Hamshahri corpus document

DOC ID : H-760202-18358S1

Date of Document: 1997-04-22

درامدهاي كاذب، مهاجران را به شهرها مي كشاند مهاجرت، كندن از زادبوم و روياهاي بي پايان (بخش آخر ) از ميان بردن زمينه بروز شغل هاي كاذب در شهرهاي بزرگ سهم عمده اي در كاهش مهاجرت خواهد داشت درامدهاي كاذب... مهاجراني كه به اميد يافتن كار پر درامدتر راهي تهران و ديگر شهرهاي بزرگ كشور مي شوند، زودتر از هر كاري به مشاغل كاذب مثل سيگارفروشي وكوپن فروشي روي مي آورند. همچنان كه در بخش نخست اين گزارش اشاره بطور كرديم، نسبي، اين قبيل مشاغل در تهران كاهش يافته و به همان نسبت، بخشي از مهاجران به مرور تهران را نه به مقصد زادگاه خود، بلكه شهرك هاي پيراموني ترك مي كنند. به همين علت جمعيت رودهن طي دو سال اخير افزايش يافته و جمعيت مناطقي همچون دماوند، بومهن، اوشان، فشم و به ويژه كرج نيز همچنان از يك دهه پيش به سرعت در حال افزايش است. به اين ترتيب هنوز زمينه هاي مساعد براي متوقف كردن روند مهاجرت و جلوگيري از خالي شدن روستاها فراهم نشده است. به گفته شاهدان عيني روستاي ميراش طالقان كه داراي مزارع پيشرفته و تشكل هاي كشاورزي و تعاوني است، پائيز و زمستان تقريبا از جمعيت خالي مي شود، به طوري كه اهالي در اين دو فصل به نوبت هاي زماني ده روزه، در روستاي ميراش اقامت مي گزينند، تا از ساير خانه ها و بيشتر به دليل بارش برف و باران و عوامل جوي، مراقبت كنند. همچنان كه يكي از كارشناسان برجسته اقتصادي گفته است تا زماني كه در تهران مشاغل كاذب و پر درامد در انتظار روستائيان است، آنها، مهاجرت را به ماندن در روستا ترجيح مي دهند; بخصوص كه هزينه هاي مربوط به تحصيلات دانشگاهي چندين برابر شده است، و ديگر يك كشاورز، از محل درآمدهاي كشاورزي نمي تواند اين هزينه ها را تامين كند و فرزندان خود را به جايي برساند. در چنين وضعيتي، مسئوليت سازمان ها و نهادهايي كه با امور روستا و روستائيان سروكار دارند سنگين تر است. شناخت استعدادهاي منطقه اي، گسترش صنايع دستي و روستايي، ايجاد جاذبه هاي جهانگردي به ويژه گردشگري طبيعي براي علاقه مندان مي تواند منابع درآمد تازه اي در اين مناطق به وجود آورد و همچنان كه در بخش نخست اشاره شد، تامين سوخت مورد نياز روستائيان به ويژه گاز، سهم مهمي در جلوگيري از افزايش مهاجرت ها خواهد داشت. همچنان كه اشاره ميزان مهاجرت شد روستائيان به شهرهاطي 2 سال اخير به ويژه با به بهره برداري رسيدن طرح عمراني و اقتصادي درقالب برنامه توسعه، كاهش يافته و ازسويي با ايجاد فرصت هاي شغلي در شهرستانها و مناطق محروم و روستايي، بازگشت مهاجرين به محل اسكان اوليه شان و حتي روند مهاجرت شهرنشينان به روستاها آغاز شده است، اما اين روند هنوز چشم انداز روشني را در زمينه كاهش موثر مهاجرت پيش رو قرار نمي دهد. كارشناسان مي گويندحال كه به هردليل بازگشت نسبي مهاجرين به روستاها آغاز شده بايدتمهيدات و طرح هايي از سوي دولت و يا بخش هاي تعاوني و خصوصي به منظور ايجاد جاذبه هاي شغلي و رفاهي در روستاها و شهرهاي كوچك انجام شود، تا مهاجران با رغبت بيشتري به زادگاه خود بازگردند. يكي از اولين حركتها اين است كه روستا، كانون توليد و جوشش، اثرگذار و عامل اصلي تامين كننده نيازهاي مردم و روستايي بودن را يك ارزش ملي بدانيم. چرا كه روستا همواره خاستگاه اوليه فرهنگ و هويت ملي مردم هر سرزميني به شمار مي آيد. ايجاد فرصت هاي شغلي در روستاها كه منجر به تامين درامدهاي كافي روستائيان مي شود، نكته بااهميت ديگري است كه عموم كارشناسان برآن تاكيد و صحه مي گذارند. ايجاد شغل و افزايش درامدروستايي موجب حفظ نيروي انساني در روستا مي شود و درنتيجه نه تنهااز مهاجرت روستائيان به شهر كاسته خواهدشد، بلكه مهاجرين ساكن درشهرها نيز ميل به بازگشت به زادگاه خود پيدا اما مي كنند آنچه مسلم است پراكندگي روستاها، دور بودن آنها از يكديگر و از مراكزشهري، ايجاد شغل و حفظ نيروي انساني را در آنها با مشكل مواجه مي كند. برخي كارشناسان مي گويند قبل ازايجاد هرگونه شغلي در روستاها و بالا بردن سطح درامد روستائيان به منظور حفظ نيروي انساني در روستا بايد ازطريق راههاي ممكن موجبات اتصال روستاهاي پراكنده را فراهم كرد و با ايجاد صنايع تبديلي و صنايع كوچك روستايي در كنار مجتمع هاي روستايي زمينه تازه اي براي اشتغال نيروهاي فعال و پيشگيري از مهاجرت آنان به وجود آورد. برخي كارشناسان نيز مي گويند تجمع روستاها بنا به دلايل زياد ازجمله مقاومت روستائيان درمقابل چنين اقدامي درمدت زماني كوتاه امكان پذير نيست وازطرفي فراهم كردن شرايط مناسب براي چنين كاري نيازمند صرف وقت و هزينه اي كلان است. علي شمخاني. مي گويد: تجمع روستاها ازنظر فرهنگي، مسائل ومشكلاتي را به همراه خواهد داشت كه موجب دور شدن روستا از اصالت فرهنگي و رفتاري خود شده و گرايش آنها را به فرهنگ شهري فراهم مي كند كه خود مشكلاتي را براي آنها به وجود مي آورد. به همين دليل احداث راههاي ارتباطي، هنوز بهترين شيوه براي متصل كردن روستاهاي پراكنده است. اما آنچه كارشناسان برآن اتفاق نظردارند اين است كه اگر بتوان براي تعدادي از روستاهاي يك منطقه صنايع تبديلي و يا صنايع كوچك روستايي منطبق بر استعدادها وتوانايي هاي آن منطقه ايجاد كرد مي توان به طريقي فرهنگ اصيل روستايي را نيز حفظ كرد. مزيت صنايع روستايي و تبديلي كارشناسان براي جلوگيري از فرايند مهاجرت روستائيان به شهرها به مطالعه و چاره انديشي پرداخته اند. نتايج اين بررسي ها نشان دهنده آن است كه بايد براي روستائيان شغل ايجاد كرد و با پركردن اوقات فراغت و بالا بردن درامد، از ميزان رغبت آنان به مهاجرت كاست. صنايع تبديلي، صنايع كوچك و مكمل كشاورزي، صنايع دستي و توسعه فرشبافي ازجمله اقدام هايي است كه مي بايد در روستا انجام شود. اعتقاد بر اين است كه به دنبال ايجاد صنايع كوچك روستايي و نيز صنايع تبديلي به عنوان فعاليتهاي تكميلي كشاورزان مي توان نيروي انساني روستاها را در مناطق زيستي خود حفظ كرد و باعث پايداري روستا و بازدهي هرچه بيشتر آن شد. شناسايي امكانات و استعدادهاي بالقوه روستايي و ايجاد صنايع كوچك آنهم منطبق با اين توانايي ها مورد توجه كارشناسان است. صنايع روستايي در تحقق اهدافي چون متنوع ساختن اقتصاد روستايي و افزايش درامد روستائيان، ايجادفرصت هاي شغلي در روستاها، كاهش نابرابري در توسعه اقتصادي واجتماعي بين نقاط شهري وروستايي، مهار مهاجرتهاي بي رويه ساكنان نقاط روستايي به شهرهابه طور قطع و يقين نقش موثري ايفاخواهد كرد. يكي از كارشناسان وزارت جهادسازندگي درباره ويژگيهاي بارزصنايع روستايي مي گويد: اينگونه صنايع باتوجه به شرايط زيربنايي جمعيتي، و توليدي روستاها ايجادخواهدشد. مواد اوليه موردمصرف اينگونه صنايع عمدتا وابسته به منابع و مواد اوليه محلي بوده و يا از منابع داخلي كشور قابل تامين است. وي مي افزايد: تكنولوژي مورداستفاده باتوجه به بافت جمعيتي و دانش فني روستائيان انتخاب مي شود و سعي مي گرددفعاليتهاي توليدي در اين زمينه ريشه در فرهنگ، هنر و آداب ورسوم مردم منطقه داشته باشد. همچنين اينگونه صنايع درقالبصنايع خانگي، صنايع كارگاهي وصنايع كوچك قابل دسته بندي هستند ومهمتر اينكه نظام مديريتي دراين قبيل صنايع از پيچيدگي خاصي برخوردار نيست و با تكيه بر يافته هاي تجربي صورت همين طور مي پذيرد اشتغال زا بودن اين قبيل صنايع به لحاظ فنون مورد استفاده و جذب نيروي انساني مازاد بر فعاليتهاي بخش كشاورزي و يا بيكاران فصلي در روستاها، از ويژگيهاي بارز آن است. صنايع روستايي به عنوان مكمل پشتيباني قوي براي فعاليتهاي بخش كشاورزي محسوب مي شود و ازلحاظ محدوده بازار داراي قابليت تامين بخشي از نيازهاي محلي و داخلي كشور است و مي تواند قابليت صادرات نيزداشته باشد. همچنين صنايع روستايي با سرمايه گذاري محدود ايجاد مي شود و فرايند توليد آن داراي پيچيدگي خاصي نيست. علاوه بر ايجاد فرصت هاي شغلي، امكانات آموزشي اعم از دبستان، دبيرستان، مدارس حرفه اي، دانشگاه و نيز امكانات تفريحي، ورزشي و سرگرمي از ديگر لوازم ضروري است و همين طور بايد شرايط مناسب براي فعاليت جوانان روستايي در امور اجتماعي، فرهنگي و سياسي وجود داشته باشد. امكانات بهداشتي نيز از ديگر مواردي است كه مي تواند در ايجاد جاذبه و مانايي روستائيان و علاقه مند به زيست و كار در جامعه روستايي موثر باشد. از سويي ديگر كارشناسان براين نظر هستند كه جامعه روستايي كشور فاقد مديريت واحد است و لذا ايجاد يك كانون وسازمان با وحدت فرماندهي براي اين جامعه ضروري است. سازمان مذكور مي تواند فعاليت هاي ارگانهاي فعال و مرتبط با جامعه روستايي را كنترل نمايد. امروزه به دليل نبود مديريت واحد درصد قابل توجهي از فعاليتهاي انجام شده درجهت آباداني روستاها، هرز مي رود.