Hamshahri corpus document

DOC ID : H-751208-15828S1

Date of Document: 1997-02-27

تجديد ديدار هميشه شادمانه است سنت نيكوي ديد و بازديد را حفظ كنيم (بخش پاياني ) خاطره مشهدي شهربانو... چهره اش تكيده و پرچين و چروك بود، اما درچشمانش هنوز زندگي با همه جلوه هاي زيبايش حضور داشت. مشهدي شهربانو پس از سال ها زندگي در شهر حالا تك و تنها به ده ما آمده بود، به زادگاهش كه جاي جاي كوچه ها و باغ هايش براي او پر از خاطره بودند. مشهدي شهربانو، هر روز بعد از ظهر عصازنان راه خانه فاميلي را در پيش مي گرفت. او با عشق و علاقه و با نظمي حيرت انگيز اين آمد و شدها را پي مي گرفت. براي نخستين بارصله رحم را از زبان آن پير فرزانه شنيدم، او خود را موظف به انجام يكي از مهم ترين سفارش هاي پيغمبراكرم ص مي دانست. ديگر همه فاميل به ديدار هفتگي او عادت كرده بودند و اگر روزي ديرتر مي آمد يا غيبت مي كرد، همه نگرانش مي شدند. مشهدي شهربانو ذهني روشن و سرشار از خاطره هاي شنيدني و جالب داشت. او با بيش از 80 سال زندگي بخش مهمي از رخدادهاي بيش از يك قرن را در حافظه اش جمع كرده بود و آنها را با انبوهي از مثل ها، قصه ها و متل ها كه از مادرش و زادگاهش به وام گرفته بود مي آميخت و كلامش شيرين تر مي شد. مشهدي شهربانو رفت و آمد را تشويق مي كرد، آدم هاي قهر را با هم آشتي مي داد و يك دنيا صفا داشت. حالا هر وقت به خانه دوست، فاميل و يا آشنايي مي روم و از اين ديدارها خوشحال مي شوم، او راو صله رحم را به ياد مي آورم. مشهدي شهربانوها، درختان تناور خانواده بزرگ ما هستند و ما شاخه هاي آنها، شاخه اگر از درخت جدا شود، چوب خشكي بيش نخواهد با بود حفظ ديد و بازديدها، روابط اجتماعي و هويت فرهنگي خود را تقويت كنيم. يك بانوي 47 ساله كه به حرفه مقدس آموزگاري اشتغال دارد مي گويد: رفت و آمدبا افراد فاميل خيلي كم شده چون مشكلات زياد شده. براي طي كردن مسافت بين خانه ها بايد مقدار زيادي پول بدهي. بچه ها هم كه با اتوبوس جايي نمي روند تازه اگر هم بيايند بايد كلي وقت گذاشت. اگر خودت هم بخواهي مهماني بدهي بايد براي يك شام كلي پول خرج كني. فكر نمي كنم يكي دو ساعت به خانه فاميل رفتن زياد خرجي داشته باشد! اختيار داريد! با اين مسافتهاي طولاني و كمبودوسايل اياب و ذهاب، ديگه كسي نمي تونه ساعت 2حتي در هفته به اقوامش سر بزند. پس ترجيح مي دهيم كه با يكديگر تلفني صحبت كنيم البته با گروني پول تلفن ديگر حتي نمي توانيم از تلفن هم استفاده كنيم و آن هم دارد روز به روز كمتر مي شود. اگر ارزوني و فراواني بشود ما هر جمعه مهماني مي دهيم. آقاي محمديان كارمند اداره بهزيستي با 48 سال سن تمام موهايش سفيد شده است و با عينكي كه به چشم دارد سنش بيشتر به نظر مي رسد. او كه همسرش كارمند است و براي تامين معاش خانواده اش شغل دوم با خوشرويي و خنده به سوالات ما پاسخ مي دهد: اصلا به مهماني نمي رويم، خودم و همسرم كه دو شاغل هستيم تا بچه هايمان هم كه دانش آموز هستند. بيشتر در خانه مي مانيم. دليل اصلي مشكلات اقتصادي است كه خودتان بهتر از همه مي دانيد. من اگر از نظر مادي وضعم خوب بود ديگر دليلي نداشت بعد از كار در اداره، بعد از ظهرها كار كنم. حقوق من و همسرم فقط هزينه اجاره خانه را تامين مي كند. من مامور خريد سازمان بهزيستي هستم و براي خريدبايد به بازار بروم و به همين دليل خيلي ها رامي شناسم كه با مدرك ليسانس و فوق ليسانس وحتي دكترا در بازار كار مي كنند. چون مي بينند در بازار ماهي يكي، دو ميليون تومان مي توانند پول در بياورند. در گذشته خانواده ها به صحبت بزرگترها و ريش سفيدها اهميت زيادي مي دادند و هرگاه درخانواده ها مشكلي پيش مي آمد با كمك بزرگترها و ريش سفيدهاي فاميل حل مي شد اما در حال حاضر بيشتر خانواده ها ترجيح مي دهند براي رفع گرفتاريهاي خود به دادگاهها و مراجع قانوني مراجعه كنند. آقاي حميدي كه با 44 سال سن كارمند بازنشسته هستند و در حال حاضر در يك پرده فروشي كارمي كنند دليل اينكه چرا در قديم به حرف بزرگترهاي فاميل اهميت داده مي شد مي گويد: چون در آن زمان روابط خانواده ها در مقايسه با زمان ما محكم تر بود. افراد خانواده حرف همديگر را قبول داشتند الان چون روابط سردتر شده است، هركسي دوست دارد مشكلش را خودش حل به كند گفته يكي از كارشناسان علوم اجتماعي در قديم سرنوشت افراد به كار يكديگر بستگي بيشتري داشت مشكل فرد، فردي نبود، جمعي، قومي و قبيله اي بود اما با ورود به عصر صنعت و روي آوردن انسان به مشاغل صنعتي و چندين ده ساعت كار و بدون تعطيلي، چشم و هم چشمي براي بدست آوردن امكانات بيشتر و زندگي بهتر و بهره برداري از لوكس ترين امكانات، فرصتها را از انسانها گرفته است. و به تدريج كه صنعت پيشرفت كرد افراد ارتباط اندك خود را صرف گذراندن در خانواده هسته اي كرد كه اوقات خود را در سينما، تئاتر، اپراها، دانسينگ ها، پاي تلويزيون، ويدئو و ماهواره قرباني كرد. وي مي افزايد: ما چه بخواهيم و چه نخواهيم به سوي جدايي پيش مي رويم بنابراين براي اينكه در ميان انبوه خلق تنها نمانيم جامعه ما مي تواند با گرد آوردن علايق خاص مثل خطاطي، خياطي، ورزش و... ارتباطها را بيشتر ما كند بايد سنتهاي خاص امروز را ايجاد كنيم تا بتوانيم بر مشكلات فائق آييم. پرويز عطايي عضو اجرايي شوراي مشاركت هاي مردمي سازمان بهزيستي مي گويد: خلقت و آفرينش انسان بر اصول همكاري و معاضدت بنا شده است و امروزه خانواده به عنوان كوچك ترين واحد اجتماعي نقش مهم و حساسي در هدايت اعضاي آن در جهت حفظ روابط و همبستگي انساني صله دارد رحم كه در دين مبين اسلام مورد تاكيد قرار گرفته از راههاي مطلوب حفظ روابط انساني و معاضدت و دلجويي از افراد نيازمند به ويژه بيماران و مستمندان مي باشد. در اين خصوص خانواده با حفظ سنت خوب ديد و بازديدها و صله رحم مي تواند اين عادت و سنت پسنديده را به نسل هاي بعدي منتقل كند اما نقش وسايل ارتباط جمعي در اين ميان حساس تر و مهم تر مي باشد. صدا و سيما و مطبوعات بايد پيوسته اين سنت نيك اسلامي ايراني را در قالب فيلم و نمايش هاي جذاب يادآوري كنند و جامعه را به تداوم و حفظ آن ترغيب نمايند. عزيزالله علاءالديني عضو شوراي مشاركت هاي مردمي بهزيستي كشور مي گويد: هرچه روابط خانواده وجامعه، در جهت گسترش رابطه هاي انساني و صله ارحام تحكيم يابد، به دوام و بقاي اين روابط كمك بيشتري مي كند. ديد و بازديد ياصله رحم از اساسي ترين اصول دين مبين اسلام بوده و همواره پيامبر گرامي اسلام ص و پيشوايان و رهبران ديني رعايت و پايبندي به آن را مورد تاكيد قرار داده اند. مشاركت هاي مردمي سازمان بهزيستي كشور نيز به نوعي در جهت گسترش اين روابط گام برمي دارد و در تلاش است با ارائه خدمات و رسيدگي به امور معلولين و فرزندان خانواده هاي بي سرپرست و محرومان جامعه، صله رحم را در مفهومي گسترده تر به اجرا در آورد. آقاي قمي مدير آسايشگاه كهريزك در مورد اهميت ديد و بازديد و حفظ روابط اجتماعي مي گويد: اگر خانواده ها ارتباط صميمي و عاطفي خودشان را با فرهنگ جامعه ما به ويژه تعاليم عاليه اسلامي درآميزند، مباني اين روابط محكم تر مي شود و ما به ندرت شاهد جدا شدن كهنسالان از كانون هاي گرم خانوادگي و پناه بردن آنها به خانه سالمندان و يا گوشه هاي انزوا و تنهايي خواهيم خانواده ها بود اگر بدانند كه وجود سالمند موجب تحكيم روابط خانوادگي مي شود و يا به قول عامه مردم، موجب بركت خانه است، نهايت سعي خود را در حفظ اين عزيزان به كار مي گيرند. وي مي افزايد: با وجود آنكه در مراكز نگهداري سالمندان همه امكانات توانبخشي براي حفظ سلامتي و تامين رفاه افراد سالخورده به كار گرفته مي شود، اما همه اينها نمي تواند جانشين كانون گرم خانوادگي شود. به هرحال صله رحم به خصوص با اعضاي كهنسال خانواده اين حسن را دارد كه كه به زندگي آنها طراوت و شادماني بخشد. ديدگاههاي روانشناختي به گفته روانشناسان بسياري از بيماريهاي عصبي و رواني ناشي از قطع روابطاجتماعي است. انسان هاي منزوي و تنها، به سرعت دچار وضعيتي كه به آن عدم انطباق با محيط مي گويند مبتلا مي شوند و احساس پوچي به آنها دست مي دهد. اين قبيل بحران هاي رواني، در مراحل پيشرفته حتي منجر به بيزاري از زندگي و خودكشي مي شود. يكي از پزشكان متخصص اعصاب و روان مي گويد: در گذشته دورتر كه بنا به مقتضيات اعضاي يك فاميل حتي در چند نسل در كنار هم زندگي مي كردند بيماري هاي عصبي، بي قراري ها و تنش هاي رواني به مراتب كمتر از امروز ديدارها بود و رفت و آمدها با توسعه شهرنشيني، كاهش يافته و به همان نسبت اين قبيل بيماري ها افزايش يافته است. زندگي شتاب آلود شهرنشينان عليرغم وفور و گوناگوني تفريحات و سرگرمي هاي جديد نمي تواند جاي خالي ارتباطات انساني را پر كند به همين دليل در كشورهايي همچون سوئد كه امكانات رفاهي بسيار زياد است، حس انزواطلبي رشد كرده است، يعني در واقع رفاه و تجهيزات ماشيني امروز، زماني زندگي بهتري را به ارمغان مي آورد كه ارتباطات انساني متزلزل نشده باشد. همچنين بر اساس پژوهش هاي روانشناسي، آدمي به هنگام رودررويي با مشكلات و مصايب اگر مجال يابد با دوستان، بستگان و آشنايان خود درددل كند و عقده دل بگشايد توان بيشتري براي غلبه بر مشكلات مي يابد، به همين دليل ديد و بازديدها وصله رحم در كاهش اين مشكلات نقشي اساسي و حياتي دارند. گردآوري: زهرا شيدوش