Hamshahri corpus document

DOC ID : H-751216-16307S1

Date of Document: 1997-03-07

جاذبه هاي اخلاقي در قرآن بخش پاياني اشاره: بخش نخست اين مقاله هفته پيش در صفحه قرآن از نظر خوانندگان عزيز گذشت اكنون ادامه مطلب جاذبه هاي اخلاقي در قرآن تقديم خوانندگان گرامي مي شود. انسان به گونه اي آفريده شده است كه به عطوفت و مهرورزي همنوعان خود نيازمند است. اين نياز مختص به فرد يا افرادي خاص نيست، بلكه عموم بشر تشنه رحمت و عطوفت هستند و بدون اين محرك حيات و جوشش و تلاش، قادر به ادامه زندگي نيستند. به دليل نياز طبيعي انسان به مهر و عطوفت و نقش اين جاذبه اخلاقي در برخوردها و مواجهات اجتماعي است كه به صورت يك ارزش و صفت والا در پيامبر عاليقدر اسلام تجلي مي يابد و خداوند متعال در قرآن از آن به نيكي ياد مي كند. زندگي عملي پيامبراكرم (ص ) به خوبي نشانگر اوج ظهور اين جاذبه و ارزش والا در صحنه ها و عرصه هاي مختلف مي باشد. آن حضرت در معاشرتهاي اجتماعي بسيار مهربان و رئوف همواره بود از اصحاب و يارانش تفقد مي نمود. اگر سه روز يكي از اصحاب را نمي ديد سراغش را مي گرفت، اگر مريض بود عيادت مي كرد و چنانچه گرفتاري داشت به كمك و مساعدت او مي شتافت. در مجالس، تنها نگاه خويش را به يك فرد نمي گستردو يك فرد را طرف خطاب قرار نمي داد، بلكه نگاههايش را در ميان جمع تقسيم مي نمود. نسبت به فرزندان مسلمين بسيار رئوف و مهربان بود. آنان را روي زانوي خود مي نشاند و دست نوازش بر سرشان مي كشيد. جاذبه هاي اخلاقي مورد توجه قرآن كريم اختصاص به پيامبراسلام (ص ) ندارد، بلكه همه پيامبران الهي ازاين جاذبه هاي نيرومند برخوردار بوده اند و رمز بزرگ موفقيت آنان در انجام رسالتشان همانا وجود اين فضايل در آنان بوده است. قرآن كريم در برخي از آيات به اين جاذبه ها اشاره مي كند كه از آن جمله است اشاره به سعه صدر حضرت موسي ( ع ) در برخورد با مشكلات و موانع و فراز و نشيبهاي ماموريت الهي اش. حضرت موسي ( ع ) به صورت دعا و درخواست از درگاه الهي، خود را نيازمند به اين جاذبه نيرومند معرفي مي نمايد: رب اشرح لي صدري (طه ) 25 پروردگارا، به من سعه صدر عنايت فرما اين جاذبه كه عبارت است از گنجايش روحي بالا براي پذيرش احساسات و رنج و سختي ها و آزارهاي راه رسالت، موجب جلب و جذب توده هاي مردم به آئين توحيدي مي گردد و پيامبران الهي در اوج آرامش و با كنترل دقيق خويش در مواقعي كه با موانع مواجه مي شدند و از جانب مردم مورد آزار قرار مي گرفتند، زمينه ساز اين انجذاب بودند. در آيه اي ديگر هنگامي كه خداوند متعال حضرت موسي ( ع ) را همراه برادرش هارون به جانب فرعون گسيل مي دارد، به بكارگيري ملايمت و نرمي به هنگام سخن گفتن فرمان مي دهد: فقولا له قولا لينا لعله يتذكر او يخشي (طه - ) 44 با او با كمال آرامي و نرمي سخن گوئيد، شايد ازخواب غفلت بيدار و متذكر شود يا از خدا بترسد اين آيه شريفه به اين واقعيت اشارت دارد كه جاذبه نرمخويي و ملايمت آنگونه اثرگذار مي باشد كه احتمال ايجاد تغيير وتحول روحي در فرعون و امثال او نيز خلاف انتظار نيست. به همين دليل پيامبران الهي مامور بودند ابتدا با اين روش با ستمكاران مواجه شوند و در صورت عدم توفيق، از روش مقابله و مبارزه مستقيم بهره بجويند. توجه ويژه قرآن به جاذبه هاي اخلاقي و خطابهاي خاص خداوند به سفيران و پيامبران الهي براي اتخاذ اين شيوه ها در مواجهه با توده هاي مردم به منظور تسهيل در امر رسالت و تمهيد زمينه هاي لازم براي سعادت و رستگاري انسانها، نه تنها جايگاه و نقش تعيين كننده اين جاذبه ها را مي نماياند، بلكه بر اتخاذ اين شيوه هاو روشها در اعصار مختلف توسط رهبران و ترويج كنندگان راه صائب دين و دين باوري توصيه و تاكيد مي ورزد.