Hamshahri corpus document

DOC ID : H-751219-16418S1

Date of Document: 1997-03-10

زمين لرزه، نشانه ها و راههاي كاهش خسارت هر سال حدود يك ميليون بار زمين مي لرزد درصد 90 از زمين لرزه ها ناشي از دگرگوني هاي ساختار زمين 7 درصد به علت آتش فشان و 3 درصد ناشي از ريزش حفره هاي زميني و زمين لغرش است تكانه هاي زمين (زلزله ) زمستان امسال در خراسان و اردبيل عده زيادي از هموطنان عزيز ما را داغدار كرد و خسارات سنگيني به بار آورد. وقوع زمين لرزه بر اساس قوانين طبيعت و دگرگوني هاي دائمي پوسته زمين اجتنابناپذير است و تنها مي توان با ايجاد ساختمان هاي مقاوم و بنا نهادن شهرها در مناطق دور از گسل هاي زمين و فراگيري آمادگي هاي لازم، از ميزان ضايعات و خسارات زمين لرزه كاست. گزارش حاضر در همين زمينه تهيه شده است. زلزله يا زمين لرزه، مخربترين عامل طبيعي است كه هر بار هولناك ترين حوادث را با خسارتهاي بسيار موجب مي شود. كمتر كسي است كه با اين پديده و زيانهاي ناشي از آن آشنا نباشد. با اين حال متاسفانه تاكنون علي رغم، پيشرفتهاي علمي، زلزله مبهم ترين پديده طبيعي از لحاظ علل و عوامل بروز آن است. كارشناسان با استناد به اطلاعات بدست آمده مي گويند زلزله بيشتر ناشي از تحرك پوسته زمين از است اين رو در هر منطقه زلزله خيز احتمال تكرار حادثه با شدتهاي مختلف وجود دارد. به علاوه سوابق آماري اين حادثه نشان مي دهد يك دوره تناوب يا برگشت است كه اين روند در طول تاريخ، با كمي تغيير حفظ شده است. بيشتر كارشناسان مي گويند كه علت وقوع زلزله ناشي از تنش هاي ايجاد شده بر اثر حركت بخش هاي مختلف زمين در پوسته خارجي است، اما درباره اينكه چه عامل و چگونگي تغييراتي منجر به اين تنش ها مي شود، نظريه ها متفاوت است. بدون ترديد دردناكترين و هولناك ترين حادثه اي كه همواره انسان را به مخاطره انداخته، زلزله بوده است، به ويژه در زمانهاي بسيار دور كه فعاليت زمين ساختي كره زمين در تحول ودگرگوني بيشتري بوده و زلزله هايي مانند زمين لرزه آتش فشاني كاراكاتوا را به وجود آورده است. صداي انفجارهاي اين زلزله تا 5 هزار كيلومتر شنيده مي شد و جزيره اي را كاملا منفجر و منهدم كرد كه بر اثر آن، ابري به وسعت چند صد هزار كيلومتر مربع تا مدتي مانع درخشش نور خورشيد شد و حرارت كره زمين را تا چند درجه كاهش داد. برآورد حاكي است هر سال حدود يك ميليون بار زمين دچار تكان و لرزش مي شود كه 90 درصد اين زلزله ها ناشي از ساختار زمين 7 درصد به علت آتش فشان درصد 3و ناشي از ريزش حفره هاي زيرزميني و زمين لغزش است. به اين ترتيب وبر اساس آمار موجود در هر سال احتمال وقوع تقريبا 2 زلزله بزرگ باقدرت 8 ريشتر قابل پيش بيني است. امروزه جوامع بشري در جهتي حركت مي كنندكه ضمن شناخت دقيق از ماهيت خطر، اقدامات موثري را نيز در اين زمينه هاي مختلف به مرحله اجرا درمي آورد تا هنگام بروز حوادث با ضايعات كمتري مواجه شده و بهره وري بيشتري را كسب كند. يك كارشناس در ستاد حوادث غيرمترقبه وزارت كشور مي گويد: زمين لرزه به عنوان يك پديده طبيعي و ضايعه آفرين، همواره در زندگي انسانها مطرح بوده است و به طور جدي ارزشهاي مادي و معنوي فرد و جامعه را تهديد مي كند و اين در حالي است كه خسارات مالي ناشي از حوادث طبيعي به طور مستقل در سطوح بالايي قرار گرفته است. زلزله همه ساله در گوشه و كنار جهان رخ مي دهد و قربانيان بسياري مي گيرد. ايران نيز يكي از زلزله خيزترين مناطق دنياست. تقريبا در هر 10 سال يك زلزله بزرگ در ايران اتفاق مي افتد و تلفات و خسارات فراواني بر جاي مي نهد. زلزله مهيب و عظيمي كه در 31 خردادماه 1369 در استانهاي گيلان و زنجان روي داد، از آن جمله است. براي مقابله باقهر طبيعت و كاستن از صدمات زلزله، بشر همواره تمهيداتي انديشيده است و گرچه هنوز نتوانسته است به طور كامل بر خشم طبيعت مسلط گشته و آن را مهار كند، ولي به موفقيت هايي در اين زمينه دست يافته است. يكي از كارآمدترين راههاي كاهش ضايعات زلزله آموزش همگاني براي مقابله با پيامدهاي اين حادثه مهم طبيعي است. مردمي كه به هنگام بروز زلزله، راههاي مقابله با آن را فراگرفته باشند، به خوبي مي توانند از عهده مقابله باخطر برآيند و تلفات و خسارات ناشي از زلزله را به حداقل ممكن كاهش دهند. ارائه آموزش هاي همگاني در مورد نحوه برخورد با زلزله به چند دليل مهم و ضروري است. اول اينكه افراد با داشتن آموزش و آگاهي، همواره خود را براي مقابله با سانحه آماده ساخته و مي توانند هنگام وقوع زلزله جان خود و ديگران راحفظ كنند. همچنين به دليل عظمت ابعاد فاجعه به هنگام بروز زلزله، لازم است كه عموم مردم به ياري آسيبديدگان بشتابند و اين امر مستلزم داشتن آگاهي هاي كافي دراين باره است. يك كارشناس مديريت شهري مي گويد: در پي وقوع زلزله، اغلب حوادث ديگري رخ مي دهد كه فاجعه را تشديد مي كند. مردم با فراگيري آموزش هاي لازم مي توانند با آمادگي كافي به مقابله با حوادث بعد از زلزله بپردازند و تا حدودي از وقوع آنگونه حوادث جلوگيري كنند. همچنين با استفاده از مصالح و دانش فني لازم مي توان با احداث ساختمان هاي مقاوم خسارات زلزله راتا حد ممكن كاهش داد. كارشناسان آموزشهايي را كه در ارتباط با زلزله لازم است به مردم ارائه شودبه سه دسته عمده تقسيم مي كنند: آموزش هاي مربوط به مرحله قبل از وقوع زلزله، كه به طور عمده شامل هشدارهايي است كه بايد توسط آنها مردم را از وقوع زلزله احتمالي در آينده نزديك آگاه ساخت و آنان را به ترك منطقه خطر تشويق نمود. دسته دوم، آموزش هاي مربوط به مرحله هنگام وقوع زلزله است. در اين مرحله چگونگي فرار از موقعيت هاي خطرناك، راههاي پيداكردن و نجات مجروحان سانحه، روش هاي ارائه كمكهاي اوليه، و جلوگيري از بروز آتش سوزي و مهار آن، شيوه هاي بهسازي محيط و پيشگيري از بروز بيماريهاي عفوني در منطقه زلزله زده، روشهاي اضطراري تهيه آب آشاميدني و موارد ديگر آموزش داده مي شود و دسته سوم آموزشها مربوط به مرحله بعد از وقوع زلزله است كه به طور عمده شامل بازسازي منطقه آسيب ديده مي شود. ضرورت آمادگي قبلي در برابر زلزله وجود آمادگي قبلي در يك جامعه براي رودررويي با زلزله، يكي از مهمترين عوامل در كاستن از صدمات اين حادثه طبيعي حذف است فاجعه غيرممكن است، اما كاستن از صدمات آن ممكن آمادگي مي باشد جامعه به عنوان يك بخش از برنامه كاهش خسارات و ضايعات تلقي مي گردد و قسمتي از كوشش هايي است كه براي كاهش خسارات و صدمات فاجعه انجام مي شود. زلزله معمولا داراي ابعاد عظيم و فاجعه برانگيز است و با چنان شدتي رخ مي دهد كه جامعه سانحه ديده به تنهايي از عهده مقابله با عوارض آن برنمي آيدو نيازمند به كمك ديگران به مي باشد همين دليل دولتها بايد برنامه هايي ازقبل براي مواقع اضطراري زلزله تدارك ديده باشند تا بتوانند كمكهاي مردمي را هماهنگ نموده و به سرعت به ياري آسيبديدگان بشتابند. يك كارشناس حوادث غيرمترقبه: در صورتي كه مردم از كيفيت و نحوه بروز زلزله اطلاع كافي داشته باشند، مي توانند با مشاهده نشانه هاي بروز سانحه خودرا براي مقابله با آن آماده سازند و يا اينكه منطقه خطر را ترك كنند. آمادگي براي مقابله با زلزله و غافلگير نشدن يكي از عواملي است كه نقش بسيار مهمي در تقليل ضايعات ناشي از زلزله دارد. مبارزه عليه عواقب بلارا مي توان با جنگ مقايسه كرد. اغلب به دنبال وقوع زلزله حوادث ديگري رخ مي دهد كه فاجعه را تشديد نموده و بر ميزان تلفات، خسارات و صدمات ناشي از زلزله مي افزايد و چه بسا ممكن است كه ضايعات اين حوادث بيش از ضايعات خود زلزله باشد. معمولاپس از سانحه زلزله شاهد وقوع آتش سوزيهاي بزرگي هستيم كه مي توانندتلفات و خسارات بسياري به بار با آورند وقوع زلزله در نقاط مسكوني خصوصا مناطقي كه به علت وجود گاز و الكتريسيته و مساعد بودن نوع ساختمانها امكان بروز آتش سوزي فراهم است، به علت اتصالي ها و حركت ناشي از زلزله، آتش سوزيهاي عظيم ايجاد مي شود تا بدانجا كه در بعضي از زلزله هاتعداد افرادي كه در اثر آتش سوزي جان خود را از دست داده اند كمتر ازكساني كه در اثر خراب شدن ساختمانها تلف شده اند، نبوده است. حسين اردستاني - مي گويد: ممكن است يك ساختمان در برابر تكانهاي زلزله مقاومت كند و آسيب نبينند ولي در اثر آتش سوزي ايجاد شده به دنبال زلزله از بين برود. در چنين مواقعي اگر افراد آموزش هاي لازم را ديده باشند وكيفيت و علل ايجاد آتش سوزي را بدانند، مي توانند از بروز آن جلوگيري كرده و يا در صورت وقوع آتش سوزي با آمادگي قبلي از گسترش دامنه آن ممانعت به عمل آورند. آموزش هاي پيش از وقوع زلزله اين آموزش ها عموم افراد جامعه را در بر مي گيرد. در مرحله پيش از وقوع زلزله مهمترين كاري كه مردم مي توانند و بايد انجام دهند، ترك منطقه و محل وقوع زلزله احتمالي است. البته هر چند پيش بيني دقيق زلزله فعلا مقدورنيست، اما گاهي مي توان تا حدودي وقوع آن را حدس زد. اين امر بر اساس تركيبي از مشاهدات و تجربيات گوناگون از جمله تغييرات سطح آب و گل آلودشدن و كف كردن آب در چاهها، تغييرات جريانهاي الكتريكي و مغناطيسي اندازه گيري زمين، تغيير شكل زمين و رفتار عجيب و غريب حيوانات ممكن است. يكي از نشانه هاي مهم وقوع زلزله، پيش لرزه هايي است كه قبل از وقوع زلزله حادث مي شوند. وقوع پيش لرزه در خيلي از زلزله هاي بزرگ تجربه شده است. مثلا در /13 5ساعت قبل از وقوع زلزله 9 شهريور ماه سال 1347 دشت بياض خراسان زلزله خفيفي در اين منطقه روي داد. بنابراين قبل از بروز زلزله تا حدودي مي توان از وقوع آنها در آينده اطلاع يافت. دراين هنگام مهمترين وظيفه مسئولان امور، دادن هشدارها و اخطارهاي به موقع به مردم است. البته تنها اعلام خطر كفايت نمي كند، بلكه بايد به همراه آن بسيج عمومي مردم صورت گيرد و لازمه بسيج به موقع، برنامه ريزي وآمادگي قبلي است. مردم قبل و هنگام و بعد از راه انداختن سيستم اعلام خطر، احتياج به تعليم دارند و تواتر آموزش و اصلاحات كار را از قبل بايددقيقا معين كرد.