Hamshahri corpus document

DOC ID : H-760202-18349S1

Date of Document: 1997-04-22

رضايت شغلي چگونه به وجود؟ مي آيد تحقيقات نشان داده است كه رضايت شغلي مي تواند متاثر از عوامل ژنتيكي باشد و هركدام از ما ممكن است دركنار عوامل آموخته شده راجع به نگرش شغلي خودمان، تمايلات متاثراز جنبه هاي وراثتي نيز به همراه داشته باشيم كه ما را به سمت آن شغل سوق مي دهند آيا تاكنون به اين موضوع فكركرده ايد كه چرا به شغل و حرفه تان علاقه مند؟ هستيد! چه عواملي باعث مي شوند كه يك فرد مجذوب حرفه اي خاص مي شود و بخش اعظمي از عمر خودرا صرف فعاليت در اين حرفه ؟ مي كند دانشمندي كه روزهاي متمادي دربآزمايشگاه را برروي خودمي بندد و ارتباط خود را با دنياي پيرامون خودش قطع مي كند و مداوم به آزمايشات گوناگون مي پردازد، ورزشكاري كه لاينقطع به تمرينات سخت بدني مي پردازد، خلباني كه حتي در خواب نيز پرواز مي كند يا استاد دانشگاهي كه بعداز فعاليت شديد روزانه هنوز لبخندي از رضايت نسبت به عملكرد خود بر لب دارد، همگي اين افراد چرا و به چه علت شيفته كار و حرفه خود؟ هستند در سالهاي اخير ديدگاه جديدي درمورد عوامل موثر بررضايت شغلي و ارزشهاي كار مطرح شده اند كه درحيطه نظريه زيست شناختي مطرح در روانشناسي اجتماعي مي باشند. رضايت شغلي عبارتست از: خشنودي ورضايت در ارتباط با پيشرفت در يك فعاليت يا زمينه مورد علاقه فرد. به عبارت ديگر رضايت شغلي يعني اندازه و فاصله ميان انتظارات و توقعاتي كه شخص ازشغل و حرفه خود دارد و اينكه چه چيزي واقعا از اين شغل نصيبش مي شود. ارزشهاي كار عبارتست از: خصايص و ويژگيهاي حرفه و شغلي خاص كه باعث مي شوند افراد به آن شغل يا حرفه روي بياورند. نگرشهاي افراد به مشاغل نشات گرفته از عوامل متعددي مي باشند. مهمترين ومشهورترين اين عوامل، تجارب زندگي فرد هستند، ما از والدين، معلمين، دوستان و اشخاص ديگر جامعه در مورد مزايا و معايب مشاغل گوناگون مطالبي فرا مي گيريم كه در شناخت و ديدگاه ما نسبت به اين شغل ها تاثير ژرفي مي گذارند. اما به تازگي زيست جامعه شناسان نظريه جديدي را مطرح كرده اند، مبني براينكه رضايت شغلي مي تواند متاثر از عوامل ژنتيكي هم باشد. به عبارت ديگر، هركدام از ماممكن است در كنار عوامل آموخته شده راجع به نگرش شغلي تمايلات خودمان، متاثر از جنبه هاي وراثتي نيز به همراه داشته باشيم كه ما را به طرف شغلي خاص سوق مي دهند. اولين تحقيق و پژوهش علمي در اين زمينه توسطآروي و همكارانش در سال 1989 صورت گرفت. اين محققين در بين 34 جفت دوقلوي يكسان كه در سنين اوليه از هم جدا شده بودندو در محيطهاي متفاوت و جدا از هم پرورش يافته بودند، به مطالعه ميزان رضايت شغلي و گرايش به مشاغل پرداختند. از آنجا كه چنين دوقلوهايي ازنظر ساختار ژنتيكي يكسان بودند ولي به نحوه متفاوتي تجربه هاي زندگي را پشت سر گذاشته بودند (مانند اينكه در خانواده هاي متفاوت بزرگ شده بودند ) پس وجود ارتباط و همبستگي بين ميزان رضايت شغلي و مشاغل انتخاب شده توسط اين افراد مي توانست شواهدي فراهم نمايد كه بيانگر علل وراثتي در رضايت شغلي باشد. نتايج به دست آمده غيرمنتظره بود و مبين آن بود كه مي توان %حدود 30 از رضايت شغلي افراد را به عوامل ژنتيكي ( وراثتي ) آنها نسبت داد. البته بايددرنظر داشت كه دوقلوهاي يكسان نمونه هاي ويژه اي هستند و شايد براي اينكه بتوانيم نتايج را به تمام جامعه تعميم بدهيم زياد مناسب نباشند. ازطرفي ديگر به نظر مي رسد دوقلوهايي كه ازيكديگر در طفوليت جدا به نحوي شده اند، ممكن است باز هم درمحيطهايي مشابه پرورش يافته باشند. بنابراين براوردهاي حاصل از تحقيق آروي (Aruey) و همكارانش مي تواند تاحدودي خوش بينانه باشد. پژوهش ديگري در زمينه رضايت شغلي وارزشهاي كار توسطكلر و همكارانش انجام گرفت. اين پژوهشگران توسطپرسشنامه اهميت مينه سوتا از دوقلوهاي يكسان و غيريكسان، كساني كه به طور جداگانه از هم پرورش يافته بودند تحقيق به عمل آوردند. در اين پرسشنامه راجع به سليقه هاي افراد در مورد مشاغل گوناگون و همچنين پيشرفت، مقام و منزلت امنيت اجتماعي، شغلي، خودمختاري و آسايش سوالاتي از افراد به عمل مي آمد. ارتباط و همبستگي هاي به دست آمده ميان ارزش كار و عوامل بالا دردوقلوهاي يكسان به طور معني داري بالاتر از دوقلوهاي غيريكسان بود. درحقيقت اين پژوهش نشان داد %كه حدود 40 از ارتباط بين نگرش افراد و رضايت شغلي ايشان نسبت به حرفه اي خاص برخاسته از عوامل ژنتيكي آنها مي باشد. ولي همواره بايد به خاطر داشته باشيم كه -تاثير 1 عوامل ژنتيكي ( وراثتي )به صورت غالب و مسلطنيستند ودرحقيقت عوامل محيطي قوي تر به نظرمي رسند- 20 وجود عوامل ژنتيكي نمي تواند بيانگر اين باشد كه چنين نگرشهايي نمي تواند تغيير پيدا كنند. مطلبي كه حائز اهميت مي باشد اين است كه تاثيرات ژنتيكي مي تواند يكي از عوامل گوناگون موثر بر رضايت شغلي درميان افراد باشد. اميرمحمد پيام