Hamshahri corpus document

DOC ID : H-760218-19318S1

Date of Document: 1997-05-08

سرطان پروستات، از تشخيص تا درمان بررسي كاربردي بيماري پروستات ران اسلي ميكر مربي 59 ساله بسكتبال دانشگاه كانزاس او است بطور مرتب ورزش مي كند رژيم غذايي متناسبي دارد سيگار نمي كشد و 36 سال است كه بي وقفه كار در مي كند يك معاينه پزشكي، بطور اتفاقي معلوم شد كه غده كوچكي در پروستات او وجود دارد. ( پروستات، غده اي است به شكل گردو كه در زير مثانه مردها قرار گرفته است. ) آزمايش تكه برداري نشان داد كه آن غده، سرطان است. اسلي ميكر در اين باره مي گويد: من از شنيدن اين خبر واقعا بهت زده شده بودم. او قبل از اين معاينه، مانند بسياري ديگر از مردها، هيچ علامتي از بيماري نداشت و نمي دانست كه سرطان پروستات در مراحل اوليه و قابل درمان، بندرت علامت دار است. بزودي او خود را با چندين روش درماني مواجه ديد كه، باعث سردرگميش مي شدند و بدتر از همه اين بود كه پزشكان هم در اين زمينه، نظرهاي كاملا متفاوتي داشتند. اسلي ميكر تنها نيست. همين امسال حدود 317 هزارمرد امريكايي خواهند فهميد كه مبتلا به سرطان پروستات هستند و هزاران نفر از آنها در مورد انتخاب روش درمان بيماري خود، دچار سردرگمي و ترديد خواهند شد. اين سردرگمي، كه حتي براي بسياري از پزشكان هم ممكن است وجود داشته باشد، ناشي از پيشرفت بسيار شگرف و سريع علم طب در اين زمينه خاص است. بيماران و خانواده هاي آنها بايد چه روشي را براي شناخت و مقابله با اين بيماري هراس آور در؟ برگزينند اينجا به آخرين دستاوردهاي علم طب در زمينه تشخيص و درمان بيماري سرطان پروستات مي پردازيم: بيماريابي صحيح و به موقع: اگر سرطان پروستات زودتشخيص داده شود، قابل درمان خواهد بود، زيرا اين نوع غده سرطاني، رشد كندي دارد و سالها طول مي كشدتا به يك بيماري گسترده و وخيم تبديل گردد. دكتر پاتريك والش، رييس بخش جراحي كليه و مجاري ادرار در بيمارستان جان هاپكينز، مي گويد: مشكل اينجاست كه وقتي علامت هاي اين بيماري در يك مرد ظاهر مي شود، ممكن است براي انجام هر نوع درماني دير شده باشد. به همين دليل است كه پزشكان بر بيماريابي بموقع و زودهنگام تاكيد فراوان يك دارند روش ساده براي يافتن بيماران، معاينه پروستات با دست است. امكان دارد پزشك با اين روش متوجه ناهمواري، سفتي يا بزرگي غده پروستات شود. عيب مهم اين روش اينجاست كه فقط يك طرف پروستات را مي توان بررسي و ارزيابي كرد. خوشبختانه روش ديگر بيماريابي نيز بكار گرفته مي شود. اين روش دوم، نوعي آزمايش خون است كه مقدار آنتي ژن ويژه پروستات را اندازه گيري آنتي ژن مي كند ويژه پروستات، پروتئيني است كه توسط بافت اين غده توليد و ترشح مي شود. هرچه مقدار اين ماده در خون بالاتر باشد، خطر وجود سرطان بيشتر خواهد بود. دكتروالش مي گويد: اندازه گيري آنتي ژن ويژه پروستات هم، مانند معاينه خود غده، نتايج شگفت انگيز و غيرقابل ترديد بدست نمي دهد. بالا بودن ميزان اين پروتئين در خون، تنها بيانگر آن است كه امكان دارد مشكلي در اين غده وجود داشته باشد و تازه بعد از آن بايد اقدامات ديگري صورت پذيرد تا معلوم شود كه، افزايش اين ماده ناشي از سرطان يا به علت عفونت و بزرگ شدن معمولي پروستات است. در حال حاضر دكتر ويليام كاتالونا، استاد جراحي كليه و مجاري ادرار در دانشگاه واشنگتن، در حال پژوهش بر روي نسل دوم آزمايش هاي مربوط به آنتي ژن ويژه پروستات است تا با يك آزمايش جديد، بتوان مسائل ساده اين غده را نيز از انواع سرطاني آن افتراق داد. موسسه سرطان امريكا پيشنهاد مي كند كه همه سال 50مردان به بالا سالي يك بار اين آزمايش را انجام دهند. مرداني كه يكي از خويشاوندان نزديكشان سابقه سرطان پروستات دارد، از نظر آماري در معرض خطر بيشتري هستند و به همين دليل بايستي اين آزمايش را از حدود چهل سالگي به بعد انجام دهند. گسترش سرطان: معيارهاي مختلفي براي تخمين غيرمستقيم ميزان تهاجم و گسترش سرطان پروستات وجود دارد. در صورتي كه توده سرطاني به اعضاي ديگر گسترش يافته باشد احتمالا عمل جراحي، موثر و مفيد نخواهد بود. با يك معيار تنها نمي توان تخمين دقيقي از ميزان گسترش تومور بدست آورد و بايستي مجموعه اي از اين ملاكها را در كنار يكديگر قرار داد تا به نتيجه صحيح رسيد. يك روش متداول كه براي اين منظور مورد استفاده قرار مي گيرد، روش تي ان ام است كه مي تواند ازابتدايي ترين مرحله سرطان پروستات تا گسترده ترين شكل آن را طبقه بندي و مشخص نمايد. روش درجه بندي ديگر، گليسون نام دارد كه بيشتر براساس شكل ظاهري سلولهاي سرطاني قرار گرفته و بر اين اصل استوار است كه بطور كلي، سلولهاي داراي حاشيه مشخص و واضح، خاصيت تهاجمي كمتري دارند. اين روش داراي نوعي منحني است كه از 2 تا 10 درجه دارد و هرچه درجه تومور بالاتر مي رود احتمال مهاجم بودن آن بيشتر مي شود و اغلب مردها داراي 5 6 درجه يا 7 هستند. در بيمارستان جان هاپكينز، دكتروالش و دكترپارتين روش ويژه اي براي سنجش ميزان گسترش سرطان پروستات برگزيده اند. آنها مجموعه اي از نتايج روش تي ان ام، درجه بندي گليسون و اندازه گيري آنتي ژن ويژه پروستات را در كنار يكديگر مي گذارند تا بهتر بتوانند ميزان تهاجم سرطان را تخمين بزنند. به عنوان نمونه، اگر مقدار آنتي ژن ويژه پروستات كمتر از 4 باشد درجه گليسون 5 گزارش شود و غده در مراحل ابتدايي روش تي ان ام قرار داشته باشد حدود 90 درصد احتمال خواهد داشت كه سرطان درون پروستات محدود مانده، به جايي گسترش نيافته باشد. اگر فرض كنيم كه وجود محتويات هسته سلولهاي پروستات، درون خون نشان دهنده گسترش تومور باشد، مي توان به آزمايش جديدي اميد بست كه در حال تكميل و ارائه دكتركاتن است از مركز پزشكي منهتن مي گويد: اين روش جديد مي تواند يك سلول سرطاني را در ميان صد ميليون سلول ديگر مشخص نمايد. انتخاب بهترين درمان: در 1987ماني هملبرگ 47 سال ساله فهميد كه مبتلا به سرطان پروستات است. وقتي جراح پيشنهاد كرد كه پرتو درماني ( برق گذاشتن ) انجام شود، او بي درنگ قبول چند كرد سال بعد، بيماري او عود كرد و اين بار خواست كه تحت عمل جراحي قرار گيرد اما وقتي شنيد كه ديگر عمل جراحي براي او مناسب نيست، بهت زده در شد حقيقت، پرتوتابي كه قبلا انجام شده بود، مانع از آن بود كه بتوان او را عمل كرد. تابش پرتو به پروستات موجب مي شود كه بافتهاي طناب مانند سفتي درون آن ايجاد شود و به همين دليل، برداشتن غده بوسيله عمل جراحي، مشكل و شايد ناممكن مي شود. هملبرگ در آن زمان روشهاي مختلف درمان سرطان پروستات را از نظر گذراند و در نهايت وارد يك برنامه آزمايشي شيمي درماني و هورمون درماني شد، كه توسط موسسه ملي بهداشت امريكا اجرا مي شد. اكنون چهار سال از آن زمان مي گذرد و سرطان او كاملا تحت كنترل قرار دارد. درسي كه از اين ماجرا مي آموزيم آن است كه، به محض تشخيص سرطان پروستات نبايد در انتخاب روش درمان عجله كرد و بدون تامل كافي دست به كار شد. دكتررالف دور، كه استاد جراحي كليه و مجاري ادرار در دانشگاه كاليفرنياست، مي گويد: اگر سرطان پروستات در مراحل اوليه تشخيص داده شود، زمان كافي براي انتخاب بهترين روش درماني وجود خواهد داشت. در اينجا به روشهاي گوناگون درمان سرطان پروستات اشاره مي كنيم: عمل جراحي: مناسبترين فرد براي عمل جراحي، كسي است كه سرطانش محدود به پروستات مانده، مشكل جسماني ديگري ندارد و بطور طبيعي احتمال زنده بودنش حداقل براي ده سال ديگر وجود داشته باشد. بعضي از جراحان افراد بالاي 70 سال را عمل نمي كنند زيرا بر اين اعتقاد هستند كه عمل جراحي نمي تواند طول عمر آنها را به ميزان قابل توجهي افزايش دهد. مزيت مهم عمل جراحي اين است كه مي تواند بيماري را در همان مراحل ابتدايي، بطور كامل ريشه كن كند. عيب اصلي آن هم در اين است كه با قطع كردن اعصاب پروستات، ممكن است موجب ناتواني جنسي بيمار گردد و در تعداد بسيار اندكي از بيماران نيز سبب بي اختياري ادرار مي شود. روش جراحي جديدتري نيز از اوايل دهه هشتاد ميلادي مورد استفاده قرار گرفته است كه طي آن، سعي مي شود پروستات از بدن خارج گردد بدون آنكه به اعصاب مجاورش آسيب وارد آيد. گفته مي شود كه 90 درصد از مردان چهل ساله، با انجام اين روش جراحي، دچار ناتواني جنسي نخواهند شد. البته بايستي به خاطر داشت كه در صورت گسترده بودن سرطان، نمي توان از اين روش استفاده كرد. پرتوتابي: پرتودرماني (برق گذاشتن ) حالت، تهاجمي كمتري نسبت به عمل جراحي دارد و هيچگونه محدوديت سني را به بيمار تحميل نمي كند. در صورتي كه پزشكان هنگام عمل جراحي متوجه شوند، سرطان به خارج از غده پروستات گسترش يافته است، مي توانند پس از عمل نيز مبادرت به انجام پرتودرماني نمايند. ميزان بروز ناتواني جنسي در اين روش درماني، حدود نصف زماني است كه بيماران تحت عمل جراحي قرار مي گيرنداما هميشه پرتوتابي نمي تواند سرطان پروستات را بطور كامل درمان كند. پژوهش ها نشان مي دهد كه در 30 تا 90 درصد موارد بيماري عود خواهد كرد. همانطور كه قبلا اشاره شد، انجام عمل جراحي پس از پرتوتابي، سخت و يا حتي غيرممكن خواهد بود. يكي از جديدترين روشهاي براكي پرتودرماني، تراپي نام دارد كه طي آن، دانه هاي بسيار كوچك راديواكتيودرون غده كاشته مي شود. اين دانه ها بتدريج و بصورت پيوسته، پرتوتابي نموده سلولهاي سرطاني را در طول زمان نابود مي سازند. مزيت اين روش آن است كه برخلاف روش متداول پرتودرماني، بيماران نياز به مراجعه مكرر ندارند و تنها يك بار مراجعه براي كاشتن اين دانه ها كافي است. مزيت ديگر اين است كه تابش موضعي و محدود پرتوها درون غده پروستات، مانع از ايجاد عوارض جانبي مي گردد و ميزان بروز ناتواني جنسي را به حداقل مي رساند. جرج برگر در سال 1994 متوجه شد كه سرطان پروستات دارد. از آنجا كه او 71 سال داشت جراحها صلاح نديدند عمل جراحي برايش انجام دهند و به او روش براكي تراپي را پيشنهاد كردند. بعد ازبراكي تراپي، مقدار آنتي ژن ويژه پروستات او كه /11 6قبلا بود /0 2به رسيد. او اكنون مي گويد: مي دانم كه دير يا زود، بيماري من عود خواهد كرد و نياز به درمان مجدد خواهم داشت، اما براي من مهم آن است كه اين روش درماني موضعي، بسيار موفقيت آميز بوده و من اكنون، نه دچار ناتواني جنسي هستم و نه مبتلا به بي اختياري ادراري. هورمون درماني: هورمون جنسي مردانه، كه تستوسترون نام دارد، مي تواند به رشد سلولهاي سرطاني پروستات كمك كند بنابراين، داروهايي كه اين هورمون را مهار كنند مي توانند، حداقل تا مدتي، از رشد سرطان جلوگيري نمايند. معمولا درمان هورموني براي سرطانهاي پيشرفته پروستات نگه داشته مي شود. اما گاهي نيز قبل از عمل جراحي يا پرتودرماني، براي كوچك كردن اندازه غده مورد استفاده قرار مي گيرد. داروهايي كه استفاده مي شوند مي توانند موجب گرگرفتگي (مشابه دوران يائسگي خانمها )، تحريك پذيري و افزايش وزن شوند. مساله اينجاست كه سلولهاي سرطاني، در طول زمان نسبت به اثر اين داروها مقاوم مي شوند. البته زمان پيدايش اين مقاومت، در افراد مختلف، متفاوت است. اما در بوجود آمدن آن ترديدي نيست. براي غلبه بر اين مشكل، در حال حاضر پژوهشگران مشغول آزمودن روش جديد هورمون درماني هستند، كه طي آن تنها شش ماه از سال به بيمار دارو داده مي شود و شش ماه ديگر قطع مي گردد تا سلولها نتوانند نسبت به آن مقاوم شوند. نتايج اوليه اين روش بسيار اميدواركننده است و بايستي در انتظار ادامه بررسي ها باشيم. تحت نظر گرفتن: در برخورد با سرطان مي توان پروستات، راه ديگري نيز در پيش گرفت كه همان انتظاركشيدن توام با مراقبت دقيق و پي گيري مداوم است. يعني هيچ درماني براي بيمار شروع نمي شود و فقط بطور منظم مورد بررسي قرار مي گيرد. مهم ترين اجزاي اين بررسي شامل اندازه گيري مقدار آنتي ژن ويژه پروستات، سونوگرافي، معاينه مكرر و در صورت نياز، تكه برداري ( بيوپسي ) است. اين روش معمولا براي بيماران سالخورده انتخاب مي شود و همچنين براي بعضي از جوانترها كه تشخيص بيماريشان قطعي نيست. سن خاصي براي اين نوع انتظار كشيدن و رها كردن سرطان وجود ندارد و هنوز پژوهش دقيقي براي بررسي نتايج درازمدت اين روش انجام نشده است. زماني اين راه توسط پزشك انتخاب مي شود كه وي براساس تجربه و دانش خويش، حدس مي زند سرطان بيمار از كنترل وي خارج نخواهد شد. براساس دستورالعمل انجمن جراحان كليه امريكا; بايد در ابتدا به بيمار يادآوري شود كه تاخير در شروع درمان، مي تواند از كارآيي و تاثير درمانهاي بعدي بكاهد. دكترآلن وين، كه استاد جراحي كليه و مجاري ادراردانشگاه پنسيلوانيا است، مي گويد: بايد همه جوانب اين مساله را براي بيمار توضيح داد و به اوگوشزد نمود كه ممكن است مكررا نياز به تكه برداري داشته باشد. به نظر من اين روش براي بيماران سالخورده، منطقي و قابل قبول است اما براي بيماران جوانتر، خطرات زيادي به همراه دارد. روش هاي ديگر: راه ديگري كه براي سرطان پروستات پيشنهاد شده، شيمي درماني است. علاوه بر اين، پژوهشگران مشغول آزمودن نوعي واكسن هستند تا به وسيله تقويت دستگاه ايمني بدن، سرطان را مهار كنند. لاري كارل كه 51 سال دارد چندي پيش تحت عمل جراحي ويژه اي قرار گرفت كرايوسرجري كه، نام داردو طي آن، نيتروژن مايع وارد غده پروستات مي گردد و باعث يخ زدن آن مي شود. زماني كه غده مجددا آب مي شود، سلولهاي سرطاني از هم گسيخته و مي ميرند. البته اين روش نمي تواند يكباره تمامي سلولهاي سرطاني را نابود كند و كارل هم چهار بار تحت اين عمل بسيار ساده قرار گرفت. به گفته دكترجفري كوئن، از ميان 500 مردي كه برايشان كرايوسرجري انجام شده بود 80 درصد پس از گذشت دو سال، هيچگونه شواهدي دال بر وجود سرطان نداشتند. آنچه به ما گوشزد مي كنند جانب احتياط را در موردكرايوسرجري از دست ندهيم، سابقه نسبتا كوتاه پيدايش اين روش است. به همين دليل، تاكنون براكي تراپي بيشتر مورد پذيرش واقع شده وكرايوسرجري تنها براي بيماراني نگه داشته مي شود كه نمي توان آنها را تحت عمل جراحي يا پرتودرماني قرار داد. هنوز روشهاي جديدتري براي تشخيص و درمان سرطان پروستات در راه است و بيماران با گزينه هاي مختلفي روبرو هستند كه، با كمك پزشك بايد بهترين راانتخاب كنند. ران اسلي ميكر نيز پس از مشورت با پزشكان، درنهايت روش هورمون درماني توام با عمل جراحي را برگزيد. درمان هورموني قبل از عمل جراحي انجام شد تا موجب كوچك شدن سرطان گردد و احتمال موفقيت عمل جراحي را افزايش دهد. اكنون او مداوا شده و به سركار بازگشته است. وي به بيماران ديگر توصيه مي كند كه بيشترين اطلاعات ممكن را در زمينه بيماري خويش بدست آورند چرا كه غفلت، سرانجام خوشي نخواهد داشت. مترجم: دكتر اميرحسن كازري منبع: ريدرز دايجست - ژانويه 1997