Hamshahri corpus document

DOC ID : H-760213-18978S1

Date of Document: 1997-05-03

بوستان ها فقط براي هواخوري نيستند... نگاهي به كاربري هاي نوين بوستان هاي شهري اشاره: بوستان ها از جمله مهم ترين عرصه ها در فضاي كالبدي شهر به شمار مي آيند. اما اغلب اين عرصه هاي سبز به عنوان مكان هايي براي گذران اوقات فراغت و يا بهره گيري ازچشم اندازهاي طبيعي انگاشته مي شوند و توانمندي هاي ديگري كه يك بوستان مي تواند عرضه كند، چندان موردتوجه قرار نمي گيرد. در نوشتاري كه در پي مي خوانيد به برخي از كاربري هاي نوين در طراحي بوستان هاي همچون شهري، كمك به گروه هاي آسيبپذير جامعه، فعاليت هاي فرهنگي و آموزشي، امدادرساني در پيشامدهاي ناگوارطبيعي و جلب جهانگردان پرداخته شده است. با گسترش شهرها و پيدايش كلان شهرها، زندگي شهرنشينان نيز دستخوش دگرگوني هاي چشمگيري شده كه مشكلات و خواستهاي تازه تري را با خود به همراه آورده است. امروزه پيچيدگي پيوندهاي اجتماعي ما، نيازهاي آموزشي نويني را جستجو مي كند كه بايد در زمان خود به آن پاسخ مناسب داده شود. براي مثال افزايش روزافزون جمعيت در شهرها مي تواندآسيبپذيري آنها را در برابر پيشامدهاي ناگوار طبيعي بالا برده، نياز فوري به كمك رساني همگاني در چنين رويدادهايي را دامن بزند. توجه به شهروندان آسيبپذير همچون كودكان، افراد سالخورده و معلولين در تامين خدمات رفاهي و همچنين رساندن امكانات امدادي در مواقع ويژه، حساسيت بيشتر مطلب را روشن مي سازد. در كنار فضاهاي خصوصي خانه ها، ويلاها و جايگاه هاي نيمه خصوصي مانند اداره ها، ورزشگاه ها، آموزشگاه ها وديگر، بوستان هاي شهري نقش بزرگ و زندگي سازي دربرآورد نيازهاي اساسي ساكنين به محرك هاي ناهنجار زندگي شهري همچون انواع آلوده كننده هاي هوا، صوتي، چشمي، ( بصري ) و حرارتي (افزايش دما در سطح شهرها به دليل كاهش سطح فضاي سبز و جذب و انعكاس گرماي تابش نور خورشيد ) را ايفا مي كند. گذشته از اين، پيشرفت هاي تازه در تمامي عرصه هاي زندگي آدمي افزون بر اينكه سبب بهبود وضعيت رفاهي و اقتصادي شهروندان شده، دشواري هاي تازه اي را در پيش روي ما قرار داده است. همه اين رويدادها سبب خواهد شد كه طراحان محيطهاي شهري ديدگاه هاي نويني در طراحي ساخت و سازهاي شهري مطرح كنند. بوستانهاي شهري در كالبدكلانشهرها جايگاه نويني را پيدا كرده و شايد بتوان گفت كه تقسيم بندي و تعاريف ويژه اي را در زندگي امروز ما مي طلبد. امروزه به دليل نياز حياتي تمامي مردم به تحرك بدني، انجام تمرين هاي ورزشي از انحصار گروه سني مشخصي خارج شده، مطالعه فراگير به دليل افزايش سطح عمومي فرهنگ مردم شكل گرفته و گروه هاي سني مختلف علاقه مند به آموختن مهارت هاي نو به انتخاب خود و خارج از برنامه هاي آموزشي مدارس دارند. بنابراين بوستان ها مي توانند نيازهاي متفاوت گروه هاي مختلف شهروندان مانند مطالعه نشريات و كتابهاي غيرتخصصي، ورزش هاي همگاني و آموزش هاي عمومي را در طول روز پاسخ دهند كه اينگونه خدمات در گذشته به شكل ويژه، بيشتر در مكان هاي مربوطه مورد توجه قرار مي گرفت اما ويژگي هاي بوستان ها به عنوان اماكن رايگان (كه امكان استفاده از مزاياي بسيار بوستان ها را براي اقشار كم درآمد ممكن مي سازد ) و قابل دسترس براي همگان كه داراي فضاي با طراوت و نشاطآور طبيعي نيز هست، مي تواند پذيراي بسياري از فعاليت هاي عمومي جامعه باشد. بايد آگاه باشيم كه دگرگوني ها و تحولات نوين، همچنان نيازهاي نو و تازه تري را طلب مي كند كه به هنگام مناسب بايد به آنها پاسخ داد اگر چه مي توان با درايت كافي شماري از آنها را در طراحي هاي امروز پيش بيني نمود. در اين جستار مي توان به چند كاربري نوين بوستان هاي شهري به شرح زير اشاره كرد. گروههاي آسيبپذير جامعه با افزايش جمعيت و بهبود وضعيت بهداشتي جامعه وكاهش مرگ و مير كودكان و معلولان و افزايش ميانگين سني افراد سبب شده كه در جمع خود شاهد افزايش قابل توجه گروههاي مذكور باشيم ضمن اينكه بعضي از رخدادهاي اجتماعي مانند جنگ ها مي تواند باعث افزايش تعداد جانبازان شود. به همين دلايل درصد اين گروه هاي آسيبپذير اجتماع بالا رفته و مي بايد با شناخت صحيح از نيازهاي روحي و جسمي آنها، در طراحي هاي بوستان ها تجديدنظر و توجه بيشتري صورت پذيرد. ايجاد راه هاي دسترسي مناسب و راحت به نقاط مختلف بوستان هاي شهري به گونه اي كه بدون كمك سايرين بتوانند (به ويژه معلولان ) به راحتي به قسمت هاي مختلف آمد و شد نمايند، شايد از ابتدايي ترين اين توجهات است. در بوستان هاي امروزي، اين گروه از افراد بايد افزون بر توانايي استفاده بيشتر از مزاياي موجود، امكان دسترسي و استفاده از فضاهاي ويژه مورد نياز خود را داشته باشند، مانند فضاهاي تفريحي و ورزشي مناسب (متفاوت با شكل هاي سنتي و پراكنده ) بخش هاي، خدماتي مانند سرويس هاي بهداشتي و مبلمان مناسب ( نيمكت ها، آبخوري ها ). پيش بيني و رساندن امكانات مورد نياز، به اين گروه هاي شهروندان اجازه مي دهد كه با حضور در اجتماع مردم عادي، به بسياري از نيازهاي اساسي خود پاسخ مناسب داده، ضمن ايجاد ارتباط و پيوند مناسب با شهروندان از مواهب زندگي اجتماعي بهره مند شوند. فعاليت هاي فرهنگي و آموزشي بوستان هاي جديد با حفظ جايگاه و كاربري هاي پيشين خود به عنوان محلي براي تفريح و تفرج، كاربري نويني را پيدا كرده اند. نياز به آموختن و ايجاد ارتباط باعناصر طبيعي مانند آب، گل و گياه و جانداران از يك سو و تكميل فراگيري هاي نو در كنار آموزش هاي همگاني، نقش تازه اي را به بوستان ها واگذار كرده اين است آموزش به ويژه در رده هاي سني كودكان و نوجوانان از ارزش ويژه اي برخوردار ايجاد است ارتباط صحيح با محيط زيست محيطي مي تواند زمينه ساز انديشه در حال رشد نونهالان بوده و آنها را براي ورود به مراحل جدي تر زندگي آماده كند. از كتابخانه هاو فضاهاي فرهنگي تا راهنماهاي تصويري و اطلاع دهنده مي تواند مورد توجه همه شهروندان قرار گرفته، پذيراي علاقه مندان به آموزش و يادگيري مهارت هاي پسنديده اجتماعي مورد نظر باشد. از طرفي بوستان ها مي تواندمحل انجام فعاليت و هنرنمايي گروه هاي نيمه حرفه اي مانند گروه هاي دانش آموزي و دانشجويي رشته هاي نمايشي و هنرهاي تجسمي باشد. ايجاد چنين ارتباطي علاوه بردادن فرصت هاي نو به اين دسته از جوانان پرتلاش وجوياي نام، ايجاد ارتباط فرهنگي و هنري گروه هاي مختلف جامعه را هموارتر ساخته، در افزودن دانش وفرهنگ جامعه نقش بارزي ايفا مي كند. با تحولات نوين شهرسازي، خانه هاي كوچك و ساده پذيراي درصد زيادي ازشهروندان شده، اينگونه آپارتمان ها و خانه ها همچون جعبه هاي بزرگ روي هم انباشته توانايي جذب ذهن جستجوگر كودكان و تكامل تخيلات گسترده و خاطرات گذشته پدران و مادران را ندارد، پس خانه هاي كوچك امروزي نخواهند توانست همچون گذشته در بيشتر ساعات روز افراد خانواده را در خود نگه دارد. از طرفي مدارس كشورهاي در حال توسعه فاقد فضا و امكانات آموزشي كافي جهت آموزش و تربيت دانش آموزان بوده و همه اين نشانه ها تاكيد مي كند كه فضاهاي ديگر شهري بايد بار اين مشكلات را بر دوش كشند. بوستان هاي شهري مي توانند با داشتن امكانات نوين، جذاب و حفظ فضاي پاك و سالم، جايگاه خوب و مناسبي براي تجربه هاي تازه و رشد انديشه و ارضاي تخيلات و كنجكاوي ها و ايجاد ارتباط اجتماعي براي اين دسته مهم از شهروندان باشد. ادامه دارد