Hamshahri corpus document

DOC ID : H-760131-18191S1

Date of Document: 1997-04-20

دستيابي به نگاه برتر و عارضه اي به نام التقاط فرهنگي نگاهي به دومين هم انديشي دين از چشم سينما دومين هم انديشي دين از نگاه سينما روز شنبه 23 فروردين 1376 در تالار انديشه حوزه هنري سازمان تبليغات اسلامي با هدف تعيين نسبت وارتباط دين و سينما و پاسخگويي به ابهامات موجود در اين زمينه كارخود را آغاز كرد. ظرف يك سال گذشته تاكنون اين سومين گردهمايي است كه با هدف تعيين و بازگويي ارتباط ميان دين و سينما كار خود را آغاز مي كند. اولين هم انديشي دين از چشم سينما جايگاهي براي سخنگويي دو گروه نظريه پردازو سينماگر بود كه هر يك توقعات خود را بدون توجه به طرف مقابل بازگو كردند وكمتر به عمق مسائل پرداختند. با اين وجود مسائل جديدي در اين هم انديشي مطرح شد كه آغازي براي بحث و تبادل نظر بيشتر بود. سپس شاهد برپايي گردهمايي جستاري در سينماي ديني بوديم كه با همكاري بنياد سينمايي فارابي برگزار شد. در اين جستارنيز گروهي از استادان و نظريه پردازان به جنبه هاي تئوريك قضيه پرداختند و در عمل راه حل مشخصي در اين زمينه ارائه نشد، ضمن اينكه هر يك از اين دو گردهمايي به شكل مستقل و بدون استفاده از تجربيات و نظرات ديگري به طرح مسئله پرداختند. به نظر مي رسد كه ايجاد هماهنگي و استفاده از نظريات و تجربيات كساني كه در اين راه پيشقدم بوده اندحداقل مي تواند از بازگويي ها و دوباره گويي ها بكاهد و مسير را كوتاهترنمايد. در عين حال دنبال كردن موضوع از سوي كساني كه علاقه مند هستندبه اين شكل جذابتر خواهد بود و نتيجه گيري را آسانتر مي نمايد. قصد مادر اين شماره پوشش خبري و گزارشي دومين هم انديشي.. نبود بلكه تنهابراي اطلاع خوانندگان مطالبي را درباره فيلم هاي مطرح شده در هم انديشي به چاپ رسانديم. در سومين گردهمايي از اين نوع تحت عنوان دومين هم انديشي دين از چشم سينما، حجت الاسلام افصحي دبير دبيرخانه دائمي هم انديشي دين از چشم سينما نويد هدايايي براي شركت كنندگان در اين گردهمايي را داد. وي گفت: ما براي اولين بار از استادان بزرگ و پايه گذاران جريان هاي ديني در حوزه هاي بزرگ قم و مشهد دعوت كرده ايم كه در جمع ما همگي حضوريابند اين عزيزان از دوستداران سينما هستند. هديه ما به خواهران و برادران اينست كه پس از هجده سال غربت دين و سينما كه دين را برعكس تصوير كرده اند و سينما را به ابتذال مي خواهيم كشيده اند، پنج روز به دفاع از ساحت مقدس سينما بپردازيم. اين سخن نويد كاري نو را به ما مي دهد كه اميدواريم تا انتها نيز نتيجه اي قابل قبول از بحثهاي انجام شده حاصل شود. يكي ديگر از موارد مورد توجه امسال نمايش 5 فيلم ارزشمند سينمايي است كه برنامه هر روز با نمايش يكي از آنها آغاز و سپس جلسات سخنراني وبحث برگزار شد. گوشه هايي از سخنراني ها: اولين سخنران اين هم انديشي حجت الاسلام والمسلمين صالحي مسئول دفتر تبليغات اسلامي استان خراسان و مدرس حوزه علميه و دانشگاه مشهد، در مقاله اي تحت عنوان تلاقي فرهنگها در سينما ضمن اشاره به عارضه التقاط فرهنگي در عرصه سينما گفت: ما در سينماي خود گرفتار درهم ريختگي ارزشها هستيم. سينماي فرهنگ بدون توجه به اينكه حرف درستي مي زند يا نه توانسته وفاق فرهنگي خود را به عرصه سينما بكشاند وهمگام با فرهنگ خويش به سينما بپردازد در حالي كه سينماي جهان سوم نتوانسته به چنين كاري بپردازد. وي افزود: فرهنگ و دين عناصرمتعددي دارد. اساطير، دين، هنر، فلسفه و علم عناصر اصلي فرهنگ هستند كه در بررسي آنها گريزي از تبادل وجود ندارد. اما دين هم داراي ساحتهاي متعدد است: تجربه هاي شخصي، آداب، مناسك و موسسات ديني. ويژگي فرهنگ قوي آن است كه قدرت جذب و هاضمه نكات مثبت فرهنگهاي ديگر را داشته باشد. حجت الاسلام صالحي آثار فليني، برگمان و تاركوفسكي را نمونه هاي سينماي ديني خواند و گفت: در سينماي ما همه چيز ناقص بيان مي شود. دين در حد شعار و نمايش شعائر اسلامي، مليت در حد حضور عتيقه جات و مدرنيته درحد تقليد محض در فرم و محتوا به نمايش در مي آيد. ما بايد ببينيم ريشه توفيق غرب در زمينه بيان آنچه فرهنگ غرب خوانده مي شود؟ چيست ديگر سخنران اين گردهمايي عليرضا رئيسيان كارگردان سينما و عضو شوراي مركزي كانون كارگردانان سينماي ايران بود كه درباره سينماي عرفاني مقدمه سينماي ديني به ايراد سخناني پرداخت. وي گفت: سينمايي تحت تاثير تفكر ديني است كه اين تفكر از كسي كه متدين است ساطع شود. وي بااشاره به طي مقدمات رسيدن به سينماي ديني افزود: اگر حافظ امروزبوجود آيد بايد سينماگر باشد زيرا سينما همه وجوه هنرهاي پيشين را دارد و آنها را باقوت به كار گرفته است. اساس پيدايش سينما نور مجازي است. شروع و پايان هر اثر در سينما نيز با نور است، بنابراين بايد در دل خودش تعبيري از آن نور حقيقي را بوجود بياورد. آقاي محمدرضا اصلاني فيلمساز درمقاله اي تحت عنوان كاوش درروشهاي اجرايي اولين و دومين هم انديشي ضمن طرح اين مسئله كه سينما و دين چگونه مي توانندبه يكديگرنزديك شوند گفت: فقه مي تواند راهگشا باشد نه راه دين بندان و سينما بايد يكديگر را كشف كنند. حسين ستاره فيلمبردار وفارغ التحصيل رشته سينما درمقاله خود تحت عنوان مقدمه اي بر هنر الهي گفت: شناخت هزار راه تجلي آن در هنر ممكن است، اما اين امر مطلق نيست. سينما در بطن خود هنر نيست بلكه وسيله اي براي تجلي هنراست و هنر فراتر از آن است كه عين ابزار باشد. خطاي مطلق رايج، انگاري و بسط آن به كل هنر است. وي با اشاره به اينكه رسانه ظرف پيام را به خود مي گيرد گفت: در چنين انگاره اي اين دو يكي انگاشته مي شوند، يعني سينما در ذات مستقل تصور مي شود ودر برابر، فيلم به قضاوت گذاشته مي شود. بديهي است كه رهيافت چنين قضاوتي هزار توي بدگمانيهاست. حجت الاسلام حسن ايدرم محقق و مدرس حوزه علميه قم در مقاله اي تحت عنوان بررسي چند الگوي سينماي شرپرداز با ذكر اين نكته كه نبرد خير و شر نمود مهر و خشم حضرت حق است گفت: آيات 27 تا 31 سوره مائده گوياي فن سينماگري خداوند است چرا كه نخستين جنايت بشري درآن به دقت و ظرافت فيلمي سينمايي تصوير شده است و اين نشان مي دهد كه حقيقت سينما باسينماي ديني تناسب دارد. حجت الاسلام ايدرم سپس با بخش بندي داستان به صحنه هاي گوناگون و بررسي شخصيت پردازي آن، وجوه مشخص كار سينمايي اش را مشخص كرد. وي با نگاهي به نوشته بهرام بيضايي درخصوص سينماي هيچكاك، اين سينما را داراي مفاهيم معنوي و تصويرگر آيه هاي الهي خواند. نادر ابراهيمي يكي ديگر ازسخنرانان هم انديشي در سخنراني خود پيرامون سينماي جنائي چنين آغاز كرد: خداوند هميشه در كنار ما بسيار ساده حاضر و ناظر است. مسلماني كردن كاري آسان است كه ما آن را از پدران و مادران و پدربزرگها و مادربزرگهايمان بسيار آسان آموختيم. سرسفره سحريه نشستيم، افطار باز كرديم و... وي سپس به بحث پيرامون سينماي جنايي پرداخت وگفت: اساسااين نوع سينما حتي اگر به رعايت دينداري تظاهر كند، ازسوي مافيا و خشونت سازان ونوكران آنان هدايت مي شود و درراه اهداف آنان گام برمي دارد. دكتر محمد جواد عظيمي استادفلسفه دانشگاه مشهد در سخنراني خود تحت عنوان چگونگي نزديكي انديشه ديني به سينما ضمن اشاره به تولد همزمان دين و هنردر روزهاي اول تاريخ گفت: در آثار ابتداي هنر بشري نمي توان دين و هنر را از يكديگر جدا كرد. داستان خلقت قبل از اينكه در كتب مقدس بيايد در اسطوره هاي قديم يونان نقل شده است. وي در بخش ديگري از سخنانش افزود: هنر و دين هر دو به دنبال مخاطب هستند و قدرت همه آنها در گروندگانشان است. انديشمندان ديني بايد بطرف سينما و هنر بروند و الا سينما وهنر راه خودشان را مي روند. گزارش از: شهرزاد شربياني ادامه دارد