Hamshahri corpus document

DOC ID : H-751225-16816S1

Date of Document: 1997-03-16

چهارشنبه سوري را به شب حادثه تبديل نكنيم ترقه بازي و سلب آسايش مردم با آيين چهارشنبه سوري مغايرت دارد در بخش نخست اين گزارش، با بهره گيري از اسناد و گفته ها و شنيده ها ريشه هاي تاريخي آيين چهارشنبه سوري را بررسي كرديم وهمچنان كه گفته شد، چهارشنبه سوري آيين انس و الفت و مهرباني است و برگزاري آن با غمگساري، ديدار از خانواده هايي كه درطول سال عريزي را از دست داده اند وهمچنين زدودن زنگار غم و غبار از دل وخانه همراه است. انفجار ترقه، ايجادحوادث دلخراش بگونه اي كه متاسفانه درگوشه و كنار شهر شاهد آن هستيم، مغايربا آئين چهارشنبه سوري است. در اين نگاهي بخش، به حوادث ناشي از ترقه بازي داريم كه در واقع انحراف آشكار از آيين چهارشنبه سوري است. صداهاي انفجار پياپي ترقه ها در كوچه و خيابانهاو در نهايت بروز سوانح به دلخراش، خاكستر تبديل شدن كاشانه ها و تبديل شدن خانه ها به تلي از نخاله هاي ساختماني، بروزسوختگي هاي شديد دست، صورت و سينه وآسيبديدگي اعضاي اصلي ومهم بدن همچون چشم و گوش، شايع ترين رخدادهايي است كه درايام نزديك به چهارشنبه سوري، شاهد آن هستيم. تعداد انفجار ترقه ها در اين ايام به قدري زياداست كه برخي قيد آمد و شد درسطح شهر به ويژه در معابر عمومي پرتراكم رامي زنند. عباس شريعتي مي گويد: از يكي دو روز مانده به چهارشنبه سوري، ماشين خود را ازپاركينگي كه مسقف است، خارج نمي كنم چراكه خطر آسيبديدگي خودرو وجود داردسال پيش 30 يكي از بچه هاي شرور ترقه اي را كه به هوا پرتاب كرده بود، روي شيشه ماشين افتاد و منفجر شد ودر نتيجه آن شيشه شكست و كم مانده بود كه ماشين هم آتش بگيرد. آمارهاي موجود در مراكز درماني و خدمات ايمني حكايت از آن دارد كه دهه سوم اسفند ماه پرحادثه ترين ايام در طول سال مي باشد. براساس آمار دانشگاه علوم پزشكي ايران در سال گذشته 100 نفر بر اثر ترقه بازي از قسمتهاي سر، چشم و دست به شدت دچار آسيب شدند. تيمسارمحسن انصاري ـ جانشين فرمانده نيروي انتظامي مي گويد: برابر اعلام سازمان آتش نشاني در اسفند ماه سال 1373 در تهران 67 مورد حريق عمده ناشي از آتش بازي و انفجار مواد محترقه رخ داد كه از اين تعداد مورد 23 حادثه آتش سوزي فقط در روز چهارشنبه سوري به وقوع پيوسته است. در اين ترقه بازي ها 9 نفر به شدت مجروح شدند و ميليونها ريال خسارت مادي به بار آمد. بر همين اساس تنها در اسفند ماه 1373 28 سال واحد مسكوني 3 واحد تجاري 32 مورد فضاي سبز و 3 مورد از اماكن آموزشي بر اثر آتش سوزي و پرتاب ترقه و فشفشه دچار حريق شدند. اين آمارها براساس مواردي است كه نيروهاي عملياتي سازمان آتش نشاني و نيروي انتظامي با حضور در محل حادثه، عمليات امدادرساني راانجام داده و وقوع حادثه و شمار مجروحان را ثبت اين كرده اند در حالي است كه موارد بسياري را مردم به طور خود جوش عمل كرده و از مراكزخدمات ايمني استمداد نكرده اند. براستي بايد همه ساله براي انجام يك مراسم باستاني، اين همه خسارات مالي وجاني را؟ پذيرفت آيا مراسم ويژه چهارشنبه سوري كه امروزه برپا مي شود، مطابق و عين هماني است كه پيشينيان ما برگزارمي كردند و آيا براستي آناني كه با انفجارترقه خانه و كاشانه خود را به خاكستر مبدل مي كنند و به جاي شادي غم را به درون خانه ها مي فرستند مي دانند كه آيين چهارشنبه سوري در آميخته با انس و الفت و مهرباني است، نه حوادث زيانبار. يك جامعه شناس مي گويد: نحوه برگزاري مراسم ويژه چهارشنبه سوري بخصوص طي چنددهه اخير، نشان مي دهد كه اين افراد به اصالت، ريشه، انگيزه و علت برگزاري مراسم خاص اين روز آگاهي ندارند. اين بي اطلاعي نيز موجب شده كه مراسم چهارشنبه سوري به روزحادثه تبديل شود. نتيجه گفتگو با مردم هم نظر اين جامعه شناس را تائيد مي كند. بيش از درصد 90شهروندان به ويژه نوجوانان و جوانان فلسفه و علت برگزاري مراسم چهارشنبه سوري را نمي دانند. سعيد رادمنش مي گويد: نمي دانم چطور وچرا چهارشنبه سوري به وجود آمده ولي اين را مي دانم كه شبي است كه بايد آتش روشن كرد و از روي آن پريد و كمي هم به بهانه شادي، سروصدا راه انداخت. جشن چهارشنبه سوري يكي از سنتهاي باستاني ايرانيان است كه در آخرين شبچهارشنبه سال، برپا مي شود. يك محقق مي گويد: يكي از جشن هاي اقوام آريايي، جشن هاي آتش است. به اعتقاد آنان هر گاه آتش افروخته مي شود فقر، بدبختي، ناكامي، همه بديها و زشتيها كه مظهراهريمن هستند، محوو ناپديد مي شوند. هانري ماسه در كتاب معتقدات و آدابايراني درباره چهارشنبه سوري مي نويسد: ايرانيان برآنند كه آخرين چهارشنبه سال، بدترين روز است و از اين رو در اين روز به كار نمي پردازند. دكانها را مي بندند و خيلي مواظبند به كسي پول پرداخت نكنند تا مبادا تمام سال ناگزير به پرداخت پول باشند. گروهي ديگر بي آنكه سخني بگويند به رودخانه مي روند و از آنجا آب برمي دارند به خانه و اثاثيه خودمي پاشند تااز بد آمدها جلوگيري شود. همچنين اگر در كوچه به آشنايي بر از بخورند، اين آب به صورتش مي پاشند، زيراعقيده دارند كساني كه خيس آب تمام شوند، سال كامروا خواهند شد. از ديگر آداب چهارشنبه سوري مي توان به آتش افروختن اشاره كرد. بدين ترتيبكه بوته هاي خودروي بياباني را گرد هم مي آورند و تمام افراد به خصوص جوانان همراه با خواندن سرودزردي من از توـ سرخي تو از من از روي آتش مي پريدند و سپس خاكستر اين بوته ها را از خانه بيرون مي بردند و دور مي ريختند. البته آداب اصلي مربوط به آن شب در سراسر خطه ايران يكي است ولي در برخي از شهرها سنتهاي كوچكي به آن اضافه شده كه بر شيريني و زيبايي آن افزوده است. به گفته يك محقق، مراسم چهارشنبه سوري در مناطق مختلف ايران با شيوه هاي خاص برگزار مي شد كه هر يك برخاسته از اعتقادات و رسوم خاص همان منطقه اما بوده، در كل، هدف رفع بلا و نحوست از اهل خانه و خانواده در اين شب و در آغاز سال جديد بوده است. اما وقتي به مراسم چهارشنبه سوري كه اين سالها در شهرها به ويژه تهران برگزار مي شود نگاه كنيم، مي بينيم كه نشاني از مراسم و آئين واقعي مربوط به اين شب به چشم نمي خورد. در آن روزگاران، مردم شادي مي كردند و خطري جان آنان را تهديد نمي كرد، اما در شب چهارشنبه سوري اين سالها شاهد بروزخسارات مالي و جاني كه حتي منجر به مرگ افرادمي شود هستيم. انفجار مواد محترقه به هيچ وجه در مراسم چهارشنبه سوري جايي ندارد. مراسم چهارشنبه سوري با تمام نقاط مثبت ومنفي خود قطعا هماني نيست كه در دوره گذشته اين سرزمين برگزار مي شد. محمداسماعيل نوذري استاد دانشگاه و جامعه شناس بر روشن ساختن سنت هاي قديم چهارشنبه و تفاوت اساسي آن با وضع موجود براي مردم تاكيد مي كند و مي گويد: در آن مراسم ماجراجويي جائي ندارد. وي مي افزايد: من خود در يك مدرسه ناظردو حادثه انفجار و پيامدهاي آن بودم. هر سال در روزهاي منتهي به چهارشنبه آخر سال تنش هاي عصبي و نگراني ها در جامعه اوج مي گيرد. در همين روزهابسياري از خانواده ها دچار تنش هاي عصبي مي شوند. در كوچه هاي تنگ و باريك ـ گاه به گاه ـ ترقه ها و نارنجك هايي حاوي سنگ ريزه و ماسه... منفجر مي شوند و جان مردم را به خطر مي اندازند. خشكاندن ريشه هاي حادثه به گفته بسياري از جامعه شناسان بهترين راه برخورد با يك ناهنجاري، خطيرترين برخوردها زيرا نيست فشار از بالا موجب پنهان داشت ناهنجاري مي شود و در اين صورت پيكار با آن دشوار مي شود. اما راهكار اصولي با اين مساله؟ چيست يك كارشناس مي گويد: بهترين راه مقابله با خطرات ناشي از آتش سوزي هاي چهارشنبه سوري، توليد مواد محترقه بي خطر و عرضه انبوه و آزادانه آن است. كه در بسياري از كشورهاي جهان رواج دارد و هيچگونه خطري را بوجود نمي آورد. مراسم ويژه آخرين چهارشنبه سال، سنتي است كه به هر تقدير نمي توان از آن چشم پوشي كرد، لذا بايد تدابيري انديشيد كه احتمال بروز حوادث و سوانح ناشي ازبرگزاري آتش بازي ويژه چهارشنبه سوري به حداقل برسد. واقعيت اين است كه بسياري از مردم در اين روز سعي مي كنند به هر صورت سهمي در آرام برگزار كردن اين آيين قديمي داشته باشند. توصيه هاكارشناسان براي جلوگيري از بروز هر گونه حادثه احتمالي در جريان برپايي مراسم ديرينه باستاني چهارشنبه سوري، چندين توصيه را يادآور مي شوند: كودكان معمولا در صورت عدم دسترسي به كبريت و مواد آتش زا در منزل، براي تهيه به فروشگاهها مراجعه مي كنند، لذا توصيه مي شود صاحبان فروشگاههاي مواد شيميايي و رنگ فروشي ها از عرضه هرگونه موادآتش زابه كودكان و نوجوانان خودداري كنند. ظاهرا خود كودكان و نوجوانان زشتي آتش بازي و احتمال بروز خطرات ناشي از آن را درك مي كنند، به همين دليل ترقه ها، مواد محترقه و منفجره را پس از تهيه در نقاط غيرقابل ديد مانند انباري، زيرزمين، بالكن، پشت بام و.. مخفي مي كنند كه اين امر خود از عوامل بروز حريق مي باشد. لذا توصيه مي شود حتي الامكان درب اين محل ها را قفل و از رفت و آمد فرزندان خود ممانعت و يا اين محل ها را روزانه مورد بازرسي قرار دهند. از عموم شهروندان درخواست مي شود به محض مشاهده هرگونه خريد و فروش مواد محترقه به هر شكل، سريعا نيروي انتظامي را در جريان امر قرار دهند. كبريت از جمله وسايلي است كه اين روزهااز سوي كودكان جهت توليد ترقه و يا ايجاد آتش مورد استفاده قرار مي گيرد، لذا توصيه مي شود حتي المقدور كبريت و مواد آتش زا را از دسترس كودكان دور نگه دارند. پرتاب مواد آتش زا به آسمان و افتادن آنها در پشت بام، بالكن و يا روي شاخه هاي خشك درختان از عوامل عمده بروزآتش سوزي هاست لذا براي جلوگيري ازخطرات احتمالي توصيه مي شود در اين ايام بالكن ها و پشت بام ها را از وجود ضايعات پاكسازي و مواد سوختي و وسايل اضافه را به محل ديگري منتقل شود. حتي المقدور از توقف اتومبيل ها در كوچه ها و معابر تنگ، جدا خودداري شود، چرا كه آتش بازي در نزديكي وسايط نقليه كه حامل بنزين و مواد سوختي هستند، در صورت كمترين نشت و حتي در شرايط عادي خطرات زيادي به همراه دارد.