Hamshahri corpus document

DOC ID : H-751226-16867S1

Date of Document: 1997-03-17

گفتگويي يك نفره و مداوم زباني باستاني كه يك گويشور دارد . آلماتي - قزاقستان - خبرگزاري فرانسه: مشخود شفيگي به شوخي مي گويد كه يونسكو بايد او را به عنوان يادبودي تاريخي شناسايي كند زيرا به نظر مي رسد كه تنها كسي در جهان است كه به زبان چاگاتايي تكلم مي كند. زبان چاگاتايي هنگامي كه چنگيزخان مغول در قرن 13 ميلادي بر تمامي آسياي ميانه حكومت مي كرد، زبان دربار آن منطقه بود. او درصحبت هاي روزانه از زبان قزاقي استفاده مي كند زيرا زبان اصلي او ديگرتوانايي ايجاد ارتباط را از دست داده است. وي با آميزه اي از غرور و طنزمي گويدحرف زدن من به زبان چاگاتايي صحبتي يك نفره و مداوم است. شفيگي از بوميان قزاق است كه در سال 1934 درزينگ جيانگ در غرب چين به دنيا آمد اما پس از شروع انقلاب فرهنگي در 1964 از آنجا گريخت. وي از زبانشناسان چيني بود كه زبان هاي چيني، ماندرين و عربي را در دهه 1950 در چين فراگرفته بود. دانش او از زبان عربي وي را قادر ساخت تا زبان چاگاتايي را كه آميزه اي از زبان هاي تركي، قزاقي و مغولي است و به خط عربي نوشته مي شد محفوظ نگاه دارد. نام اين زبان از چاگاتايي، كوچكترين پسرچنگيزخان گرفته شده وي است كه بر آسياي ميانه حكومت مي كرد براي متحدساختن اقوام مختلف امپراطوري تحت فرمان خود، با استفاده از واژگان عربي و فارسي زباني ميانجي پديد آورد. اين زبان به زبان رسمي دربار مغول تبديل شد. سيت حسين اوف، از زبان شناسان قزاق، مي گويد، تنها به خاطر زبان چاگاتايي بود كه مليت هاي بومي توانستند فرهنگ خاورميانه را جذب كنند. او تاكيدمي كند كه شفيگي آخرين فرد شناخته شده اي است كه به اين زبان باستاني تكلم مي كند. اين زبان تا اواخر قرن 19 در ميان قبايل كوچ نشين آسياي ميانه و دركنار زبان هاي قزاقي، قرقيزي، مغولي، تاتاري و ازبكي، هنوز زنده بود. شفيگي مي داند زمان به سرعت مي گذرد، او سرگرم تهيه فرهنگ چاگاتايي - قزاقي است. اين كار آخرين تلاش براي كشف و بازخواني متون فراموش شده سده هاي مياني است. وي اين متون رادهن كجي هاي زباني به تاريخ مي نامد. هرالدتريبيون بين المللي 13 سپتامبر 1996 برگردان: احمدرضا طاهري