Hamshahri corpus document

DOC ID : H-760220-19461S1

Date of Document: 1997-05-10

سرب; ماده مرگبار سرب اگرچه از عناصر طبيعي تشكيل شده اما تاكنون هيچ گونه فايده شناخته شده اي براي موجودات زنده نداشته است فراوان ترين فلز سنگين درلايه هاي كره زمين سرب است. اين ماده اگرچه از عناصر طبيعي تشكيل شده اما تاكنون هيچ گونه فايده شناخته شده اي براي موجودات زنده نداشته است و برعكس مي تواند به حيات هر موجود زنده در صنعت مواد غذايي خاتمه بخشد يا آن ماده حياتي - غذايي را فاسد كند. سرب به علت پايداري و فناناپذيري و شكل پذيري و نفوذناپذيري آن در برابر آب، صدا و حتي برق و تشعشعات، داراي مصارف فراوان در صنايع، ازجمله باطري سازي و صفحات مداري است. مصرف سرب گرچه در بعضي زمينه ها محدود شده يا به صفر رسيده، ولي توليد و مصرف جهاني آن از زمان جنگ جهاني دوم به تدريج روبه افزايش گذاشته است. عمليات استخراج سرب از معادن مدتي است در اروپاي شرقي افزايش يافته و توليد آن در كارخانه هاي ذوب سرب، كه فاقد دودكشهاي مجهز به فيلترهاي تصفيه كننده هستند روبه فزوني نهاده است. نظربه اينكه آلودگي سرب مي تواند به آساني از يك كشور به كشور ديگر سرايت كند، اين تاسيسات غيرايمني باعث شده اند گازهاي سربي در هواانتشار يابند و تا صدها كيلومتربه اطراف منتقل شود. كشورهايي كه قوانين زيست محيطي آنهاضعيف است كالاهايي را مانندسراميك كه مقدار سرب آنهابسيار بالا و خطرآفرين است به ديگركشورها صادر مي كنند. در بعضي از كشورها كه داراي صنايع سرب هستند، اما قوانين محكم كشورشان مانع از دفع ضايعات سرب در آن كشورها مي شود، آن مواد را براي تخليه و دفع يا بازيابي به كشورهاي جهان سوم مي برند و بدين گونه، موجب بروز حوادث ناگوار در كشورهاي ديگر مي شوند. از اين رو ممكن است تلاش هاي يك كشور براي كاهش خطرات ناشي از سرب، بابي توجهي كشور مجاور به هدر رود. منابع سربسرب در طبيعت به صورت كافي وجود دارد اما در صنايع به گونه معدني و آلي مورد استفاده قرار مي گيرد. سرب در طبيعت و محيطزيست بيشتر به صورت معدني يافت مي شود و در هوا، آب، خاك ونزولات جوي وجود دارد. همچنين يكي از اجزاء موجود در پوسته زمين با مقدار تقريبي حدود 16 ميلي گرم در كيلوگرم است. مقدار سرب در آب، خاك، هواو موادغذايي بسيارمتفاوت اما است كل ميزان سرب در آبدرياچه ها و رودخانه هاي جهان به طورطبيعي در ميكروگرم 101محدوده در ليتر تعيين شده است. مقادير بالاي سرب در آبهاي طبيعي به ندرت ديده شده است زيرا مكانيسم هاي زيادي در كنترل مقادير سرب در آبهاي طبيعي دخيل اند. سربي كه در خاك وجود داردبين 208 ميلي گرم در در كيلوگرم خاك هاي بكر و خاك مناطق مزروعي بيش از 300 ميلي گرم بر كيلوگرم است. سرب به صورت آلي براثراستفاده از بنزين سربدار وانجام فرايند الكيلاسيون به وجودمي آيد كه باعث ايجاد تركيبات متيل سرب و انتشار سرب در هوامي شود. سرب در صنايع سرب به خاطر داشتن ويژگي هايي چون نرمي، شكل پذيري، پايداري و نفوذناپذيري كاربردهاي بسيار در صنايع اين دارد صنايع عبارتنداز: توليد بنزين، مدادسازي، رنگ سازي، لوله سازي، صنايع توليد خميردندان، دخانيات، باطري سازي، حشره كش ها، علف كش هاوانواع سموم دفع آفات. فضاي اطراف ساختمان هاي قديمي كه رنگ ديوارهاي آن درحال پوسيدن و فروريختن است، آغشته به ذرات معلق سرب است. نظربه اينكه روكش بعضي از مدادهاداراي مقداري سرب است هرگز نبايد مداد را در داخل دهان بيشتر فروبرد لوله هاي خانه ها و صنايع از جنس سرب هستند كه به مرور زمان در جداره داخلي لوله به صورت ذرات سرب رسوب مي كند. تيوپ هاي محتوي خميردندان روپوشي از سرب دارند. كشيدن سيگار، سرب موجود در بدن انسان را بالا مي برد. مصرف سموم دفع آفات از عوامل انتشار سرب در محيط زندگي انسان هستند، زيرا سبب آلوده شدن ميوه و سبزي ها مي شوند. مقادير بالاي سرب بيشتر ازميلي گرم 1000 در كيلوگرم درخاك هاي مناطق مجاور صنايع ذوب سرب و صنايع باطري سازي و همچنين كنار جاده هاي پرآمدوشد يافت شده است. بين 13 ميكروگرم در متر مكعب از آن را در نقاط پررفت و آمد، اتومبيل هاتوليد مي كنند. در مجاورت بزرگراه هادر هواي اطراف جايگاه هاي فروش سوخت غلظت هاي بيشتري هم مشاهده مي شود. به طور متوسط 70 تا 80 درصد ازسرب بنزين ازطريق لوله اگزوزبه صورت ذرات خارج مي شود. درسرعت كم، مقدار سرب كمتر و دربزرگراه ها مقدار سرب بيشتري از اگزوز خارج مي شود. سرب در بدن انسان از آن جا كه سرب، يك عنصرضروري براي كنش و واكنش هاي زيستي بدن به شمار توصيه نمي رود، مي شود مقادير سرب تاحد ممكن پايين نگهداشته شود. معادل يا كمتر از 80 تا 100 ميكروگرم سرب در 100 گرم خون افراد بالغ يا كمتر از 150 ميكروگرم در هر ليتر ادرار بزرگسالان طبيعي به شمار مي آيد. البته برخي مسئولان براي 40 ميكروگرم در 100 ميلي ليتر خون به عنوان حد طبيعي پافشاري مي كنند. سرب نه تنها در خون بلكه در مغز و كبد و همه اعضاي بدن وجود دارد. مقدار آن در مغز و كبد 105 برابر مقدار آن در خون است. درحدود 90 درصد سرب در استخوان ها است و كمتر از يك درصد آن وارد خون مي شود. در يك بررسي در نيويورك و شيكاگونشان داده شد كه در 21 درصد كودكان در مناطق كم درامد مقادير سرب خون در حد سميت و در بيش از 25 درصداز آنها بيشتر از 40 ميكروگرم درگرم 100 بوده است. در مطالعاتي درلندن نشان داده شده /40 1كه درصد از كودكاني كه در فاصله 400100 متري كارخانه سرب مي زيستند مقادير سرب خون بالاي 40 ميكروگرم در 100 گرم بوده است. در شعاع 500400 متري اين ميزان /13 7به درصد كاهش يافت. مقادير بالاي سرب در خون (بالاتر از 400 ميكروگرم درليتر ) در خون كودكان عقبمانده ذهني به چشم مي خورد. برخي مطالعات تخريب كروموزومي در افرادي كه مقادير سرب خون آنها در محدوده 1000100 ميكروگرم در ليتر است مشاهده شده است. اثرات زيانبار سرب سرب داراي اثرات بسيار سوء و خطرناكي روي بدن انسان و بويژه كودكان است. اثرات سمي سرب روي نخستين بار انسان، توسط بقراط وجالينوس و با عارضه دردهاي شكمي و رنگ پريدگي كشف شد. به همين دليل سرب ازديرباز به عنوان يك سم متابوليك شناخته شده است. البته پس از آن، عوارض ديگر سرب نيز موردتوجه قرار گرفت. ادامه دارد