Hamshahri corpus document

DOC ID : H-760123-17640S1

Date of Document: 1997-04-12

اين كارگران كوچك در ميانه ء ميدان نگاهي به كم و كيف اشتغال كودكان در جهان كارگاههاي زيرزميني جذب كنندگان اصلي نيروي كار كودكان اند در جوامع روستايي، كودكان بخشي از نيروي كار را تشكيل مي دهند، اما در دامان خانواده و به همراه ديگر اعضاي خانواده اين شيوه كاركردن كودكان را براي رودررويي با مشكلات اجتماعي آماده مي كند و از آنها انسان هايي ورزيده و متكي به خويشتن مي سازد. اما كار در شهرها و به دور از نظارت خانواده ها به گونه ديگري است. اكنون ميليون ها كودك در سراسر جهان، توسط كارفرمايان غير مجازو كارگاههاي زيرزميني به كار گماشته شده اند. اين شيوه كار كردن به شخصيت كودكان آسيب مي رساند و رشد فرهنگي آنها را مختل در مي كند گزارش حاضر كم وكيف كار و اشتغال كودكان بررسي شده است. ساعتهاي اوليه صبح است به دنبال كاري در يكي از خيابانهاي مركزي شهر نشاني مورد نظر خود را جستجو صداي مي كردم ولوله بچه ها كه در حياط مدرسه مجاورمشغول بازي و هياهو بودند، خاطرات نشاط آور دوران كودكي را برايم زنده مي كرد و لحظاتي هر چند كوتاه درگيريهاي بزرگسالي را از فضاي ذهن مي زدود. /9 15ساعت دقيقه صبح در بود ادامه مسير پسر بچه اي حدود 12 ساله با كوله باري از لباسهاي بسته بندي شده كه به سختي با جثه كوچكش حمل مي كرد، توجه مرا به خود جلب كرد نفس زنان به پله اي در جلو در خانه اي رسيد و بسته بزرگي را كه بر پشت حمل مي كرد پايين گذاشت تا نفسي تازه كند. به او نزديك شدم. - خسته نباشي! - خيلي ممنون. - به نظر مي رسه خيلي سنگين باشه و حسابي خسته ات؟ كرده - نه خانوم تازه اول صبحه، حالا حالاها من نبايد خسته بشم! - اسمت؟ چيه - شما مي دونين كه اوستام گفته ما نبايد با غريبه ها حرف بزنيم! - ؟ چرا - نمي دونم ولي بايد حرفها شو گوش كنيم - خوب زياد سخت نگير، بگو چند؟ سالته - تقريبا 12 سال - كجا كار؟ مي كني - يه كارگاهي همين نزديكيها - چه؟ كاري توي يك كارگاه توليدي پوشاك، نظافت، پادويي، و خلاصه هر كاري از دستم بر بيايد، انجام مي دم - راستي درس هم؟ خواندي - آره تا كلاس سوم خوندم ولي از وقتي پدرم عمرشو داد به شما ديگه مجبور شدم كار كنم آخه به مادر و سه تا خواهر و برادر كوچكتر كه توي شهرستان زندگي مي كنند بايد خرجي بدم. - دلت مي خواد بازم مدرسه؟ بري - خيلي، آخه درسم خيلي خوب بود، ولي عيبي نداره يه روزي وقتي وضعم خوب شدادامه اش مي دم، خدا بزرگه. - تو با اين سن و سال توي اين شهر بزرگ تنها زندگي؟ مي كني تنها كه نه با عده اي از هم ولايتيها و آشناهاي هم سن و سال روزها اين جا كارمي كنم و آخرهاي شب كه كارم تموم شد يه گوشه كارگاه اوستام اجازه داده بخوابم. - چقدر حقوق؟ مي گيري - ماهي 12 هزار تومان كه يه مقدار كمشو براي خودم بر مي دارم و بقيه را براي خانواده ام مي فرستم شهرستان با عجله بسته اي را كه قرار بود به مقصد برساندبرداشت و خداحافظي كرد و رفت. به ساعتم نگاه كردم ده دقيقه گذشته بود. نگاهم به دستهاي پسرك افتادكه چگونه با آن جثه كوچك اين بار بزرگ رابر دوش مي كشيد، براي اينكه بتواند چشمهاي منتظر دوخته بر اين دستها راپاسخگو باشد و اين تعهد او را وامي داشت كه از تمام خواسته هاي كودكانه اش چشم پوشي كند. آمار و نقش كودكان در سطح جهان كودكان اميدهاي آينده هر مرز و بوم به شمار مي آيند و نقش آنها را درپيشبرد اهداف كوتاه و بلندمدت نبايد ناديده انگاشت. اما متاسفانه بر اساس آمار و تحقيقات بدست آمده در سطح جهان اين قشر پر ارزش اوقات خود را به جاي گذراندن در جايگاههاي كسب علم و تفريحات سالم به دنبال لقمه ناني در گوشه و كنار پرسه مي زنند. البته ناگفته نماند عادت دادن كودكان به مسئوليت پذيري براي اينكه قدمهاي اوليه اداره زندگي و نقش اجتماعي را در آينده تجربه كنند قابل اهميت است. اما متاسفانه ديده مي شود كه خانواده هاي كم درامد با به كار گماردن كودكان و نوجوانان خود علاوه بر كسب درامد، خود را از هزينه هاي ناشي از آموزش مي رهانند و به اين ترتيب كودك ونوجوان پيش از آنكه يك نيروي مصرف كننده به شمار آيد، مي بايست در ايجاد درامد خانوار موثر باشد. با اين حال پيامدهاي ناشي از كار كودكان و نوجوانان در محيطهاي بزرگسالان مي تواند در آينده براي آنان پيامدهاي سوء داشته باشد. روابط نامناسب كارگري برخوردهاي نادرست و خشونت آميز، الگوپذيري از كارگران بزرگسال و بالاخره سلطه پذيري مي تواند در تكوين شخصيت آينده آنان تاثير عمده داشته باشد. آمارهاي سازمان جهاني كار حاكي است كه 28 درصد از كودكان 10 تا 14 ساله كشورهاي در حال توسعه شاغل هستند و اين رقم در آمريكاي لاتين 7 درصد آسيا 18 درصد و آفريقا 25 درصد است. سازمان جهاني كار اخيرا در گزارشي 4 تا 8 درصد /2 4از ميليارد نفر نيروي قابل استخدام در جهان را كودكان قيد كرده است. كار كودكان و نوجوانان پيش از آنكه نتيجه روابط اجتماعي جوامع توسعه نيافته باشد ناشي از فقر اقتصادي حاكم بر خانواده هاست. يونيسف در گزارش سالانه خود كه چندي پيش انتشار يافت اعلام كرد، شش سال پس از صدور كنوانسيون جامع حقوق كودك هنوز صدها ميليون نوجوان مجبور به ساعتهاي طولاني كار كه اغلب در شرايط پر خطر انجام مي شود مي باشند. در اين گزارش علل اصلي اين امر فقر، سطح پايين سواد و سنن اجتماعي ذكر شده است. در اين گزارش كه نامش وضعيت كودكان جهان 1997 است آمده استثمار شدن ويا انجام انواع سنگين و خطرناك كار هرگز نمي تواند به صلاح يك كودك باشد. اين گزارش در پنجاهمين سالگرد تاسيس يونيسف انتشار يافته است. دبير كل سازمان ملل متحد در مقدمه اين گزارش مي نويسد: پايان دادن به كار خطرناك كودكان... اكنون ضرورت دارد كه يك هدف فوري براي جهان شود. گشواد منشي زاده كارشناس روابط كار در وزارت كار و امور اجتماعي در مورد وضعيت اشتغال كود كان چنين مي گويد: كليه كشورها در مورد جلوگيري از كار كردن كودكان متفق القول هستند و از نظر رسمي و قوانين وضع شده مخالفت كشورها بخصوص در سالهاي اخير بسيار رايج شده است. اما واقعيت اين است كه كار كودكان در بيشتر كشورها به صورت مخفيانه و خارج از حيطه قوانين كار صورت مي گيرد و عليرغم اينكه قوانين مختلفي در اين زمينه وضع شده است و با وجود اينكه اين قوانين در ظاهر مدافع حقوق كودكان است امااين قبيل قوانين يا اجرا نمي شود و يا اجراي آنها با مشكلات زيادي روبروست و علت اصلي آن در درجه اول فقر اقتصادي حاكم برخانواده هاست كه اين نياز مادي و تامين نبودن درامد خانواده ها، در نهايت منجر به كار كودكاني مي شود كه مي بايست اين دوران را با تحصيل و بازي هاي كودكانه خود پر كنند. وي در ادامه مي افزايد: چارچوب خانواده مهمترين محل براي ايجاد زمينه كاري در كودكان است در كشور ما كودكاني ديده مي شوند كه در كوره پزخانه ها، شيشه گريها، توليديهاي مختلف و همينطور قالي بافيها مشغول كار هستند و زماني كه به خانواده ها و يا كارفرمايان آنها گفته مي شود كه اينها هنوز سن قانوني براي كار ندارند مي گويند كه براي كارآموزي آمده اند و يا اوقات فراغت خود را اين چنين مي گذرانند. كارشناس روابط كار در مورد قوانين در نظر گرفته شده در كشور ايران درباره كودكان چنين مي گويد: طبق قانون كار سن قانوني كار در كشور ما سال 15 به بالااست آن هم با شرايط خاص از جمله اينكه قبل از استخدام مورد معاينه پزشكي قرار بگيرند و نوجواني كه شرايط لازم براي كار در نظر گرفته شده را از لحاظجسمي و روحي دارا نباشد، كارفرما به هيچ وجه حق استخدام اما ندارد نكته قابل توجه اين است كه ما اين قوانين را تنها در كارخانه ها و كارگاههايي مي توانيم به اجرا درآوريم كه تحت پوشش وزارت كار باشند كه آنها هم به دليل اينكه هر چند يك بار بازرسان وزارت كار براي بازرسي مراجعه مي كنند واين قبيل كارخانه ها و كارگاهها كمتر از كودكان كم سن و سال استفاده مي كنند ويا مي توان گفت كه اصلا استفاده نمي كنند. اما واقعيت اين است كه عمده ترين كار كودكان به صورت پنهان در محيطهاي خانواده و همچنين كارگاههاي خارج از دسترس يا به قول معروف كارگاههاي زيرزميني صورت مي گيرد. به عنوان مثال كودكان در خانه هاي خود قالي بافي مي كنند و اين كار از نظر خانواده هاكار خانگي محسوب مي شود كه عملا نمي توان كنترلي براي آن قائل شد و يا اينكه در روستاها و در مزارع با سختي و مرارت به همراه والدين خود به كشاورزي مشغول هستند. و يا حتي اگر اين كارهارا نكنند از كودكان كوچكتر مراقبت مي كنند تا بزرگترها بتوانند به كارهاي خود برسند. كه اين نيز در واقع نوعي كار محسوب مي شود كه همه اينها جزءمشاغل غيررسمي و غيرقابل كنترل هستند. از طرف ديگر چون كار كودكان بسيارارزان تمام مي شود و خارج از حيطه و ضوابط قانوني است كارگاهها و كارفرماياني كه تحت پوشش وزارت كار نيستند براحتي از اين نيروها به صورت ارزان و مخفي استفاده مي كنند. البته در خور يادآوري است كه تحت كنترل درآوردن اين مشاغل نيازمند يك سيستم بازرسي ويژه است و نياز به بسيج عمومي دارد تا بتوان از اين نوع ظلمي كه در حق كودكان روا مي شود پيشگيري كرد. راه حل ها منشي زاده در مورد راه حلهاي پيشنهادي در مورد كار كودكان مي گويد: اگر زماني ما بتوانيم به مرحله اي برسيم كه جلوي كار بيشتر كودكان را بگيريم از يك واقعيت مهم نمي توان غافل شد و آن نياز خانواده ها به درامد اين كودكان است و پايين بودن سطح درامد و فقري كه بر بسياري از خانواده هايي كه كودكان خود را سركار مي فرستند حاكم است خود به خود اين كار به صورت پنهان تكرارخواهد شد. نكته قابل ذكر اين است كه از ابعاد مختلف مي بايست راه حلي براي اين معضل جستجو كرد. و با پذيرفتن اين واقعيت كه كار كودكان يك واقعيت است در كنار آن به مسائل ديگر نيز توجه داشت از جمله اينكه تحولي اساسي درسيستم آموزشي به وجود آيد كه كودكان كارگر نيز بتوانند در شرايطي مساعد به تحصيلات خود ادامه بدهند. از لحاظ فرهنگي خانواده ها را آگاه كرد كه علاوه بردرامدي كه كودكانشان برايشان بدست مي آورند اوقاتي را نيز براي رشد خودشان خالي بگذارند و از لحاظ اقتصادي نيز طبقات كم درامد نيز بوسيله يك استراتژي دراز مدت تحت حمايت كليه سازمانهاي دولتي در آيند كه راه براي رشد كودكانشان نيز باز باشد. برنامه هاي قانوني كه وزارت كار براي كودكان ونوجوانان در نظر گرفته كه است، بخشي از آنها را مي توان نام برد از جمله اينكه كاركردن كودكان سال 15زير غيرقانوني تلقي مي شود و كارفرمايان حق استخدام ندارند. كارگران حتما مي بايست تحت معاينه پزشكي از لحاظ روحي و جسمي قرار بگيرند كار شب و روز اضافه كاري براي 15تا 18 نوجوانان سال ممنوع مي باشد و ساعات كاري آنها در طول روز بايد نيم ساعت كمتر از سايرين باشد.