Hamshahri corpus document

DOC ID : H-760116-17131S1

Date of Document: 1997-04-05

يادداشت روز چشم انداز مناسبات ايران و عربستان ظرف هفته هاي اخير شواهد فراواني از بهبود اساسي مناسبات ميان دو كشوربزرگ اسلامي يعني ايران و عربستان به چشم خورده است. ديدار دكتر ولايتي وزير امور خارجه جمهوري اسلامي ايران از رياض و قبول دعوت براي حضوردر كنفرانس آتي اسلامي در تهران از سوي وليعهد عربستان و ملاقات وي باحجت الاسلام والمسلمين هاشمي رفسنجاني رئيس جمهوري در كنفرانس فوق العاده كشورهاي اسلامي در اسلام آباد پاكستان، دعوت پادشاه عربستان ازرياست جمهوري براي بازديد از عربستان و اداي مناسك حج، و سرانجام افزايش احتمال شركت آقاي هاشمي رفسنجاني در مراسم حج امسال، از جمله نشانه هايي است كه تحولاتي فراتر از يك دگرگوني تاكتيكي را روابط دوكشور نويد مي دهد. اهميت بهبود بنيادين در روابط دو قدرت منطقه اي، به ويژه در شرايطكنوني، بر هيچ يك از سياستمداران دو كشور پوشيده هر نيست دو به كشور، همراه مصر، بزرگترين قدرت هاي جهان اسلام هستند و نيز هر دو، در دومنطقه حساس و استراتژيك خليج فارس و خاورميانه، از قطبهاي نيرومندو تاثيرگذار به شمار مي آيند و از قضا اين مناطق، در سال هاي گذشته وبه ويژه در حال حاضر، بحراني ترين ادوار حيات سياسي خود در دهه هاي اخيررا تجربه مي كنند. از جمله عوامل و تحولاتي كه ضرورت بهبود روابط دوجانبه ايران و عربستان را دوچندان ساخته، تحولات در مناقشه فلسطين و سرسختي فزاينده رژيم صهيونيستي در ساخت شهرك هاي يهودي نشين در بيت المقدس شرقي است. موضع سرسختانه تل آويو با پشتيباني بي چون و چراي واشنگتن، موضع اعرابرا در اين مناقشه تضعيف كرده و گونه اي نااميدي از نتايج روند صلح خاورميانه را در ميان ملت هاي عرب دامن زده كه حتي سران كشورهاي محافظه كار عربي را نيز به اعلام مخالفت آشكار با سياست هاي رژيم صهيونيستي و ايالات متحده كشانده است. در اين شرايط، بهبود روابط اعراب با جمهوري اسلامي ايران، به آنها كمك مي كند تا از اين تحول به مثابه واكنشي در برابر سرسختي تل آويو و حمايت واشنگتن بهره ببرند. همچنين، در اين نزديكي، جمهوري اسلامي ايران نيز به نوبه خود شكست بنيادين ديگري بر سياست كاخ سفيد در به انزواكشاندن ايران در صحنه بين المللي وارد مي آورد و از بهبود روابط خود بارياض، به مثابه كليد بهبود مناسبات با ديگر كشورهاي عربي به ويژه درحوزه خليج فارس، استفاده مي كند. از سوي ديگر، هر دو كشور ايران و عربستان، در مناسبات اقتصادي نيزمشتركات و زمينه هاي همكاري سودمند بسياري با يكديگر دارند. هر دوكشور، بزرگترين توليدكنندگان و صادركنندگان نفت خام در جهان هستند و ازطريق همكاري در اوپك، به اثرگذاري هاي تعيين كننده اي در قيمت گذاري اين ماده استراتژيك در سمت و سوي اقتصاد هر دو كشور، قادر خواهندبود همچنين، بنيه اقتصاد غيرنفتي دو طرف، اكنون و بر اثر تحولات ژرف سال هاي اخير آنچنان نيرومند است كه زمينه گسترش مبادلات كالايي دوكشور را علاوه بر همكاري هاي فني و مبادله خدمات فني و مهندسي در مدتي كوتاه فراهم آورد. بهبود روابط دو كشور ايران و عربستان، اگر بتواند به كاهش موثرالتهاب سياسي منطقه خليج فارس و در نتيجه كاهش زمينه هاي بروز مسابقه تسليحاتي و حضوربيگانگان در اين آبراه حياتي بينجامد، به لحاظ سياسي و اقتصادي خدمتي بزرگ به بيش از 110 ميليون انسان ساكن در اطراف آن كرده است. ظرف سال هاي گذشته و تحت تاثير فضاي بي اعتمادي چند جانبه كه همواره از سوي قدرت هاي جهاني دامن زده شده است، براي عقب نماندن در مسابقه تسليحاتي بيهوده هزينه هاي كلاني صورت گرفته كه حتي درصدي از آن مي توانست سيماي اقتصادي منطقه را به گونه اي متفاوت از اكنون ترسيم در كند سراسر قاره پهناور آسيا و شايد تحت تاثير همين كشاكش هاي سياسي كه خواسته بيگانگان است متوسط رشد اقتصادي منطقه خليج فارس در كمترين حد قرار دارد و آغاز فصلي تازه از روابط ميان جمهوري اسلامي ايران و عربستان سعودي، مي تواند به اين كندي دو دهه اي رشد اقتصادي منطقه پايان دهد و باتوجه به منابع و امكانات بي شمار انساني و مادي، اين منطقه را در نرخ رشد اقتصادي به منطقه پيشتاز آسيا تبديل كند يا دست كم آن را همپايه جنوب شرقي قاره كهن قرار دهد. موانع گسترش روابط و مناسبات دو كشورايران و عربستان، البته در مجموع جدي هستند. پيش از هر چيز، دو كشور تاكنون در برداشت خود از امنيت و راه هاي دستيابي به آن، ديدگاه هاي متفاوتي ارائه داده اند. اما ضرورت هاي سياسي و ژئوپوليتيك جهان پس از پايان جنگ سرد و در اولويت قرار گرفتن عامل اقتصادي در اين تحولات، گونه اي بازنگري بنيادين در اين برداشت ها را گريزناپذير مي سازد. بر پايه اين بازنگري، هر دو كشور بزرگ مسلمان و ديگر كشورهاي منطقه، مشتركات و علائق چندجانبه بسيار گسترده تري نسبت به اختلاف نظرهاي خود دارند. اين، الزامي گريزناپذير و غيرقابل تعويق در سال هاي پاياني هزاره دوم ميلادي براي رشد و توسعه و زيست سرافرازانه اين كشورها در مجموعه مناسبات جهاني است. در آستانه هزاره سوم، قاعدتا براي كشورهاي مسلمان و برادر هيچ مشكلي نبايد وجود داشته باشد كه با گفت وگو نتوان به حل آن همت گماشت. سعيد ليلاز