد شده است - 20 مازندران در شاهنامه و متون كهن فارسي بردو نقطه از جهان اطلاق مي شده: يكي مازندران شرق كه در محدوده شمال هند، كشمير و كوه هاي پامير قرارداشته و ديگري مازندران مغرب كه پهنه وسيعي همچون يمن شام و مصر را دربر مي گرفته است - 30 كوه البرزفعلي كه در شمال تهران قرار دارد، در شاهنامه به اين نام خوانده نمي شده و فردوسي آن را كوه قارن يا كوه آمل مي ناميده است - 40 كوه البرز برپايه شاهنامه و متون قديم فارسي و اوستايي، اولا صورتي مثالي و مينوي دارد و ثانيا بر كوه هايي در هند، بلخ، فارس و قفقاز اطلاق مي شده است. مرحوم استاد كريمان در نگارش رساله خود، ازاصيل ترين منابع استفاده كرده و براي اثبات نظريات خويش از شاهنامه و كهن ترين ماخذ، بيشترين بهره را برده و به ندرت از منابع قرن ششم فراتر رفته است. پژوهش در شاهنامه، شامل يك مقدمه و شش مقدمه بخش است خود، شامل سه بهره در شرح تاريخ نويسي در ايران باستان، دليل فراموش شدن هخامنشيان و اشكانيان در تاريخ ايران و اشاراتي به منابع شاهنامه است. بخش نخست كتاب در دو بهره به موضوع تعيين محل ري در جلگه تهران پرداخته است و بخش دوم در سه بهره شرح كاخ اردوان اشكاني در شمال ري و تاريخچه آن در روزگاران بعد است. بخش سوم كتاب در دو بهره شرح البرز در شاهنامه است و بخش چهارم در سه بهره شرح مازندران شاهنامه است. بخش پنجم و ششم هركدام در دو بهره به موضوع مازندران مغرب و مازندران مشرق مي پردازد.