Hamshahri corpus document

DOC ID : H-760223-19646S1

Date of Document: 1997-05-13

انتخابات رياست جمهوري بازسازي فرهنگي و هنرمندان گفت وگو با احمدرضا درويش، كارگردان فيلم سينمايي سرزمين خورشيد (برنده هفت جايزه در پانزدهمين جشنواره سراسري فيلم فجر ) رييس جمهوري آينده بايد نيازهاي فرهنگي جامعه را با پوست و گوشت خود درك كرده باشد و با يك ديدگاه متعادل به مسائل جامعه نظر كند اشاره: تهران متولد شده، در رشته هاي گرافيك و معماري تحصيل كرده است. او نويسنده وكارگردان فيلمهاي سينمايي آخرين ابليس، پرواز، آذرخش وكيميا است. سرزمين خورشيد آخرين ساخته سينمايي اوست كه در پانزدهمين جشنواره سراسري فيلم فجر هفت جايزه را به خوداختصاص داد. درويش جايزه ويژه هيئت داوران را كه به خاطر بهترين كارگرداني به او تعلق گرفته بود، به پدر شهيد محمد جهان آرا، فرمانده دلير سپاه خرمشهر تقديم كرد. درويش در حال حاضر مدير عامل خانه سينماست. با وي گفت وگويي انجام داده ايم كه مي خوانيد: به زودي هفتمين دوره انتخابات رياست جمهوري در كشور برگزار مي شود. اهميت اين انتخابات را در چه؟ مي بينيد من پيش از اينكه پاسخ پرسش شما را بدهم، مايلم به چندنكته اساسي اشاره كنم يكي اينكه به اعتقاد بسياري از كارشناسان بين المللي، ايران كشوري است كه پس از پيروزي انقلاب اسلامي صاحب ويژگيهاي منحصر به فردي شده است كه عبارتند از- 1 عدم گرايش به قطبهاي موجود قدرت در جهان - 2 رهبري نظام - 3 حمايت همه جانبه تمام اقشار مردم از نظام - 4 سازش ناپذيري حكومت و مردم ايران. كه به اعتقاد من اين ويژگيها ازمذهب شيعه، تمدن ايران و انرژي موجود در مردم ايران ناشي به شده است عبارت ديگر آميخته شدن مذهب ومليت اين ويژگيها را به منصه ظهور رسانده است. مردم با تكيه بر اين عوامل توانستند جمهوري اسلامي را در ايران تاسيس كنند. واقعيت اينكه انتخابات رياست جمهوري نيز هم به لحاظ ديني و هم به لحاظ ملي بايد مورد توجه قرار بگيرد. ان الله لايغيرما بقوم حتي يغيرواما بانفسهم خداوند در قرآن تاكيد مي فرمايد: اين شما انسانها هستيد كه انتخاب مي كنيد و سرنوشت خود را رقم مي زنيد، آن هم با دانش، انديشه و اراده خود، با توجه به اهميتي كه قرآن براي مردم و خواست و اراده آنها قائل است. رهبران انقلاب ما كه متاثر از دين هستند نيز بر اين خواست تاكيد دارند، در قانون اساسي اراده مردم مورد توجه واحترام زيادي است و انتخابات رياست جمهوري به چند دليل اهميت زيادي دارد: - 1 بعد رواني: وقتي ملتي احساس كند كه در تعيين اركان حكومت و جامعه داراي نقش تعيين كننده اي است و با انتخاب خود تمام امور سياسي ـ اقتصادي ـ اجتماعي و فرهنگي جامعه داراي نقش است، شور و نشاط فوق العاده اي پيدا و مي كند اگر اين انتخاب، يك انتخاب صحيح باشد به تبع آن مديريت و اراده اي قوي بر جامعه حاكم مي شود. عكس اين مساله نيز صادق است: شركت نكردن مردم در انتخابات ويا حضور بدون مسئوليت و آگاهي درآن، در جامعه ايجاد رخوت و سستي مي كند. اين دوره از انتخابات رياست جمهوري چه تفاوتي با دوره هاي قبل؟ دارد در هر يك از دوره هاي قبل يكي ازنامزدهاي رياست جمهوري براساس ويژگيهاي خاص خود نسبت به ديگرنامزدها از برتري برخوردار بود. هم آيت الله خامنه اي و هم آقاي هاشمي رفسنجاني در قبل و بعد از انقلاب نقش ويژه اي را ايفا كرده بودند، بنابراين نتيجه انتخابات از قبل قابل پيش بيني بود. اما در اين دوره نتيجه انتخابات غيرقابل پيش بيني است. تفاوت ديگر مربوط به شرايط جامعه مي شود كه با دوره هاي قبلي كاملا متفاوت است. در دوره هاي قبلي كشور دچار جنگ، فشارهاي گروههاي مخالف داخلي و خارجي و يا درگير مسائل بازسازي پس از جنگ بود و اينها به جامعه شرايط ويژه اي بخشيده بود كه با شرايط امروز كاملا متفاوت بود. مهمترين ويژگي هاي امروز جامعه ما كدام است كه آن را از سالهاي گذشته متمايز؟ مي كند در دو دوره هشت ساله ملت ما دوتجربه مهم راپشت سرگذاشته است: هشت سال دفاع مقدس و هشت سال بازسازي، مردم در اين دوران غرور ملي خود را بازيافتند. امابه نظر مي رسد كه در اين دوران به مسائل فرهنگي به قدر كافي توجه نشد. ما در دوران دفاع مقدس خيلي دغدغه مشكلات فرهنگي را نداشتيم. چون روح شهادت طلبي، ايثار وآرمان گرايي نشات گرفته از جاي انقلاب، هيچ گونه عرض اندامي را براي مشكلات فرهنگي باقي نگذاشته بود. در دوران بازسازي نيز ضرورتهاي اقتصادي باعث كم توجهي به عرصه فرهنگ شد. يعني تلاش براي تثبيت ارزشهاي فرهنگي تحت تاثير بازسازي اقتصادي قرار گرفت مهمترين ضعفي كه در اين دوران گريبانگير جامعه ما شده، مديريت بحث، فرهنگي است. اكنون فاصله ميان نيازهاي فرهنگي و توليدات فرهنگي رفته رفته زياد شده جامعه است فرهنگي كشور نتوانسته است به فراخور نيازهاي جامعه پيش برود. بزرگترين مساله پس از سازندگي بحث اقتصادي، سازندگي فرهنگي ومعنوي جامعه است. لذا جامعه ما نيازمند يك مديريت قدرتمند فرهنگي است تا تمام نيروها را براي اين موضوع مهم به كار بگيرد. نسل امروز در شرايطي زندگي مي كند كه شعارهاي فرامليتي و جهاني دارد، لذا رخوت در اين جامعه پذيرفته نيست. نسل جوان ما نيازمند است كه بيانديشد و جايگاه واقعي خودرا در دنياي امروز پيدا كند. آيا ما متناسب با اين نياز براي نسل جوان ارزش و اهميت قائليم، آيا ضمن راهنمايي اش، به او اجازه انتخاب نيز مي دهيم شايد در خصوص ايجاد سيستم و نظم بخشي امور، كارهايي صورت گرفته كه بعضا به ديوان سالاري انجاميده است. يك نوع كلي نگري نسبت به نيازهاي فرهنگي جامعه وجود دارد. يكي از ابزار انتقال بنيانهاي فرهنگي هنر است كه در اين مورد عملكرد ضعيفي داشته ايم. حركتهاي فرهنگي تاكنون بيشتر متكي بر افراد بوده و از سوي ديگر بر حوادث زودگذر و آني شكل گرفته است. كار فرهنگي نيازمند ايجاد زيرساخت هاي لازم است. گرچه آنچه در عرصه فرهنگ صورت گرفته، بسيار تحسين برانگيز است اما در مقابل آنچه جامعه به آن نيازدارد، كم و ناكافي است. متاسفانه ميان نهادهاي فرهنگي كشور با يكديگر رابطه متقابل و تعريف شده اي وجود ندارد. به عنوان مثال يك ارتباط عملي و كاربردي ميان سياست و عملكرد مسئولان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، صدا و سيما و شوراي انقلاب فرهنگي نمي بينيم. در بحث هاي مميزي و نظارت گاه برخوردهايي مي شود كه شخصي و انفعالي است و بيشتر تفسيري نادرست از قانون است تا خود قانون. آنچه در اركان بر نظارت بر محصولات فرهنگي صورت مي گيرد بيشتر نفي است تا اثبات. مديريت فرهنگي جامعه بايد برعهده چه كسي؟ باشد مديريت فرهنگي نبايد صرفا بر اساس مناسبات سياسي تعريف شود. مدير فرهنگي بايد از شخصيتي فرزانه، عالم و آگاه برخوردار باشد. جامعه امروز ما بيش از هر چيز نيازمند معنويت و فرهنگ است و به همين دليل رييس جمهوري آينده بايد توانايي پاسخگويي به اين نياز را داشته باشد. در كل توليد فكر و ايجاد ميدان براي كشف لايه هاي پنهاني تفكر و فرهنگ نياز اصلي ارگانهاي فرهنگي است. دوره اي را كه به زودي وارد آن خواهيم شد، دوران بازسازي فرهنگي - اجتماعي توصيف كرديد. از نظر شما رييس جمهوري آينده بايد داراي چه ويژگيهايي تا باشد، بتواند اين بازسازي فرهنگي را رهبري؟ كند رييس جمهور آينده بايد نيازهاي فرهنگي جامعه را با پوست و گوشت خود درك كرده باشد و با يك ديدگاه متعادل به مسائل جامعه نظر كند. بداند كه عرصه فرهنگ نه فقط امروز بر روح و روان افراد جامعه تاثير مي گذارد، بلكه نسلهاي آينده را نيز متاثر مي كند. او نبايد عرصه فرهنگ و هنر كشور را عرصه تاخت و تاز منافع سياسي خود قرار بدهد. وقتي مردم احساس كنند كه بالاترين مقام اجرايي كشور به سرنوشت آنها حساسيت دارد و با نيازهاي آنها آشناست، رغبت و نشاط بيشتري براي مشاركت در امور جامعه پيدا مي كنند. آقاي درويش! برخي معتقدند هنرمندان نبايد در مسائل سياسي از جمله انتخابات رياست جمهوري موضعگيري كنند، شما در اين مورد چه عقيده اي ؟ داريد به جرات مي توان گفت كه جامعه ما يك جامعه سياسي است. رابطه حضرت امام ( ره ) و مردم، قبل و پس از انقلاب يك رابطه متقابل بود. حضرت امام از مردم متاثر بودند و مردم هم از ايشان الهام مي گرفتند. و به قول خود ايشان مردم ولي نعمت ما هستند. نمي دانم چرا اينها از هنرمندان خواسته اند كه در مسائل سياسي دخالت نكنند. آيا هنرمندان جزئي از مردم به حساب مي آيند يا؟ نه به نظر من هنرمندان نيز همچون ساير اقشار مردم چه به صورت انفرادي و چه به صورت جمعي مي توانند به يك تفكر خاص و يك كانديداي مشخص گرايش داشته باشند. بنابراين چرا نبايد بتوانند از كانديداي مورد علاقه خودحمايت كنند. كساني كه مي گويند هنرمندان حق موضعگيري سياسي را ندارند، قصد دارند مردم را ازدايره حضور سياسي خارج كنند و آنها را به انزوا و بي تفاوتي بكشانند. هنرمندان نيز بايد به طور جمعي در انتخابات فعاليت كنند، چرا كه در جامعه اي كه فعاليتهاي سياسي - اجتماعي در آن نهادينه شود، خطر كجروي و خودباختگي در آن كمتر خواهد بود. هنرمندان حساسيت بيشتري نسبت به مسائل جامعه دارند، بنابراين مي توانندموضعگيري آگاهانه تري در مسائل سياسي اجتماعي داشته باشند. نمي دانم چرا برخي مايل هستند، هنرمندان را از مردم جداكنند. شايد علتش اين باشد كه عده اي درمورد هنرمندان دچار سوء تفاهم هستند و احترام و ارزشي فراخور ارزشهاي موجود درنظام اسلامي و جامعه انقلابي براي آنان قائل نيستند. مگر امروز هنرمندان در نوك پيكان مقابله با تهاجم فرهنگي دشمن قرار؟ ندارند فكر نمي كنيد اگر هنرمند مانندهمه اقشار در مسائل سياسي وارد نشود انتظار اينكه او را تشويق به ورود به عرصه هاي جدي اجتماعي در آثارشان بكنيم، به خطا رفته؟ باشيم مگر تك تك آراء در انتخابات نتيجه كلي را معين؟ نمي كند چرا آنها كه با برنج، پارچه و ميلگرد و كاغذ و پول سروكار دارند حق ورود به عرصه سياسي را دارند، اما به هنرمندان كه با كتاب و نقد و شهود و عشق مرتبطند توصيه مي شود كه از ورود به جريانات سياسي پرهيز؟ كنند نمي شود مردم را به حضور فراگير در عرصه انتخابات كه يك حركت گسترده سياسي است دعوت كرد و هنرمندان را مستثني كرد. آقاي درويش، با تشكر از شما كه به پرسشهاي ما پاسخ گفتيد.