Hamshahri corpus document

DOC ID : H-760216-19180S1

Date of Document: 1997-05-06

روستا شهرها، راههاي دستيابي به توسعه ء مطلوب روستا شهرها، شتاب براي گريز از هويت (بخش پاياني ) راههاي توسعه ء مطلوب در بخش نخست اين گزارش تحت عنوان روستا شهرها شتاب براي گريز از هويت اشاره كرديم كه تبديل روستا يا مجموعه روستايي واجد شرايط به شهر اگر بامطالعات و ملاحظات لازم انجام نشود، پيامدهاي زيانباري به همراه خواهد داشت وبه نظر كارشناسان و بر اساس تجارب طولاني بهترين راه براي پيشگيري از مشكلات آينده در جريان تبديل روستا به شهر، ايجاد مركزي براي شناسايي كامل ويژگي هاي اجتماعي، فرهنگي و جغرافيايي اين مناطق است، اين مركز را مي توان با مشاركت فعال شخصيت هاي اجتماعي و فرهنگي همان منطقه به وجود آورد و به اين ترتيب يك هيات امناء بر دوره گذار روستا به شهر نظارت مفيد داشته همچنان باشد كه تاكنون شاهد ايجاد مركز كرمان شناسي، يزد شناسي و يا جمعيت هاي توسعه و عمران مناطق گوناگون كشور و دستاوردهاي مفيد آنها بوده ايم و همچنان كه گفته شد شهرهابه مرور و در يك بستر تاريخي پديد آمده اند با تبديل ناگهاني روستا به شهرنمي توان ويژگي هاي شهري را در آن به وجود آورد. اغلب روستاها داراي بافتي ظريف و شكننده بوده و يك ميراث ارزشمند فرهنگي به شمار مي آيند. فروپاشي اين بافت، بدون آنكه جايگزين مناسبتري براي آن داشته باشيم در مجموع به زيان فرهنگ ملي كشور تمام مي شود. در بخش پاياني اين گزارش روش هاي موثر دستيابي به توسعه مطلوب در روستا شهرها يا در واقع روستاهايي كه به كسوت شهري درآمده اند، بررسي شده است. بهتر آن است كه در جريان اين تبديل و تحول راههاي بايسته را به كار گيريم. در ايران پراكندگي روستاها، بعد مسافت و وجود موانع جغرافيايي همواره يكي ازمشكلات اساسي سامان دهي مناطق روستايي و تامين خدمات لازم براي اين مناطق بوده است و به مرور ايجاد مجموعه هاي روستايي با يك مركزيت به عنوان يكي از راه حل هاي ممكن براي حل اين مشكلات به كار گرفته شده است. به رغم پراكندگي روستاها از گذشته هاي دور نوعي روابط اقتصادي پايدار، نيازساكنان اين مناطق را تامين مي كرد، اما پاره اي كمبودها از قبيل نبود مراكز درماني و بهداشتي و يا آب آشاميدني مطلوب و بعدها برق و جاده اتومبيل رو، به صورت مشكلات جدي مناطق روستايي نمايان شد، بخصوص كه مراكز مجهز درماني، در شهرها متمركز شده بود. امروزه، يكي از هدف هاي مهم تبديل مجموعه هاي روستايي واجد شرايط به شهر، ايجاد و توسعه خدمات مورد نياز روستائيان مي باشد. اما با توجه به بافت روستا و كشاورزي و دامداري به عنوان شغل اصلي روستائيان، تغيير و تبديل بدون مطالعه از يك جامعه توليد كننده، يك جامعه مصرف كننده به وجود چنانكه مي آورد در حال حاضر در بسياري از روستاها، جامعه اصلي را عده اي حقوق بگير دولتي و غيردولتي و عده اي از پيشه وران خرده پا تشكيل مي دهند و فراورده هاي دامي و كشاورزي، به صورت بسيار محدود توليد وعرضه مي شود. توليدكننده، نه مصرف كننده يك كارشناس صنايع دستي مي گويد: بر اثر مهاجرت هاي پياپي، مشاغل روستايي رنگ باخته و به تاريخ پيوسته است. فرشبافي، سفالگري، گيوه بافي، پارچه بافي از صنايع دستي رايج روستايي بود و بخشي از درامد روستائيان را تشكيل مي داد. امروزه دركشورهايي مثل هندوستان، صنايع دستي از مشاغل عمده تامين كننده ارز خارجي محسوبمي شود، چرا كه به صنعت جهانگردي اين كشورها رونق بخشيده است. به هنگام مطالعه براي تبديل يك مجموعه روستايي به شهر بهتر است پيشينه مشاغل عمده و صنايع دستي آن منطقه در گذشته و استعدادهاي كنوني به طور دقيق مورد شناسايي قراربگيرد و زمينه هاي لازم براي احياء اين صنايع فراهم شود. چون از يك سو باعث ايجاد اشتغال و كار توليدي مي شود و از سوي ديگر موجبات رونق گردشگري را به سوداقتصاد منطقه فراهم مي كند. اين كارشناس مي افزايد: كشور ما به دليل گوناگوني آداب و سنن و فولكلور وصنايع و هنرهاي دستي از استعداد كم نظيري براي رشد و توسعه اين صنايع برخوردارمي باشد. به همين دليل اگر در تبديل مناطق روستايي به شهر اين استعدادها ناديده گرفته شود و يا به آنها بهاي لازم داده نشود، شهر ديگري با يك جمعيت مصرف كننده به شهرهاي كشور افزوده مي شود. حفظ زمين هاي حاصلخيزمطالعات مسكن و شهرسازي نشان مي دهد كه تهيه نقشه هادي براي روستاها يا مجموعه هاي روستايي كه قرار است به شهر تبديل شوند، بسيار ضروري است تا از تغيير ناگهاني بافت روستا و نابودي زمين هاي كشاورزي و باغ ها جلوگيري كند. بخصوص كه در بعضي مناطق زمين هاي حاصلخيز و سطح زير كشت بسيار محدود است و هر اقدام نسنجيده اي موجب از ميان رفتن فعاليت هاي كشاورزي در آن منطقه مي شود. پسابهاي خانگي و كارگاهي مهندس ض كارشناس محيط زيست مي گويد: امروزه يكي از مشكلات مهم استقرار وتوسعه صنعت در كشور مسايل زيست محيطي است. روستاها از اين لحاظ در معرض آسيب بيشتري قرار دارند. بخصوص روستاهايي كه به شهر تبديل مي شوند. بهترين راه براي جلوگيري از زيان ها و ضايعات آتي، ايجاد صنايع منطبق وسازگار با بافت روستايي است كه به اصطلاح صنايع روستايي ناميده مي شوند. اگر ايجادو گسترش صنايع روستايي، در شهرهايي كه پيش از اين زمينه روستايي داشته اند، به طور جدي تعقيب شود، علاوه بر ايجاد زمينه هاي اشتغال مناسب از بهم خوردن تعادل زيستي و آلودگي محيط زيست در اين مناطق جلوگيري مي كند. وي مي افزايد: يكي از مهم ترين مشكلات روستاهايي كه تبديل به شهر مي شوند، جاري شدن پسابهاي خانگي در معابر در است روستاها، معمولا يك يا دو گرمابه عمومي پاسخگوي نياز مردم است. اما با افزايش جمعيت و توسعه شهري، به خصوص به وجود آمدن حمام هاي خانگي، به كار گرفتن لوازم خانگي برقي از قبيل لباسشويي و غيره خطر آلودگي محيط زيست در اين مناطق شدت مي يابد. در روستاهايي كه در سالهاي اخير تبديل به شهر شده اند، به دليل نبود روش هاي فني براي كنترل پساب خانگي، در نهرهايي كه تا ديروز آب زلال و قابل خوردن جريان داشت، پساب تيره و آلاينده جريان به دارد نظر مي رسد كه يكي از مهم ترين وظايف شهرداراني كه مسئوليت روستا شهرها را بر عهده مي گيرند، ساماندهي وضع فاضلاب است. با اقدامات اساسي مي توان پيش از آنكه جمعيت چنين شهرها افزايش يابد، با روش هاي ممكن پسابهاي خانگي و كارگاههايي مثل تعويض روغن خودرو را تحت كنترل درآورد و از آلودگي آب و خاك در اين شهرهاي جديد جلوگيري كرد. ضرورت بازسازي بافت قديمي مهندس بهرامي پيشنهاد مي كند كه پيش از ايجاد هرگونه تغيير در بافت روستاهايي كه تبديل به شهر مي شوند مطالعات لازم انجام شود. وي مي گويد: دربسياري از روستاها، معماري ارزشمندي وجود دارد، كوچه ها، نواخت و هماهنگي زيبا و مناسبي دارند. برهم زدن ساختار روستا با ايجاد مثلا دو خيابان شمالي و جنوبي، گاهي به نابودي يك ميراث فرهنگي مي انجامد به همين دليل، شهرداراني كه براي اين مناطق برگزيده مي شوند حتما بايد از نظرات مشورتي و همراهي سازمان ميراث فرهنگي، شخصيت هاي فرهنگي و كارشناسان بومي برخوردار شوند تا هر گونه اقدامي براي نوسازي و توسعه روستا شهرها، بر اساس حفظ بافت اصيل و هويت معماري اين مناطق باشد. نادري از كارشناسان مسكن و شهرسازي مي گويد: در شمار زيادي از روستاها كه تبديل به شهر شده اند، به دليل مهاجرت هاي پي درپي، خانه هاي قديمي كه اغلب با خشت و گل و سقف چوبي بنا شده بود، فرسوده شده و در حال ريزش مي باشد. براي نوسازي اين خانه ها كه اغلب بافت اصلي و قديمي روستا را تشكيل مي دهد، بايد اقدامات لازم انجام شود. اين كار را مي توان با تامين اعتبار از طريق اعطاي وام و نظارت دقيق مسئولان در استفاده بجا و صحيح از دام و همكاري سازمان ميراث فرهنگي به انجام رساند به صورتي كه حداقل در هر روستا، نماد و نشانه اي از بافت قديمي محله ها كه گاهي پيشينه تاريخي آنها به چندين سده مي رسد، باقي بماند و به رونق صنعت جهانگردي كمك كند. گرايش جهاني وي مي افزايد: در تعدادي از كشورهاي جهان مردم به واقع دريافته اند كه با از بين بردن بافت روستاها بخشي از تاريخ و پيشينه خود را نابود مي كنند و به جاي فرهنگ غني و متنوع، همسان سازي رنج آوري را تحت قالب شهرهاي بي هويت برخودتحميل مي كنند از اين رو، تلاش براي ايمن سازي و حفظ بافت قديمي روستاهايي كه تبديل به شهر مي شوند، در سراسر جهان به صورت يك نهضت اجتماعي پرطرفدار تبديل شده است و اين گرايش براي حفظ تمدن و ميراث فرهنگ مشترك جهاني، آينده بهتري را نويد مي دهد.