Hamshahri corpus document

DOC ID : H-760222-19579S1

Date of Document: 1997-05-12

مردم و ناشران درباره ء دهمين نمايشگاه بين المللي كتاب گفته اند: گراني بر بازار نشر كتاب سنگيني مي كند كتاب و سايه ء گراني... هر سال نمايشگاه كتاب فرصت تازه اي براي مردم پديد مي آورد تا از نزديك باتازه هاي نشر آشنا شوند و در حد توان اقتصادي خود، كتاب بخرند. اما گراني كتاب كه از چند سال پيش بر بازار نشر سايه افكنده، دسترسي بسياري ازعلاقه مندان حتي خوانندگان حرفه اي و اهل مطالعه را به كتاب دشوار كرده است. كاهش مطالعه و دور ماندن مردم از كتاب به ويژه جوانان كه بيشتر جمعيت كشور ما را تشكيل مي دهند، مي تواند پيامدهاي فرهنگي منفي در برداشته باشد. در موقعيتي كه بسياري از ثروتمندان در عرصه تجارت و دلالي به ثروت هاي نجومي دست مي يابند، چندان دشوار نيست كه بخشي از اين درامدها ناگزير بابت كمك به تهيه و نشر كتاب اختصاص يابد. كارشناسان مي توانند بر اين اساس رهيافت هاي ممكن را پيدا كنند و راه حل ارائه كنند. همچنان كه در اين گزارش مي خوانيد، علاقه مندان گراني كتاب را يكي از اصلي ترين موانع دسترسي اهل مطالعه به كتاب اعلام كرده اند. اميدواريم سال آينده در نمايشگاه بين المللي كتاب با عرضه كتابهاي بيشتر و ارزان تر مردم بتوانند به كتابهاي مورد علاقه خود دست يابند و موانع و مشكلات گوناگون نشر كتاب نيز برطرف شود. دهمين نمايشگاه بين المللي كتاب تهران همراه با 20 هزار عنوان كتاب سالن 11در نمايش و فروش كتاب در سال جاري به كار خود خاتمه داد. برگزاري چهارمين جشنواره مطبوعات كشور در كنار اين نمايشگاه از ويژگي هاي اين نمايشگاه بود كه آنرا به يك رويداد فرهنگي مهم در عرصه فرهنگ مكتوب كشورتبديل كرد. شركت گسترده اقشار فرهنگي، دانشجويان و جوانان در نمايشگاه كتاب و جشنواره مطبوعات از جمله ويژگي هاي بارز اين دو رويداد فرهنگي به شمار مي رود. كتاب از گذشته هاي بسيار دور، مهم ترين ابزار فرهنگي بشر بوده و در دنياي امروز نيز در كنار ساير ابزارهاي پيشرفته، اهميت خود را حفظ كرده است. و به گفته كارشناسان هيچ ملتي بدون توجه به امر كتاب و كتابخواني قادر نيست به شاخص هاي توسعه دست يابد و توسعه بدون بستر فرهنگي در هيچ كجاي دنيا به نتيجه اي مطلوب منتهي نشده است. اهميت نقش كتاب در توسعه، بدان حد است كه امروزه مقدار زماني را كه هر ملتي براي خواندن كتاب اختصاص مي دهد، از معيارهاي توسعه شناخته مي شود. تيراژ كتاب و تعداد كتابخانه و كتابخوان ها، امروز به عنوان معيارهاي مهم سنجش و توسعه يافتگي فرهنگي جوامع مورد استفاده پژوهشگران قرار مي گيرد; جوامع گوناگون با تكيه بر اين معيارها، به رشد فرهنگي و فكري خود مي بالند... برپايي نمايشگاههايي از جمله نمايشگاه كتاب و مطبوعات رامي توان به عنوان يك حركت فرهنگي مثبت تلقي كرد كه با گسترش آن فرهنگ مطالعه و كتابخواني در سطح كشور روزبه روز ارتقاء پيدا مي كند. ويژگي هاي دهمين نمايشگاه كتاب در دهمين نمايشگاه كتاب عرضه هزار عنوان كتاب الكترونيكي اين امكان را به وجودآورد كه كليه دانشگاه ها و مراكز تحقيقاتي و پژوهشگران بتوانند با استفاده از سهميه ارزي خريد كتابهاي الكترونيكي و مورد علاقه خود را انجام دهند. همچنين برگزاري نمايشگاه ابزار نشر و صنعت چاپ از جمله فعاليتهاي جنبي دهمين نمايشگاه جهاني كتاب در تهران بود. در اين نمايشگاه 32 شركت ايراني توليد كننده دستگاههاي صنعت چاپ، آخرين دستاوردهاي علمي و فني خود را به نمايش گذاشتند. يكي ديگر از ويژگيهاي مهم نمايشگاه امسال برپايي اولين نمايشگاه فعاليتهاي توسعه و ترويج فرهنگ مطالعه و كتابخواني بود. هدف ازبرپايي اين نمايشگاه ترويج فرهنگ مطالعه و كتابخواني اعلام شده است. آقاي سپهري يكي از بازديدكنندگان از اين نمايشگاه ضمن استقبال از برپايي چنين نمايشگاهي در جوار نمايشگاه كتاب چنين مي گويد: رواج فرهنگ مطالعه و كتابخواني يكي از نيازهاي ضروري جامعه كنوني ماست و اگر براي افراد جامعه جا بيافتد كه مطالعه از برنامه هاي ضروري زندگي آنان است، در برنامه روزانه خود حتما زماني را نيز براي اين كار مهم فرهنگي اختصاص مي دهند. اما متاسفانه ديده مي شود كه بسياري از تحصيل كرده هاي ما، به مطالعه كتاب رغبت كمتري نشان مي دهند و در واقع خود رااز كتاب خواندن، معاف مي كنند و مي پندارند كه خواندن كتابهاي درسي و تخصصي، يك مطالعه جامع است! درصورتي كه سواد تخصصي هرگز جاي فرهنگ عمومي و معارف انساني و علمي رانمي گيرد! مطالعه پيش درامدي بر فرهنگ عمومي است، در حالي كه دروس و تخصص، پشتوانه اي براي اشتغال فرد محسوب مي شود. يكي ديگر از اقدامات مثبت نمايشگاه كتاب امسال جدا كردن سالن كتابهاي كودكان از بقيه سالنها بوده است. ناشران، مردم و نمايشگاه آقاي عليپور دانشجوي كارشناسي ارشد دانشگاه تبريز در مورد دهمين نمايشگاه كتاب مي گويد: من سالهاي قبل هم از نمايشگاه بازديد كرده بودم و امسال به نظرمي رسد كه تغييراتي در چگونگي ارائه كتابها ايجاد شده كه اين تغييرات ظاهراكار بازديدكنندگان را مشكل تر كرده است. در روزهاي نخست نمايشگاه كه مخصوص استادان دانشگاهها و اقشار فرهنگي است بيشتر كتابهاي منبع و مرجع علمي وفني به فروش مي رسد و در روزهاي بعد كتاب مورد نياز دانشجويان باقي نمي ماند. به گفته وي در سالهاي گذشته لااقل سفارشي داده مي شد و كتابها را بعدا هم مي توانستيم تهيه كنيم اما امسال از چند غرفه اي كه من ديدن كردم نتوانستم كتابهاي مورد نظرراپيدا كنم. ضمن آنكه قيمت كتابها همچنان بالاست و براي دانشجويان هم هيچگونه تخفيفي قايل نشده اند. خانم سيمين موسوي دانشجوي رشته هنر و گرافيك در مورد نمايشگاه چنين مي گويد: به نظر من امسال كتابهايي كه در زمينه هنر ارائه شده است تا حدودي خوب بوده اما متاسفانه هر ساله گرايش اقتصادي و تجاري نمايشگاه بيشتر مي شود ودر اين حركت فرهنگي كه مي تواند بخصوص براي نسل جوان بسيار مفيد و سازنده باشد با مانع مهمي بنام بالا بودن قيمت مواجه است و همين مسئله موجب مي شود بخصوص دانشجويان نتوانند بهره لازم را ببرند. يكي از ناشران در حاليكه از گرماي سالن به شدت گله مند بود در مورد نمايشگاه امسال گفت: تسهيلاتي كه امسال در نمايشگاه در اختيار ناشران قرار گرفته است بسيار كم است. از نظر من بر نمايشگاه امسال نوعي بي برنامگي حاكم بود به عنوان نمونه روز گشايش نمايشگاه كه قرار بود 6 ارديبهشت باشد به 7 ارديبهشت موكول شد كه در واقع يك روز تعطيل مفيد را از دست داديم. و برنامه قبلي كه تدوين شده بود عمل نشد و فكر مي كنم علت اين تاخير تغييراتي بود كه در كادرهاي نمايشگاه بوجود آمد. وي مي افزايد: امسال نسبت به سالهاي گذشته خريد كتاب كاهش داشت و علت اصلي اين كاهش نيز افت چشمگير كتابهاي تازه است. و در واقع امسال شاهد انتشار كتاب كمتري بوديم و يكي ازعلت هاي اصلي بروز اين مسئله اين است كه ناشران در بسياري موارد جهت چاپ كتابها در وزارت ارشاد با مشكلات گوناگون روبه رو مي شوند و بسياري از كتابها كه واقعا موردي هم براي متوقف شدن ندارند در وزارت ارشادباقي مي مانند. يكي ديگر از ناشرين مي گويد نشر در ايران با مشكلات زيادي روبه رو است كه مهمترين آن بي توجهي به نياز جامعه و بخصوص قشر جوان مي باشد. مشكلات ديگري نيز وجود دارند از جمله گراني و پخش نادرست كتاب در نقاط مختلف كشور است كه خواننده را با بحران كمبود متن و مطالعه روبه رو مي كند. و به اعتقاد من اين مشكل محوري نشر در ايران است. به عنوان مثال كتابشهيد دكتر علي شريعتي از سالها پيش 100 هزار نسخه فروش داشته و هنوز هم دارد و اين نشان مي دهد كه تيراژبالاي كتاب فصلي نيست. و بعضي از كتابها به رغم گذشت سال ها، همچنان تيراژ خود را حفظ كرده است. تجربه ثابت كرده است كه اگر كتابها بتوانند نياز خواننده را براي كسب علم و معرفت برطرف سازند همه مشكلات نشر حتي گراني كتاب به نوعي حل خواهد شد. زيرا خواننده حاضر است براي خريد كتاب مورد علاقه و نياز خود از بسياري از هزينه هاي جنبي زندگي صرف نظر كند. ناشر ديگري يكي از مشكلات عمده نشر را در نحوه پخش و توزيع مي داندو چنين مي گويد: در ايران پخش تابع روش سنتي است بدين معنا كه پخش در حيطه خاصي محدود شده است و پخش كنندگان توقع دارند كه پول هر چه سريعتر به آنها برگرددو در حالي كه به استانهاي حاشيه اي خدمات بسيار كمي ارائه مي شود و در بخش عظيمي از كشور ما مردم به كتابهاي تازه دسترسي ندارند. گراني كتاب با توجه به درامد قشر وسيعي از مردم يك بحران فرهنگي محسوب مي شود كه بايد براي حل آن اقدام جدي صورت گيرد. نمايشگاه ناشرين خارجي در دهمين نمايشگاه بين المللي كتاب امسال 360 ناشر خارجي شامل 260 ناشر لاتين ويكصد ناشر عرب شركت داشتند كه به گفته برگزاركنندگان نمايشگاه كتاب، اين حضور باعث افزايش صددرصدي حجم كتابهاي خارجي نسبت به سال گذشته شده بود. در بخش ناشران خاجي چهارهزار عنوان كتاب شامل 2700 عنوان لاتين و عنوان عربي 1300 از چهل كشور جهان به علاقه مندان عرضه مي شود. يكي از مشكلاتي كه بازديدكنندگان از غرفه هاي ناشرين خارجي با آن روبه رو بودندكمبود ناگهاني كتابهاي خارجي بود با وجودي كه مسئولان برگزاري نمايشگاه از پيش اعلام كرده بودند با افزايش تعداد كتابهاي خارجي عرضه شده در نمايشگاه هيچگونه مسئله و نگراني خاصي در زمينه خريد اين قبيل كتابها وجود ندارد، بسياري ازمتقاضيان به علت تمام شدن ناگهاني كتابهاي مورد نيازشان در يكي، دو روز اول نمايشگاه موفق به تهيه كتاب مورد نياز خود نشدند. اين كاهش ناگهاني براي خيلي ها عجيب و شك برانگيز بود! يك دانشجوي دندانپزشكي در مورد غرفه هاي ناشرين خارجي چنين مي گفت: باوجودي كه وقت زيادي را در صفهاي طولاني گذراندم و كارتي به قيمت تومان 800 خريداري كردم پس از اينكه نوبت به من رسيد تازه مشخص شد كه كتابهاي موردنظر من اصلا وجود اميدوارم ندارد در سالهاي آينده روشي طراحي شود كه تا اين حدبه وقت و پول متقاضيان صدمه وارد نكند و بتوانيم به كتابهاي مورد نياز دسترسي پيدا كنيم. جشنواره مطبوعات و نمايشگاه كتاب برگزاري همزمان جشنواره مطبوعات با دهمين نمايشگاه كتاب فرصتي پيش آورد كه اهل قلم و مطالعه بتوانند استفاده بيشتري از اين محيط فرهنگي ببرند. به گزارش اداره كل مطبوعات داخلي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي در ميان نشريات داراي مجوز 247 عنوان ماهنامه 210 عنوان فصلنامه و 153 عنوان هفته نامه و 36 عنوان روزنامه وجود دارند. از ميان نشريات داراي مجوز حدود 493 عنوان به شكل سراسري 192 عنوان به شكل منطقه اي و محلي و 60 عنوان نيز در سطح بين المللي منتشر مي شوند. مسئول يكي از غرفه هاي مطبوعات در مورد برگزاري همزمان نمايشگاه كتاب ومطبوعات چنين مي گويد: اين برپايي همزمان حسني كه داشته اين است كه تعدادبازديدكنندگان نسبت به سالهاي قبل افزايش پيدا كرده اما با نگاهي به غرفه ها به اين نتيجه مي رسيم كه نمايشگاه امسال مطبوعات با سالهاي گذشته تفاوت محسوسي ندارد و متوليان بايد به دنبال نوآوريهاي بيشتري براي جذب علاقه مندان باشند. خانم خرسندي ضمن ابراز ناخشنودي از تداخل زماني و مكاني جشنواره مطبوعات با نمايشگاه كتاب چنين مي گويد: در جشنواره امسال تفكيك نكردن نشريات تخصصي ازنشريات عمومي و همزماني جشنواره مطبوعات با نمايشگاه كتاب موجب شده كه است، استقبال مسوولان، مردم و حتي خبرنگاران و روزنامه نگاران نسبت به سالهاي قبل كمتر باشد. وي همچنين گران بودن قيمت نشريات به ويژه مجلات را از عوامل بازدارنده مطالعه مردم مي داند و مي گويد، بايد به طريق ممكن و كمك دولت نشريات با قيمت مناسبتري به دست مردم به ويژه اقشاركم درامد برسد. ليلا خاكسار