Hamshahri corpus document

DOC ID : H-751219-16398S1

Date of Document: 1997-03-10

تلاش براي تقويت نقش زن در سينما گزارشي از نخستين هم انديشي بين المللي حضور زن در سينماي معاصر اشاره: نخستين هم انديشي بين المللي حضور زن در سينماي معاصر با شركت هنرمندان و كارشناسان 15 كشور كانادا فرانسه انگلستان آلمان، هلند، ايتاليا، اسپانيا، مصر، مراكش، ويتنام، سودان، لبنان، تونس سنگال و بوسني از 6 تا 9 اسفنددر هتل آزادي تهران برگزار شد. در خاتمه اعضاء جلسه اي متشكل از كلره كلوزو ( فرانسه ) لوييز، كره ( فرانسه ) سلماباكار، (تونس ) رزعيسي، ( انگليس ) ماگداواسف، (مصر )، فاطمه هاشمي و خانم دكتر لبافي نژاد رئيس جلسه بيانيه اي را در 5 ماده با يك نتيجه گيري به تصويب رساندند، كه مضمون بيانيه اين است: ماخواهان آن هستيم كه شرايط فيلمسازي براي زن ها برابر مردها شود و مرزهاي جغرافيايي از بين برود. و نتيجه اين بود كه در تهران براي ارتقاءارائه تصوير زن در سينما و بهبود وضعيت كاري براي زنان، يك دبيرخانه دائمي درارتباط با سمينار زن در سينما تشكيل شود وسازمان هاي بين المللي مثل يونسكو براي برگزاري چنين همايش ها و سمينارهايي كمك كنند. آنچه مي خوانيد گزارشي از روزهاي برگزاري اين سمينار است: فاطمه هاشمي موسس و رئيس انجمن همبستگي زنان و دبير هم انديشي، هدف انجمن همبستگي زنان را از برپايي اين هم انديشي تبيين و تحليل موفقيت حقيقي و مجازي زنان در رسانه هاذكر كرد و گفت: نقش وسايل ارتباط جمعي كه سينما يكي از مهمترين آنها محسوب مي شود، درحيات سياسي، اجتماعي و فرهنگي يك ملت بسيار با اهميت بوده و به لحاظ سهولت برقراري ارتباط با اقشار مختلف اجتماعي بسيار نافذ و گسترده عمل مي نمايد وي در بيان اهميت سينما افزود: ما براين باوريم كه سينما نه تنها تصوير ظاهري زنان را آنهم بصورتي كه هدايت مي شود ترسيم مي نمايد. بلكه مي تواند وسيله اي براي ارائه و ترويج و تبليغ افكار و عقايد تهيه كننده و حتي نويسنده فيلمنامه باشد. چرا كه فيلم هاي با ارزش مي توانند در اصلاح افكار عمومي براي ارج نهادن به مقام زن در جامعه موثر بوده و باورهاي خرافي و تضعيف كننده اهميت نقش زن را كاهش دهند. فاطمه هاشمي با طرح اين سوال كه سينماي معاصر تاچه حد به ارايه هويت واقعي از زنان موفق شده است گفت: به رغم همه تلاشي كه عده معدودي از انديشمندان و دردآشنايان مسائل زن براي رفع اين مشكلات در سينما انجام مي دهند در مجموع سينماي معاصر نه تنها قادر به ارايه تصويري واقعي از زن و مسائل و مشكلات او نبوده بلكه در اكثر فيلم هاي تجاري تصوير تحريف شده اي از زن را به نمايش مي گذارند. تصويري كه سبب تضعيف روحي و تحقير جنسي و حتي تشديد اعمال خشونت عليه او و فراهم شدن زمينه افزايش محدوديت ها و مشكلات زن در جامعه شده است. دكتر علي لاريجاني رئيس سازمان صدا و سيماسخنران مراسم افتتاحيه هم انديشي بين المللي حضور زن در سينماي معاصر بود. وي نقش محدود زن در سينماي پيش از انقلاب را باعث تاسف دانست و در تشريح آن گفت: در تمامي آن سال ها نقش زن در سينماي ايران بسيار محدود بود و اصولا نشاني از بانوان فيلمساز در مجموعه آن سينما ديده نمي شد و به پيروي از روش جاري سينماي هاليوود، نقش زن همانند نقش وسايل و ابزار صحنه بود خانم ماگدا واسف، ناظر ويژه سازمان آموزشي، علمي و فرهنگي ملل متحد ( يونسكو ) در سخنراني خود در مراسم افتتاحيه با ابراز اميدواري نسبت به اين كه ديدار سينماگران كشورهاي مختلف با يكديگر دراين همايش به گفتگوهاي سازنده و گسترش روابط فرهنگي كشورها كمك كند، گفت: برگزاري چنين گردهمايي هايي به برطرف كردن برخي سوء تفاهم ها كمك خواهد كردو افق ديد همه را در تبادل تجربه ها و احترام به حقوق ديگران وسعت خواهد بخشيد. در نشست روز اول هم انديشي چند استاد دانشگاه وكارگردان و فيلمساز ايراني و خارجي سخنراني كردند. لوييز كاره (كارگردان وفيلمنامه نويس ) از كبك كانادا در مقاله اي باعنوان هركس بادكنك سفيد خودش با اشاره به فيلم بادكنك سفيد گفت: تصوير دختر كوچك اين فيلم، هنوز در ذهن من است. او را مي بينم كه از كوچه هاي شلوغ محله اش براي خريد ماهي قرمز رد مي شود و به مقابله با هرچيز حاضر است تا اين ماهي را صاحب شود. من در جيب خود يك اسكناس دارم، مثل راضيه دختر فيلم بادكنك سفيد اين اسكناس شناخت وتجربه است، همچنين صبر و حوصله، مي دانم كه هميشه يك يا چند ماهي قرمز در جايي وجوددارد و من در هر زمان به جستجوي آنان همچنين خواهم رفت در اين روز امينه بركت نويسنده مجله العالم نيز در سخناني با عنوان زنان درپشت دوربين به تحليل نقش زن در سينما وتلويزيون چند كشور عربي و افريقايي پرداخت. شهلا لاهيجي ( ناشر - نويسنده و پژوهشگر در مسائل زنان ) از ديگر سخنرانان اين روز بود كه مقاله اي تحت عنوان مروري برسيماي زن در سينماي ايران از آغاز تا امروز داشت. وي در بخشي از مقاله اش نوشته است: در پي پايان جنگ تحميلي و با نمايش چند فيلم متفاوت از جمله باشو غريبه ي كوچك، مادر، شايد وقتي ديگر و پرنده كوچك خوشبختي موضوع تصوير زن در سينماي ملي كه در مقطعي آغاز شده و سپس معوق مانده بود، بارديگر مطرح شد، واكنش اعتراض آميز زنان به سيماي غيرواقعي زنان در صحنه، ساخته هايي از خود آنان زنان بود سينماگر ما با اعتماد به نفس و توانايي حرفه اي به دور از واكنشهاي جنسيتي اما با نگاهي ملهم از موشكافي زنانه، دست به كار ساختن فيلم شدند و نشان دادند كه به رغم محدوديتها و بايدها و نبايدها مي شود فيلم هاي بهتر و واقعي تري عرضه كرد. نرگس و روسري آبي از آن جمله اند. از اين پس و به تدريج كارگردانان و سينماگران مرد نيز به خود آمدند و با ساختن فيلم هايي كه در آن زنان در محور قصه قرار داشتند براين چرخش صحه گذاشتند مانند سارا، زينت، بانو و... دكتر شهناز مرتضوي دانشيار روانشناسي دانشگاه شهيد بهشتي نيز با تكيه بريك پژوهش انجام شده، فرايندهاي موثر در ارايه تصويري از زن را برشمرد. وي گفت: وجود عقايد قالبي و كليشه اي در سينما به مردان اجازه داده است كه عمدتا تهاجمي و ستيزه گر باشند. اين امر، قدرت عكس العمل را از زنان گرفته است. همچنين در پايان روز اول فيلم روسري آبي (رخشان بني اعتماد ) و فيلمي از يك كارگردان زن عرب به نمايش درآمد و در پايان حاضران به نقد و بررسي آنها شهلا پرداختند حبيبي مشاور رئيس جمهور در امور زنان برپايي نخستين هم انديشي بين المللي حضور زن در سينما را ابتكاري خوب توصيف كرد و همچنين در دومين روز هم انديشي گفت: اين ابتكار همچون هركار جديدي، موجي جديد در جامعه ايجاد علاوه مي كند براين، با توجه به اينكه موضوع همايش سينما است و سينما نيز يك زبان ارتباطي موثر است، ما قادر خواهيم بود از اين طريق مواضع حق خود را براي جهانيان تشريح كنيم. نيكو خردمند بازيگر سينما و تلويزيون كه ازميهمانان شركت كننده در هم انديشي بود نيزگفت: سينماي ايران پس از پيروزي انقلاب، به عرفان و معنويت خاص رسيده، اما حضور زنان در آن كمرنگ وي است افزود، زنان در فيلم ها، در تاريكي گام برمي دارند، در حاشيه اند و كمتر نقش هاي محوري به آنها محول مي شود، گواين كه آنان در اجتماع نقش هاي محوري را ايفا مي كنند. نخستين سخنران روز دوم هم انديشي، سيمين بهزادپور مشاور وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي درامور زنان بود كه در سخنان خود خواستارتقويت حضور زنان در تمامي زمينه هاي هنري بويژه در نقش تخصصي و آفرينندگي در پشت صحنه شد و از زنان نيز خواست با ورود درعرصه هنر از هرز رفتن آن جلوگيري كنند. خانم كاترين بريلا كارگردان فرانسوي، ديگرسخنران دومين روز هم انديشي حضور زن در سينمابود كه در مقاله اي با عنوان زن و اخلاق درسينما ضمن اشاره به ابتذال گرايي موجود درفيلم ها و برنامه هايي كه صحنه پردازان و تهيه كنندگان، خود را پشت صحنه آن مخفي كرده اند، گفت: موضوع اخلاق هنرپيشه مطرح نيست، بلكه موضوع برسر اخلاق در فيلم است و آن چه مهم است اخلاقي كردن سينما است. وي سينما را در عصر خويش توليدي كاملا مردانه دانست و افزود: موضوع بهره برداري ازجذابيت زنانه در سينما يك ابداع مردانه است كه اين امر از لحاظ اخلاقي جرم است ماهايا پطروسيان بازيگر سينما و تئاتركشورمان ديگر سخنران دومين روز اين هم انديشي بود كه مقاله خود را با نام زنان، مازوخيسم اجتماعي و خشونت در سينما را براي حضار قرائت كرد. وي گفت: رسيدن زن به حقوق انساني خود به معني سلطه زن به مرد نيست، بلكه به معني پايان سلطه پذيري اوست. خانم فريدا بن اليزيد كارگردان مراكشي، در دومين روز از هم انديشي در ارتباط با خشونت عليه زنان در سينما سخناني ايراد كرد و اظهاركرد: گرايش رايج در سينما خشونت است امانبايد آن را تعميم دهيم. در ادامه اين هم انديشي رز عيسي منتقد سينمايي و مسئول پخش فيلم هاي آسيايي بي. بي. سي كه مشاور برگزاري جشنواره لندن نيز هست با ارائه فعاليت مقاله اي، فيلمسازان زن عرب را تحليل و بررسي كرد. در پايان براي حاضران فيلم بازمانده (سيف الله داد ) به نمايش درآمد. در سومين و آخرين روز از هم انديشي، خانم الماجاجزيردزپوويچ منتقد از بوسني كه دو سال پيش مديريت برنامه ريزي نمايش فيلم هاي فستيوال لوكارنو در سارايوو را برعهده داشته با مقاله اي تحت عنوان زن و خرافات در سينما حضور داشت. وي در بخشي از مقاله خودخرافات را نشات گرفته از حس لطيف زنان دانست و گفت: بايد بدانيم كه حساس بودن زنان مترادف با ارزش انساني كمتر آنهانيست، ولي مي توان گفت كه همه هنر، همين احساسات است. سخنران دوم، سلماخان (مسئول دپارتمان سمعي و بصري انستيتوي دنياي عرب در پاريس ) از سنگال بود كه در باره حقوق اجتماعي زنان مقاله اي ارايه كرد. وي ضمن اينكه سينما را ازقوي ترين رسانه ها در عصر حاضر ذكر كرد گفت: سينما مي تواند در راه انتقال ايدئولوژي و فرهنگ يا تخريب آن عمل كند، اما زماني مي تواند تصويري واقعي از زنان ارايه دهد كه تصوير آنان در جامعه درست باشد و اجتماع حقوق آنها را رعايت كند. سومين سخنران اين روز فرانسوارپوئو (استاد دانشگاه و منتقد )از فرانسه بود. عنوان مقاله وي ژاندارك درسينما يا شخصيت يك مقدس و يك جنگجو بود كه طي آن به بررسي آخرين نسخه از زندگي ساخته ژاك ريوت پرداخت. او معتقد است كه نياز فيلمسازان براي ساختن فيلم ژاندارك، رفتن به اصل و ريشه و دوباره زنده كردن يك اسطوره است. و در پايان گفت: تمام تصاوير ژاندارك چه در نقاشي، مجسمه سازي و سينما نشان مي دهد كه عرضه شخصيت او چقدر مشكل است. او نه زن است، نه مرد، او نيرويي است كه پيش مي رود، سلاح هايش و پيراهن از گوني بافته اش گذري اجباري از راهي است كه او براي خودش تعيين كرده و شايد به دليل اين پيچيدگي شخصيتش باشد كه تداوم او تضمين مي گردد. از ديگر سخنرانان اين روز سلمابكار (كارگردان ) از تونس، كريستينا گومز (سردبير مجله ) از اسپانيا، ليليا المحمودالمغربي (متخصص سينمايي ) از سودان و آخرين سخنران هما روستا (بازيگر ) بود كه عنوان سخنراني وي تصوير زن در سينماي معاصر جهان بود كه طي آن به ارتباط زن در سينما و ارتباط دوسويه آنها پرداخته بود. كريستيناگومز از اسپانيا نيز مقاله اي تحت عنوان تاثير حقوق اجتماعي زنان بر سينما را ارايه كرد. وي سينما را عالي ترين وسيله براي ابراز احساسات و عقايد دانست. در بيانيه اي پايان در 5 ماده با يك نتيجه گيري ازسمينار توسط اين اعضا نوشته شد: كلره كلوزو (كارگردان و منتقد و خبرنگار ) از سلمابكار فرانسه، (كارگردان ) از تونس، رز عيسي ( منتقد ) از انگلستان، ماگدا واسف (مسئول دپارتمان سمعي و بصري انستيتوي دنياي عرب درپاريس ) فاطمه، هاشمي و رئيس جلسه خانم دكترلبافي نژاد. عكس و گزارش: زهره سليماني