Hamshahri corpus document

DOC ID : H-751216-16252S1

Date of Document: 1997-03-07

يك اتفاق گفت وگو با علي پويان دبير سومين جشنواره سراسري تئاتر خياباني اشاره: سومين جشنواره سراسري تئاتر خياباني امسال از سوم تا دهم اسفند ماه در تهران برگزار شد. با دبير اين جشنواره گفت وگويي انجام شده است كه مي خوانيد: o تئاتر خياباني در ايران خيلي شناخته شده نيست. هرازگاهي نمايشي به عنوان تئاترخياباني اجرا شده كه آن هم استمرار نداشته است. در واقع تئاتر خياباني در ايران هرگز به گونه اي نبوده كه بتوان از آن به عنوان يك جريان فرهنگي ياد كرد. حتي اگر بخواهيم نقالي، معركه گيري و پرده خواني را در رديف كارهاي خياباني قرار بدهيم، بايد بگوييم آن هم اغلب بدون برنامه ريزي قبلي و بصورت خودجوش اتفاق افتاده است. پس اين نوع تئاتر در كشور ما صرفا يك اتفاق ياجرقه بوده؟ است دقيقا تاريخچه تئاتر خياباني برمي گرددبه همان جرقه ها و در واقع همان حوادثي كه به طور مستمر صورت نگرفته است. اگر بخواهيم بگوئيم كه كار خياباني از چه زماني در جهان به صورت مدون مطرح شده است، بايد به جنگ جهاني دوم بازگرديم. يعني همان زماني كه در آلمان يكي از كاربردي ترين ابزار فرهنگي، هنرمندان همين تئاتر خياباني بود. در آن زمان افرادي كارهاي تحت عنوان كارهاي آچيت پرو كه عمدتا نمايش هاي تبليغي هيجاني بود به روي صحنه مي آوردند. صحنه هايي از كوچه پس كوچه هاي برلين در جنگ، اختناق و بازيگران ديكتاتوري در آن زمان مي توانستند در يك لحظه با كاري خارق العاده نظر مردم را جلب كنند و پيام اصلي خود را به مردم برسانند. اين نوع كار از آن پس به شكل تئاتر خياباني مطرح شد. o تعريف شما از تئاتر خياباني؟ چيست تئاتر خياباني در يك كلام تئاتري است كه مردم به اشكال مختلف در آن بيشتر و شركت مي كنند اگر بخواهيم تعريفي آكادميك از تئاتر خياباني داشته باشيم بايد بگوييم كه از انواع نمايشهايي است كه كاربرد سياسي - اجتماعي دارد و مردم حتما بايد در آن نقش داشته باشند. تئاتر خياباني موضوع خاصي ندارد يا بهتر است بگوييم موضوعاتش به آن شكل تنظيم شده و در واقع دراماتيزه شده نيست. با تئاتر خياباني در برخورد اول به عنوان يك اثر نمايشي مواجه نمي شويم، مكتوب نيست و قانونمنديها و قواعد ادبيات دراماتيك در آن رعايت نمي شود. شايد بتوان گفت تئاتر خياباني ساده ترين و در عين حال تاثيرگذارترين نوع نمايش است. در تئاتر خياباني ممكن است فقط يك جمله توسط بازيگرش بيان شود، اما پس از آن ديگر ادامه اش در دست او اين نيست مردم هستند كه به آن شكل مي بخشند و آن را ادامه مي دهند. در تئاتر خياباني نقطه اي وجود دارد كه بازيگر و تماشاچي آنجا به هم مي رسند يعني در آن نقطه با هم توافق مي كنند كه نقطه اوج هنر نمايش خياباني است. براي شما مثالي مي زنم، بازيگري روزنامه اي را كه در آن خبري چاپ شده جلوي تماشاگر مي گيرد. گفت وگو با عكس العملهاي تماشاگرها آغاز مي شود و معامله سخن بين آنها انجام مي پذيرد. از اين پس ديگر نقش بازيگر معين نيست اينجا ديگر مردم هستند كه آن تئاتر را سمت و سو مي دهند و به اوج مي رسانند. در حقيقت مي توان گفت كه تئاتر خياباني به نوعي بداهه كاري است. اين بدان معنا نيست كه چهارچوب خاصي نداشته باشد نه اين طور نيست. چهارچوب دارد و گاهي چهارچوبها شكسته مي شود و تئاتر خياباني از آن فراتر مي رود. تصور عام در كشور ما از تئاتر خياباني معمولا اين بود كه هر نمايشي را كه از سالن به خيابان بياورند تئاتر خياباني است. در حالي كه اصلا اينطور تئاتر نيست خياباني كاربردها و قابليتهاي ويژه اي دارد كه اگر به سالن بيايد به هيچ وجه نمي توان آن را اجرا كرد. o نمايش هايي كه در جشنواره امسال اجرا بطور شد، عمده داراي چه مضموني؟ بود در جشنواره امسال شاهد اجراي نمايشهايي باموضوع هاي متنوع تري اصولا بوديم در انتخابكارها سعي شد كه تنوع در كارها مشهود باشد. ما سعي كرديم علاوه بر تنوع، كارها را طوري انتخاب كنيم كه بتوانيم در جشنواره امسال به تعريف تئاتر خياباني برسيم، تا سالهاي آتي بتوانيم جشنواره هاي منظم تري را برگزار كنيم. o اهداف جشنواره امسال به چه پايه هايي استوار؟ است امسال در ادامه حركتهاي انجام شده، مامي رويم تا به يك تعريف كلي از تئاترخياباني برسيم يعني قدمهاي جشنواره امسال درجهت تكميل تعريف تئاتر خياباني درنهايت است ما بايد به نقطه اي برسيم كه در آن بدون ضوابط دست و پاگير تئاتر صحنه اي بتوانيم به راحتي يك تئاتر خياباني را اجرا كنيم. اگر به ريشه و اساس و به قولي پايه هاي اهداف گسترده جشنواره امسال توجه بيشتري بكنيم و به قول معروف اهداف را زير ذره بين ببريم آنجا تنها يك هدف مي بينيم و آن رسيدن به تئاتري با هويت ايراني - اسلامي است. كه رسيدن به اين هدف صورت نمي پذيرد مگر با نظر لطف مسئولين و مردم. o معيارهاي هيئت بازبيني براي گزينش متن هاي ارسالي چه؟ بود در جشنواره سوم نه اطلاعيه اي داده شد و نه فراخواني صورت پذيرفت. فقط طي دوازده روزاز طريق ارتباطهايي كه صورت گرفت 58 گروه نمايشي آمادگي خود را براي ارسال متن اعلام كردند. امسال براي اولين بار چند گروه فعال هم از شهرستان ها به جشنواره راه پيدا كردند. از 58 متن در مرحله دوم بازبيني حدود 32 متن انتخاب شده. هيئت بازبيني پس از رويت نمايشها به دلايل مختلفي كه عرض خواهم كرد نمايش 12 را شايسته ورود به بخش پاياني جشنواره دانستند. تعدادي از متنهاي ارسالي به دلايلي قابل اجرا در جشنواره نبودند بعضي نمايشها بسيار طولاني بودند. تماشاگران نمايش خياباني اغلب عابراني هستند كه هركدام براي كاري غير از تماشاي تئاتر به آن محل آمده اند. تماشاگري با اين مشخصات هرگز نمي تواند بيش از 45 دقيقه يا يك ساعت سرپا بايستد و نمايشي را ببيند.