Hamshahri corpus document

DOC ID : H-751208-15813S1

Date of Document: 1997-02-27

گفتگو با ميهمانان خارجي پانزدهمين جشنواره فيلم فجر اشاره: مطلبي كه از نظرتان مي گذرد انعكاس نظرات 3 تن از صاحبنظران و مسئولان فيلم جشنواره هاي خارجي است كه امسال براي شركت در جشنواره فيلم فجر و انتخابفيلم براي جشنواره هاي خارجي به ايران دعوت شده بودند. اين توضيح ضروري است كه چون بعضي از اين ميهمانان پيش از پايان جشنواره به كشورهاي خود باز مي گشتند، و طبعا در آن صورت امكان گفتگو با آنان نبود، در روزهاي مياني جشنواره با آنان مصاحبه انجام شد، به همين دليل نيز آنان نتوانسته اند درباره تمام فيلم هااظهار نظركنند. در نتيجه راجع به برخي فيلمهاي مهم جشنواره حرفي به ميان نيامده است. اميد آن كه اين گفتگوها لااقل توانسته باشد ديدگاه كلي صاحبنظران خارجي رانسبت به سينماي ايران نشان دهد. گفتگو با ماركومولر و فيليپ ژالادو، توسط سيماسودخواه، و گفتگو با ژان روآ، توسط محمدرضا افشارزادگان انجام شده است. فيليپ ژالادو، مدير جشنواره نانت فرانسه: ديدگاه كارگردان مهمتر است نظرتان در باره فيلم هايي كه امسال در جشنواره فيلم فجر ديده ايد ؟ چيست من هنوز همه فيلم ها را نديده ام و در انتظار ديدن فيلم هاي جالبتري هستم. اما تا امروز يكي دو و حداقل يك فيلم خوب ديده ام و آن هم فيلم مسافر جنوب ساخته پرويز شهبازي است. متاسفانه از بسياري از فيلم ها خوشم نيامد. چه تفاوت هايي بين جشنواره امسال وجشنواره هاي سال هاي گذشته ؟ مي بينيد آخرين باري كه من در جشنواره فيلم فجرحضور داشتم، هفت سال پيش بود و نسبت به آن زمان تفاوت هاي چنداني در فضاي جشنواره حس نمي كنم، با توجه به اينكه حضور مردم در سالن هاي شما همچنان گسترده است اما كيفيت فيلم ها تغيير نكرده است. امسال هيچ فيلمي از كارگردانان برجسته اي همچون كيارستمي، مخملباف و جليلي در جشنواره شركت نكرده - البته قرار است فيلمي از مهرجويي ببينيم - در حالي كه در آن سال فيلم بسيار خوبي از آقاي كيارستمي بود با نام كلوزآپ. از بين فيلم هايي كه ديده ايد فيلمي را براي شركت در جشنواره نانت انتخاب نه؟ كرده ايد، هنوز فيلمي را انتخاب نكرده ام. جشنواره نانت در ماه نوامبر ( آبان ) برگزار مي شود و ما هنوز فرصت زيادي براي انتخاب فيلم ها داريم. به طور كلي معيار انتخاب شما؟ چيست كيفيت يك فيلم. كيفيت يك فيلم يعني مضمون و ساخت فيلم آن خوب بايد هم مضمون خوبي داشته باشد و هم به خوبي ساخته شده باشد. البته مهم تر از اين ها ديدگاه كارگردان فيلم است. كارگردان بايد حرف و نظر خاصي در باره زندگي، فلسفه و.. داشته باشد، بايد بتواند تصورات و افكار خود و شخصيت هايش را به درستي انتقال دهد. سينما زباني براي خود دارد و يك فيلم خوب بايد كاملا براين زبان مسلط باشد. كداميك از فيلم هاي ايراني بيشتر موردتوجه شما؟ بوده اند بسياري از آنها. شما كارگردان هاي بااستعداد، خلاق و بسيار برجسته اي در سينماي خودداريد كه فيلم هاي موفقي ساخته اند. از بين آن ها مي توانم به اين فيلم ها اشاره كنم: باد، آب، خاك ودونده ساخته امير نادري، گبه ساخته مخملباف، فيلم هاي جليلي كه فيلم يك داستان واقعي او سال گذشته در جشنواره نانت شركت كرد و برنده جوايزي شد، فيلم هاي كيارستمي به ويژه فيلم خانه دوست كه؟ كجاست به دليل انساني بودن، سادگي و زيبايي آنها همواره مورد توجه بوده اند. ماركومولر، مدير جشنواره لوكارنو و مسئول انتخاب فيلم جشنواره ونيز: پذيرش قلبي، نه عقلي مولر: تمايزي كه در سالهاي گذشته بين سينماي جدي و تجاري در ايران مطرح امسال بود، به وضوح كم رنگتر شد و فيلمها در جهت تقليد از سينماي تجاري حركت كردند نظر شما در باره جشنواره امسال و فيلم هايي كه تا به امروز در اين جشنواره ديده ايد؟ چيست و چه تفاوت هايي بين جشنواره امسال و جشنواره سال هاي گذشته؟ مي بينيد از اينكه امسال دوباره تعدادي كارگردان جديد و خوب در جشنواره ديدم بسيار خوشحالم. در اين ميان بخصوص اولين تجربه مهران فر در ساخت فيلم بلند برايم بسيار جالب بود. چون فيلم هاي كوتاه او را ديده ام و همواره نيز مورد توجهم قرار گرفته اند. اين بار او با فيلم موشك كاغذي فعاليت خود را در ساخت فيلم بلند آغاز كرد بدون اينكه از توجه به توصيف موقعيت ها و شرايط باز بماند. دنبال كردن آثار يك كارگردان از آنجاييكه ما را با پيشرفت هاي او و تحولات نمايشي و سبكي فيلم هايش آشنا مي سازد، همواره بسيار جالب بوده است. در جشنواره امسال استعدادهاي جديدي كشف شد. براي مثال نخستين فيلم شهبازي را با نام مسافر جنوب من ديدم با آثار مهران فر از سه يا چهار سال پيش آشنايي داشته ام ولي شهبازي نام كاملا جديدي است براي من كه فيلمش مورد توجهم قرار گرفت. او استعداد جديدي در سينماي ايران است. اما اينكه هرساله شاهد توليد فيلم هاي جالبتري كه حاصل يك سال تلاش سينماي ايران است، باشيم همواره برايمان مهم است. كم وبيش مهمترين فيلم هايي را كه در 12 ماه گذشته ساخته شده اند در اين جشنواره مي بينيم. برخي از فيلم ها به تكرار كليشه هايي از سينماي رايج پرداخته اند و به سبك فيلم هاي هاليوود ساخته شده اند. اين فيلم ها به لحاظ داستاني كاملا به سينماي هاليوود و يا سينماي ساير كشورهايي كه از سينماي هاليوود تقليد مي كنند، وابسته هستند. به همين دليل نتايج تجاري آنها نيز يكسان خواهد بود. من معتقدم تمايزي كه در سال هاي گذشته بين سينماي جدي و تجاري در ايران مطرح بود، امسال به وضوح كمرنگ تر شد و فيلم ها در جهت تقليد از سينماي تجاري حركت كردند. البته اين روندي منطقي در سينماست و در هر جايي اتفاق مي افتد اما خطري كه ظاهرا متوجه سينماي شماست از دست دادن استقلال فيلمسازان قوي ايراني است. من هرساله اميد داشته ام فيلم هايي را درجشنواره فجر ببينم كه شباهتي به فيلم هايي كه در كشورهاي ديگر مي بينم، نداشته باشند و اين آرزو همواره با ديدن فيلم هايي از فيلمسازان قوي ايراني به تحقق مي پيوست، فيلمسازاني همچون كيارستمي، جليلي، مخملباف، رخشان بني اعتماد، پوران درخشنده، بيضايي، عياري، حاتمي كيا، حاتمي و بسياري ديگر. اما امسال فيلم هاي كمتري در جشنواره حضور داشته اند و نمي دانم علت آن؟ چيست البته هنوز همه فيلم ها را نديده ام اما تاكنون تنها دو فيلم موشك كاغذي و مسافر جنوب مورد توجهم واقع شده اند. به اين دليل كه اين فيلم ها، فيلم هايي واقعي هستند، فيلم هايي كه به جنبه روانشناسي انسان مي پردازند، فيلم هايي جدي كه مشكلات واقعي را مورد توجه قرار مي دهند. در هر دوي اين فيلم ها مقايسه اي بين زندگي شهري و زندگي خارج از شهر مي بينم. اين دو فيلم خود نشان مي دهند كه در كشور بزرگي مثل ايران كه پايتخت بزرگ وپرجاذبه اي مثل تهران دارد، چگونه مردمي كه در خارج از تهران و شهرهاي بزرگ زندگي مي كنند مي توانند با مردمان شهري رابطه برقرار كنند و چگونه آدم هاي شهري مي توانندهمه چيز را از ديد مردمان روستا ببينند. امسال شاهد تجربه هاي سينمايي كمتري در جشنواره بوده ايم و شايد علت آن كمتر بودن تعداد فيلم هانسبت به سال هاي گذشته بوده است. در سال هاي گذشته تنوع فيلم ها بيشتربود و ما با طيفي ازتجربه هاي مختلف مواجه بوديم. اما امسال روند كلي بسياري از فيلم ها از جهت ساختار و يا داستان به هم شبيه است. آيا از بين فيلم هايي كه ديده ايد، فيلمي را براي شركت جشنواره لوكارنو و ياونيز انتخاب؟ كرده ايد و اساسا مبناي انتخاب شما ؟ چيست همانطور كه گفتم دو فيلم مورد توجه من قرار گرفت. ولي پيش از هرگونه انتخابي، ترجيح مي دهم فيلم هاي ديگر را نيز ازجمله فيلم جديد پناهي ونخستين فيلم بلند كلاري راببينم. كلاري فيلمبردار برجسته اي است و با خلاصه اي كه از فيلم او خوانده ام فكر مي كنم فيلم جالبي ساخته باشد. فيلم هاي ايراني در جشنواره هاي بزرگ جهاني حضور گسترده اي داشته اند چرا كه آنچه در فيلم هاي ايراني مي بينم در سينماي كشورهاي ديگر نمي بينم. به طور كلي هر فيلمي كه احساس قلبي در من ايجاد كند و من نه با عقل بلكه با قلب خود آن را بپذيرم و بتواند به درون قلب من نفوذكند، مورد توجه من قرار مي گيرد. ولي انتخاب چنين فيلمي كار دشواري است. چه تفاوتي بين اين جشنواره و ساير جشنواره هاي جهان؟ مي بينيد اين جشنواره بر روي سينماي ملي ايران متمركز است و در آن فيلم هاي ايراني با يكديگر به رقابت مي پردازند، اما در جشنواره هاي ديگر فيلم هايي از گوشه و كنار جهان با يكديگر رقابت جشنواره مي كنند فجر براي ما تجربه متفاوتي است و ما طي آن از ديدگاه هنرمندان يك كشور اسلامي به جهان مي نگريم و اين براي ما يك تجربه ذهني متفاوت است. دو فيلم مورد نظر ( آينه، ابر و باد ) به دليل نيمه كاره ماندن از حضور درجشنواره بازماندند. ژان روآ، مسئول انتخاب فيلم بخش دو هفته منتقدان كن: واقعگرايي سينماي ايران در تمام جنبه ها اولين آشنايي من با سينماي ايران به حدود 25 سال پيش برمي گرددكه براي سفري توريستي به ايران آمده بودم و از طريق فيلم گاو (داريوش مهرجويي ) كه فيلمي بسيار قوي بود با سينماي شما آشنا شدم. اين بخشهايي از صحبتهاي دكترژان روآ منتقد فرانسوي بود كه تز دكترايش را درباره جان فوردبه پايان رسانده است و مسئول انتخاب فيلم بخش دو هفته منتقدان جشنواره كن است. وي علاوه بر كن از مسئولين جشنواره سينه جونيور ويژه كودكان و نوجوانان و فيلمهاي كوتاه و همچنين معاون فدراسيون بين المللي منتقدان دكتر سينماست روآ در توضيح كار اين فدراسيون مي گويدكشور 28 عضو آن هستند و در برخي جشنواره هاي بزرگ هم جايزه ويژه خود را با نظر هيات داوران به فيلم برتر اعطا مي كند. اما متاسفانه ايران هنوز به عضويت آن در نيامده است. آيا تاكنون فيلمي را از اين جشنواره براي هفته منتقدان كن انتخاب ؟ كرده ايد خير، اما از فيلمهايي كه ديدم بچه هاي آسمان بهتر و جذابتراز ديگران بود. متاسفانه چون فيلم سوم مجيدي بود نتوانستم آنرا براي اين بخش انتخابكنم. ضمن اينكه فيلمهاي قبلي او هم برايم جذاب و قوي بوده است. به هرحال بيشتر براي تماشاي فيلمهاي جديد ايراني اينجا آمده ام تا انتخاب فيلم. در 25 سالي كه از آشنايي شما با سينماي ايران مي گذرد حدودا چه تعداد فيلم؟ ديده ايد فكر مي كنم حدودا سالي 20 فيلم. با توجه به سابقه طولاني سالهاتحصيل و كار در زمينه سينما ارزيابي تان نسبت به سينماي آسيا؟ چيست كشورهايي مانند: فيليپين، تركيه، لبنان زماني سينماي خوبي داشتند كه الان ديگرتقريبا از بين رفته است و سينماي آمريكا تقريبا تمام بازار آنها را گرفته است. افغانستان كه كلا سينما ندارد. پاكستان كيفيت خيلي بد و پاييني دارد. هند از نظر تجاري سينماي بسيار گسترده و پهناوري دارد. سينماي چين به دليل مسائل سياسي ثبات ندارد و گاهي بسيار خوب و گاهي بد است. ژاپن هم ساليان پيش سينماي مهمي داشت كه ديگر به پايان رسيده است. غير از اينها فقط سوريه و عراق مي ماند كه گهگاهي يك فيلم خوبدر آنها ديده مي شود. با توجه به شناختي كه در طول اين سالها از سينماي ايران پيدا كرده ايد عمده ترين ويژگيهاي آنرا كه موفقيتهاي ساليان اخير را به ارمغان آورده است، در چه؟ مي دانيد پيش از همه واقعگرايي آن درتمام جنبه ها، قصه ها، آدمها و... و گرايش به سادگي در كارگرداني و اجتناب از حركات ميزانسنها، دوربين و... پيچيده، كه البته مي تواند به دليل مشكلات مالي هم باشد اما به هرحال باعث نوعي زيبايي شناسي در اين سينما شده است. علاوه بر آن، محدوديتي كه كارگردانهاي شما ازبرخي جبنه ها در كار خود دارند. و باعث تحريك قوه ابداع و خلاقيت كارگردان مي شود. آخرين مورد هم كه شايد خيلي مهم باشد اين است كه سينماي ايران سينمايي با بچه ها و براي بچه ها است.