Hamshahri corpus document

DOC ID : H-760121-17547S1

Date of Document: 1997-04-10

ترك تحصيل، ريشه ها، انگيزه ها... چرا هر سال گروهي از نوجوانان مدرسه را رها؟ مي كنند رويگرداني از تحصيل و مدرسه تنها مربوط به مشكلات اقتصادي نيست و در فرزندان خانواده هاي مرفه نيز بروز مي كند اشاره: رويگرداني كودكان و نوجوانان از درس خواندن كه ترك تحصيل ناميده ريشه ها مي شود، و علل گوناگوني دارد و يكي از اصلي ترين علل، مشكلات اقتصادي خانواده هاست و خانواده هاي پرجمعيت كه ناچارند، هزينه سنگين تحصيلي فرزندانشان را تقبل كنند، به دليل پيش آمدن مشكلات و بحران هاي مالي ترجيح مي دهند كه هرچه زودتر فرزندان خود را به بازار كار وصل كنند تا باري از دوش خانواده برداشته شود، اما مشكلات اقتصادي تنها يكي از علت هاي ترك تحصيل است، چرا كه در ميان خانواده هاي مرفه نيز، نوجواناني هستند كه از تحصيل روي برتافته اند. در گزارش حاضر كه در همين زمينه تهيه شده، از طريق گفت و گو بانوجوانان، مربيان و مسئولان اين معضل اجتماعي را بررسي كرده ايم. يك سروگردن از معلمهايش بلندتر است. مي گويد: امروز صبح از خواب كه بيدارشدم، تصميم گرفتم كه ترك تحصيل كنم. مي پرسم: ؟ چرا - چون درس به دردم نمي خورد. چرا به دردت؟ نمي خورد - درس خواندن خرج داره، مگه ديوونه شدم، تازه آخرش با يك ديپلم يك دانه نخود هم نمي دهند. ترك تحصيل چيست و چه هنگام با واقعيت پيوند؟ مي خورد چند سالي است كه ترك تحصيل و نبود انگيزه براي تحصيل ذهن بسياري از نوجوانان را به خود مشغول داشته است. از اين رهگذر ميزان ترك تحصيل بالا رفته است.؟ چرا به باور كارشناسان امور تربيتي عوامل اجتماعي، محيط خانوادگي، نظام عوامل آموزشي، فرهنگي، اقتصادي و.. نقش مهمي را در ترك تحصيل نوجوانان و جوانان بازي مي كند. از اين رهگذر اگر شرايط اجتماعي نوجوانان را ياري نكند، اگر خانواده به درستي مشكلات او را درك نكند، اگر جامعه او را براي رويارويي با مشكلات وتضادهايش همراهي نكند، نتيجه اختلالات رفتاري و اجتماعي نوجوان و جوان به طورعيني به جامعه منتقل مي شود و جامعه را بيمار مي كند. ترك تحصيل نوجوان را بايد به عنوان معلول ناهنجاري هاي رفتار نوجوان و خانواده اش از سويي و از ديگر سو مدرسه و جامعه مورد بررسي قرار داد. اما ترك تحصيل؟ چيست ترك تحصيل به؟ چيست باور كارشناسان امور آموزشي و پرورشي ترك تحصيل به معناي خارج شدن از جريان آموزش مدرسه يا به بياني ديگر دانش آموز مايل و قادر به ادامه تحصيل به دلايل متفاوت نيست. چه عواملي موجبات شكست تحصيلي و ترك تحصيل را فراهم؟ مي آورد قرباني، كارشناس امور تربيتي در پاسخ به اين پرسش مي گويد: عوامل متعدد و پيچيده اي در ترك تحصيل دانش آموزان دخيل است. او ادامه مي دهد: دليل يك دانش آموز براي ترك تحصيل هر چه باشد ريشه در پايگاه اجتماعي، اقتصادي و فرهنگي او در جامعه دارد. او اشاره مي كند: به عنوان نمونه پايين بودن سطح درامد خانواده كه مانعي بزرگ در راه برآورده كردن خواسته هاي نوجوان يا جوان است يكي از مهمترين دلايل ترك تحصيل آنان است. درس خواندن خرج دارد! هياهوي خاصي در داخل راهرو برپاست. نوجواني با برگه اي كاغذ مرتب از اين اتاق به آن اتاق مي رود. مي پرسم: به چه دليل مي خواهي ترك تحصيل؟ كني -ماندن در مدرسه بي فايده است، مي خواهم با زور بازوي خودم درامدي داشته باشم. مسئولان يكي از مناطق آموزش و پرورش جنوب تهران كه نامش را عنوان نمي كند، مي گويد: پانزدهم، شانزدهم و هفدهم هر ماه، نزديك تاريخ اعزام عده بسياري از نوجوانان براي دريافت گواهي ترك تحصيل به اين منطقه مراجعه مي كنند. او ادامه مي دهد: خانواده بيشتر اين نوجوانان از قشرهاي كم درامد جامعه هستند و از آنجايي كه پايين بودن سطح درامد خانواده مانعي بزرگ در راه برآورده كردن خواسته هاي نوجوانان وجوانان است آنها ترك تحصيل را به تحصيل كردن ترجيح مي دهند. جواد، نوجوان ديگري است كه سرانجام پس ا ز كلي دوندگي موفق به دريافت گواهي ترك تحصيل شده است. مي گويد: يك روز صبح كه از خواب بيدار شدم تصميم گرفتم كه ترك تحصيل كنم. مي پرسم: ؟ چرا -داداشم رفته به كشور.. كلي پول آورده، مگه ديوونه ام درس بخوانم، گواهي گرفته ام كه زودتر به سربازي بروم تا بتوانم پاسپورت بگيرم و من هم با داداشم بروم. آيا آماري در زمينه ترك تحصيل دانش آموزان موجود؟ است چه تعداد دختر و چه تعداد پسر هر سال ترك تحصيل؟ مي كنند يكي از مسئولان ذي ربط همين اداره در اين زمينه مي گويد: در مورد ترك تحصيل دختران آماري موجود نيست، عده اي به دليل محدوديت هاي دسترسي به اطلاعات دقيق ناشي از دلايل فرهنگي و محدوديتها و انتظارات جامعه. هميشه رفتارهاي ناهنجاراز اين دست در گروه دختران كمتر اتفاق مي افتد و يا اگر هم مواردي وجود داشته باشد; به لحاظ حفظ آبرو مطرح نمي شود. او ادامه مي دهد: اما در زمينه ترك تحصيل پسران آمارهاي منطقه اي موجود است كه بيشتر مختص دوره دبيرستان و مناطق جنوبي شهر است. به عنوان نمونه دراين منطقه روزانه بيش از 20 تانفر 30 دانش آموز پسر براي دريافت گواهي ترك تحصيل مراجعه مي كنند و گاهي از يك منطقه سالانه حدود پنجاه تا شصت هزار نفرترك تحصيل مي كنند. يكي از نوجوانان كه تازه از گرد راه رسيده و چهره اي سر به زير دارد، درباره علل ترك تحصيلش مي گويد: سوم راهنمايي با /19 52معدل قبول شدم اما وقتي وارد دبيرستان شدم مشكلاتم زياد شد و در نتيجه به دليل مشكلات مالي خانواده ام تصميم گرفتم ترك تحصيل كنم. عباسعلي احمدي، دانشجوي مديريت آموزشي در زمينه علل ترك تحصيل مي گويد: عوامل اقتصادي، فردي، اجتماعي، فرهنگي، محيط خانوادگي، نظام آموزشي و.. در ترك تحصيل دخالت دارند. او ادامه مي دهد: فقر مالي خانواده، محدوديت امكانات مالي مدارس، سوء تغذيه و كمبود پروتئين، بالا بودن هزينه فرصت هاي از دست رفته از جمله عوامل اقتصادي اي است كه در شكست تحصيلي نقش مهمي را بازي مي كند. هنگامي كه از اداره آموزش و پرورش منطقه 16 بيرون مي آمدم انبوهي از حرفها، سخنها، پرسش ها، پاسخ ها در ذهنم مي چرخيد. اگرچه پايين بودن سطح درامد خانواده يكي از مهمترين دلايل ترك تحصيل نوجوانان است اما اگر فقر اقتصادي با ضد ارزشهايي در خانواده قرين باشد، نوجوانان در اين راه مصمم تر مي شوند. حال اين پرسش مطرح است كه آيا پائين بودن سطح درامد خانواده ها تنها عامل ترك تحصيل؟ است واقعيت اين است كه بسياري از نوجوانان از قشرهاي پردرامد جامعه به سبب وضعيت مناسب مالي نيز اقدام به ترك تحصيل مي كنند.؟ چرا مسعود الف نوجواني از قشر مرفه جامعه است كه درباره علل ترك تحصيلش مي گويد: نيازي به درس خواندن ندارم. مي پرسم: ؟ چرا -خانواده ام با ترك تحصيل من موافقند چون پدرم اعتقاد دارد كه تحصيل براي آدم نان و آب نمي شود. پدرم مي گويد از همين حالا ور دست او كار كنم. - چه كار؟ مي كني -قرار است در كار بسازو بفروش با او كاركنم. پوشيده نيست كه در چند سال اخير تحولات اقتصادي; سازمان اجتماعي و فرهنگي را دستخوش ديگر گوني كرده است. پس ترك تحصيل ريشه در چه عواملي دارد: اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و... شايد دلايل ترك تحصيل را مي بايست در لايه هاي پنهان فرهنگي جست وجو كرد. منحني بحران يك مربي آموزشي مي گويد: باتوجه به اينكه، افت تحصيلي و رويگرداني از تحصيل بيشتر در دوره راهنمايي ديده مي شود، بايد مطالعات بيشتري در مورد نظام درسي اين دوره انجام شود و در برنامه هاي درسي دوره راهنمايي در صورت لزوم تجديدنظربه عمل آيد. وي مي افزايد: آمار نشان داده است كه عده زيادي از دانش آموزان كه در دوره ابتدايي از نمره ها و امتيازهاي درسي بالايي برخوردار بوده اند، در دوره راهنمايي دچار بيزاري از درس و مدرسه و يا افت شديد تحصيلي شده اند. به همين دليل دوره راهنمايي، در مجموع سال هاي تحصيل، منحني بحران لقب گرفته است. بايد ريشه ها و علل مشكلات اين دوره را به طور دقيق مورد بررسي قرار داد و به راه حل ممكن دست يافت. اين مربي مي افزايد: ايجاد شوق تحصيل از طريق به كار گرفتن ابزارهاي آموزشي وكمك درسي مي تواند دانش آموزان را به ادامه تحصيل و مدرسه راغب كند و به همين ميزان آمار ترك تحصيل كاهش مي يابد. وي فشرده بودن برنامه هاي امتحانات به ويژه در نيمه دوم سال را از علت هاي خستگي دانش آموزان مي داند و پيشنهاد مي كند كه در اين مورد نيز مطالعات بيشتر و عميق تري انجام شود. هاله مجرد