Hamshahri corpus document

DOC ID : H-751204-15579S1

Date of Document: 1997-02-23

يادداشت روز شيائوپينگ و گذار چين به دوران كنوني مرگ دنگ شيائوپينگ ساله 93رهبر چين البته آخرين آرزوي اويعني گام زدن بر سنگفرشهاي خيابانهاي هنگ كنگ پس از رهايي اين سرزمين از چنگال استعمار پيررا، برآورده ناشده، به تاريخ پيوند داد. با اين همه، اين بزرگترين آرزوي معمار و رهبراصلاحات اقتصادي چين نبود. بزرگترين آرزوي او كه به تمامي تحقق نيز يافت، باز گرداندن اقتدار به كشوري بود كه بر طبق اندرز و وصيت ناپلئون بناپارت غولي خفته ناميده مي شد و براي دهه هاي متوالي قرار و تلاش قدرتهاي جهاني بر آن بود كه بگذار اين غول، خفته بماند; كه نماند. ظرف 20 سالي كه از ظهور دنگ شيائوپينگ بر راس هرم قدرت در چين مي گذرد، اين كشور باتجربه كردن سرعت متوسطي از رشد اقتصادي پايدار كه دست كم در نيمه دوم قرن جاري ميلادي بديلي براي آن شناخته نمي شود، از هيات يك كشور درمانده و عقب نگه داشته شده با صدها ميليون انسان گرسنه، به كشوري پيشتاز در رشد وتوسعه و گسترش فن آوريهاي نوين تغيير سيما يافت. از آن بزرگتر و در سايه اين تحولات، تاثير شگرف و بي واسطه دگرگوني ها بر زندگي يك چهارم جمعيت جهان است. ظرف 15 سال اخير سطح زندگي هر شهروندچيني به طور متوسط در هر 8 سال به دو برابر ارتقاء يافته است و اين كشور با وجود تلاش براي كنترل رشد اقتصادي آن، همچنان يگانه اقتصاد جهان است كه رشد اقتصادي دو رقمي را براي بيش از يك دهه از سر گذرانده و آن را همچنان حفظ كرده است. در سايه اين دستاوردهاي اقتصادي، كشور چين اكنون به مثابه يك بازيگر بزرگ در صحنه معادلات سياسي جهان، هر روز حوزه نفوذ واقتدار خود را از آسياي شرقي وجنوب شرقي، به ديگر نقاط گيتي گسترش مي دهد. با آنكه اين گسترش نفوذ در تقابل مستقيم بااهداف و مناطق نفوذ ايالات متحده قرار دارد، اما با تكيه برهمين اقتدار اقتصادي تداوم يابنده، در يك دهه گذشته كمترمناقشه سياسي و اقتصادي دو جانبه بوده است كه به سود چين پايان نيافته باشد. در واقع، ظرف سالهاي اخير، چين به سرعت در حال پر كردن خلاء ناشي از فروپاشي اتحاد شوروي بوده است; اما اين جايگزيني، با در نظر گرفتن اصول و لوازم اقتصادي و نه صرفا ايدئولوژيك صورت گرفته، با هزينه هاي مالي و سياسي به مراتب كمتري همراه بوده و همين نكته، تداوم اين جايگزيني را دست كم تا زمان اجراي اين استراتژي، تضمين مي كند. از سوي ديگر، تجربه دو دهه اخيرچين و مقايسه آن با تجربه اتحاد شوروي سابق و تفاوت شگرف سرنوشت اين دو غول بزرگ كمونيستي نشان داد كه در اجراي آزادسازي گريزناپذير اقتصادي و سياسي با يكديگر، آزادسازي اقتصادي و اتخاذ تدابير بنيادين براي بهبود سطح زندگي مردم، مقدم بر آزادسازي سياسي و بهبود بنيانهاي مدني است. مطابق سرگذشت نافرجام اتحاد شوروي سابق، گرسنگان آزاد جز فرياد سخني براي گفتن ندارند; اما براي مردماني با سرعت رشد اقتصادي بالا، اعطاي آزاديهاي سياسي تداوم دهنده سرعت رشد و توسعه اقتصادي است. اين، شايد جوهره تفاوت اساسي سرگذشت و سرنوشت چين و روسيه در دهه پاياني سده بيستم ميلادي باشد. به اين ترتيب، عمدتا تحت رهبري دنگ شيائوپينگ، كشور چين فرآيند گذار از يك دوره تاريخي به دوره تاريخي ديگري را كه معمولا جز با بي ثباتي سياسي و ناآرامي هاي گسترده اجتماعي همراه نيست، با كمترين زيان و پيامد منفي سامان داد. البته، چين بنابه ماهيت اجتماعي و جغرافيايي و ژئوپوليتيك آن، هنوز چالشها و مشكلاتي غول آسا را در پيش دارد; اما بهرحال عناصر و عوامل در اختيار اين كشور براي تداوم بخشيدن به رونق سياسي - اقتصادي خود در سطح جهان، از هر كشور ديگري بيشتر فراهم است. دنگ شيائوپينگ را شايد بتوان در زمره آخرين بازماندگان مرداني به شمار آورد كه در سراسر سده بيستم ميلادي، كشورها، قاره ها يا حتي جهان عصر خويش را به تمامي تحت تاثير وجود خود قرار دادند. با اين همه، نكته مهم در تقويم تحولات سياسي چين، كادرسازي دورانديشانه اي در كادر رهبري اين كشور است كه ازسالها پيش براي چنين روزي انجام پذيرفته بود. براثر انديشيدن چنين تمهيداتي است كه كار نسبتا عظيم انتقال قدرت پس از مرگ دنگ به نسل جوانتررهبران چين، بدين سان بي كشاكش سامان يافت. محمدحسين شهرزاد