Hamshahri corpus document

DOC ID : H-751208-15817S1

Date of Document: 1997-02-27

رصدخانه اي براي تماشاي مرموزترين ذرات عالم . واحد رسانه هاي خارجي: نوترينوها ذراتي بسيار ريزتر از اتمها هستند كه از هر چيزي، حتي از بدن ما، عبور مي كنند، بي آنكه نشاني از خود بر جاي گذارند. دانشمندان اميدوارند همين ذرات كوچك به آنان كمك كند تا به پرسشهاي بزرگي پاسخ گويند. به همين جهت مشغول ساختن آزمايشگاه 80 ميليون دلاري جديدي هستند تا از تابستان آينده نوترينوها را به دام اندازند. به گزارش تلويزيون سي. ان. ان، اين آزمايشگاه كه در نزديكي روستاي سادبري در اونتاريوي كانادا ساخته مي شود، در دو كيلومتري زير زمين قرار دارد. دانشمندان اميدوارند از روي يافته هاي به دست آمده در اين آزمايشگاه بين المللي، به پرسشهاي بنياديني درباره منشا انرژي ستارگان و سرنوشت نهايي عالم پاسخ گويند. به گفته دانشمندان، در جريان واكنشهاي هسته اي ستارگان از جمله خورشيد، ذرات ريزي به نام نوترينو توليد مي شوند كه كليد پاسخ گفتن به اين پرسشها هستند. نوترينوها فراوانترين ذرات عالم هستند. اين ذرات ريز، كه خود يكي از بزرگترين معماهاي دانش امروزي هستند، در سراسر جهان باسرعت نور در حركت اند. در هر دقيقه هزاران ميليارد نوترينو از زمين عبور مي كنند بي آنكه به چيزي برخورد كنند يا نشاني از خود به جابگذارند. با اين حال دانشمندان درصددند به ويژگيهاي اين ذرات مرموز پي ببرند. آنان از قشر زمين به عنوان صافي بزرگي استفاده مي كنند كه مانع از عبور همه ذرات به جز نوترينوها مي شود. سالهاست كه كارگران مشغول حفاري اين رصدخانه عظيم زيرزميني بوده اند. سطح داخلي ديوارها با پلاستيك مخصوصي پوشيده شده است، كه اگر حتي يك حباب هوا ياشكاف باريكي در آن بر جاي بماند، ممكن است منفذي براي ورود اشعه يا ذرات ديگر شود و كل اين آزمايش پنج ساله را با شكست روبه رو كند. به همين دليل دانشمندان آن را بارها و بارها، وجببه وجب بررسي كرده اند تا عيب و نقصي در آن نباشد. براي پاكيزه نگه داشتن محيط آزمايشگاه نيز، تدابير فراواني انديشيده اند. افراد قبل ازورود بايد دوش بگيرند و لباسهاي تميزي بر تن كنند كه با آب خالص شسته اند و در هواي تصفيه شده خشك كرده اند. همچنين بايد از مقابل بادزن مخصوصي عبور كنند تا آخرين گرد و غبارها ازلباسشان گرفته شود. همه اين تدابير براي شناسايي هرچه بهتر اين ذرات مخفي و ناشناس خورشيدي است. دانشمندان اميدوارند با بررسي نوترينوها به فرايندهاي توليد انرژي در خورشيد پي ببرند و دريابند كه در دل خورشيد چه مي گذرد. مهمترين معما درباره نوترينوها اين است كه آيا جرم دارنديا فقط ذراتي از انرژي هستند. اگر نوترينوها جرم داشته باشند، دانشمندان بايد در نظريات خوددرباره سرعت انبساط جهان پس از انفجار بزرگ ميلياردها سال قبل، تجديدنظر كنند، چون حتي اگرنوترينوها جرم بسيار ناچيزي هم داشته باشند، به دليل فراواني شان نقش مهمي در سرعت انبساط جهان خواهند داشت. مسئله جرم داشتن يا جرم نداشتن نوترينوها تعيين خواهد كرد كه آيا انبساط عالم تاابد ادامه خواهد داشت، يا اينكه جهان در نهايت در خود فرو خواهد پاشيد. دانشمندان براي متوقف كردن نوترينوها حبابعظيمي ساخته اند كه قرار است آن را با 330 ميليون دلار آب سنگين پر كنند. آب سنگين آبي است كه يك نوترون اضافه دارد. نوترينوها فقط در صورتي از حركت مي ايستند كه به يك نوترون يا الكترون برخورد كنند. در صورتي كه كارها طبق برنامه پيش روند، ده هزار آشكارساز بسيار حساس دور تا دوراين حباب نصب خواهند شد تا نورهاي لحظه اي ناشي از برخورد نوترينوها با نوترونهاي آب سنگين راثبت و شمارش كنند. به گفته دانشمندان، حساسيت اين آشكارسازها به قدري است كه مي توانند نورشمعي را كه در كره ماه سوسو مي زند، ثبت كنند. با وجود هزاران تن آب سنگين و ميلياردها ميليارد نوترينويي كه از خورشيد به آن مي رسند پيش بيني مي كنند در شبانه روز فقط 20 نوترينو به نوتروني برخورد كنند و نوري ايجاد شود. اين برخوردها در كامپيوتر ثبت خواهند شد و دانشمنداني كه در سطح زمين هستند آنها را تجزيه و تحليل خواهند كرد.