Hamshahri corpus document

DOC ID : H-751128-15195S1

Date of Document: 1997-02-17

براي بهره گيري مطلوب از برنامه ريزي هاي كلان كشور و حفظ منافع ملي نظام آماري كشور بايد متحول شود اداره هاي آمار در دستگاههاي دولتي، تحت تاثير هدفهاي توجيهي و تبليغي دستگاههاي مربوطه عمل مي كنند و از اصل بي طرفي در تهيه آمار دور شده اند. توليد گندم در سال 1370 به روايت وزارت ميليون 8كشاورزي و 793 هزار تن و به گزارش مركز آمار ميليون 7ايران و 796 هزار تن است! برنامه ريزي براي اداره كارآمد و موثر سازمانهاي اقتصادي، اجتماعي در ابعاد گوناگون، امروزه جزئي تفكيك نشدني از مديريت مبتني بر اصول علمي محسوب مي شود. به تبع آن مديريت جوامع انساني و كشورها در شرايط پيچيده عصر حاضر نيز بدون برنامه ريزي امري دشوار و تا حدي غيرممكن به نظر نگاهي مي رسد به سابقه كشورمان در روند برنامه ريزي نشان مي دهد كه از سال 1327 تاكنون 5 برنامه عمراني تا سال 1357 و دو برنامه توسعه از سالهاي 1368 تدوين و اجرا شده است. بنابراين كشور ما به لحاظ برنامه ريزي براي اداره اقتصادي و اجتماعي كشور پيشينه اي نزديك به نيم قرن را دارد. براي داشتن يك برنامه مناسب كار بيش از هر چيز وجوداطلاعات و يك نظام آماري كارامد ضرورت دارد. نظام آماري، آمار و اطلاعات لازم را در دسترس تصميم گيران برنامه ريزان، و پژوهشگران قرار مي دهد و به اين ترتيب و بافراهم كردن موجبات شناخت مسائل و مهيا ساختن زيربناي هرگونه تحقيق به تخصيص بهينه منابع كمك مي كند و توسعه اقتصادي را سرعت مي دهد. در حال حاضر يكي از مهم ترين مشكلات مسئولان كشور براي برنامه ريزي و تصميم گيري اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي كمبود آمار و ارقام گويا و قابل اعتماد است. اين معضل، از ديرباز و از شروع برنامه ريزي در ايران به صورت يك عامل بازدارنده وجود داشته است و اكنون نيز با گذشت 8 دهه از آن به عنوان يكي از مهمترين مشكلات برنامه ريزي در كشور ياد مي شود. /1 8 /2 7 /3 9رئيس؟ يا مركز آمار ايران در روز دوشنبه 10 دي ماه امسال اعلام كرد: در سرشماري عمومي نفوس و مسكن سال 1375 و بازشماري هاي پس از آن تاكنون 12 ميليون و 108 هزار خانوار شامل 58 ميليون و 300 هزار نفر شمارش شده اند. روز 13 بعد وي در اين باره گفت: براساس نتايج مقدماتي سرشماري عمومي جمعيت و مسكن سال جاري جمعيت ميليون 59كشور و 500 هزار نفر است. دكتر عباسعلي زالي ادامه مي دهد: اطلاعات مربوط به سرشماري عمومي نفوس و مسكن سال 1375 در مقايسه باسرشماريهاي گذشته دقيق تر بوده است و در سالهاي گذشته افراد به دليل انگيزه هايي مثل گرفتن كوپن و يا زمين ومشابه آن تعداد افراد خانواده خود را درست اعلام نمي كردند... وي گفت: نرخ رشد جمعيت كمتر از حدي است كه پيش بيني مي شد. براساس سرشماري سال 1365 رشد جمعيت /3 9كشور درصداعلام شد كه نسبت به ميزان رشد پيش از سرشماري /2درصد 7كه اعلام شده بود نمي توانست واقعيت داشته باشد. بعد از اجراي طرح آمارگيري جاري جمعيت در سال رشد 1370 جمعيت /2 7كشور درصد اعلام شد. در سال 1374 وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي رشد جمعيت ايران /1 8را درصد اعلام از كرد لحاظ علمي و الگوهاي موجود جمعيت در جهان، هيچ يك از افزايش ها و كاهش هاي رشد فوق در مدت زماني كوتاه نمي تواند پذيرفتني باشد. نه از لحاظ علمي و نه از لحاظ تجربي در يك سال رشد جمعيت /2 7از /1 8به درصد كاهش نمي يابد. آمار شناسان و جمعيت شناسان مي دانند كه كاهش يك درصدي رشد جمعيت دستكم به 10 سال زمان نياز دارد مشروط بر آن كه با تنظيم خانواده و توسعه اقتصادي و اجتماعي همراه باشد. /3 9رشد درصدي سال نسبت 1365 به زمان قبل از آن (/درصد ) 2 نيز نمي تواند پذيرفتني باشد. با توجه به اينكه برنامه توسعه اول اقتصادي، اجتماعي كشور در سالهاي 1368 تا 1372 براساس نتايج سرشماري نفوس و مسكن سال 1365 بوده است، هم اكنون معلوم نيست كه جمعيت كشور چه ميزان؟ است توليد سرانه و واردات سرانه چقدر؟ است ارزش افزوده سرانه كشور؟ چيست و... نامعلوم هاي ديگر! چقدر؟ گندم اداره كل آمار و اطلاعات وزارت كشاورزي در نشريه شماره خود 27 كه در مهرماه 1372 منتشر شده است در سطح صفحه 3 زير كشت و ميزان توليد گندم را براي سال 1370 به ترتيب معادل 6193 هزار هكتار و 8793 هزار تن اعلام كرده براساس است ارقام ارائه شده در اين نشريه، از كل اراضي زير كشت گندم در سال 1370 معادل 2224 هزار هكتاريا 36 درصد آن را اراضي آبي و 64 درصد بقيه را اراضي ديم تشكيل مي داده است. ارقام اين گزارش حاكي است كه ازيك هكتار زمين آبي 2561 كيلوگرم گندم برداشت شده است. از سوي ديگر مركز آمار ايران نيز در آبان گزارش نتايج 1373سال تفصيلي آمارگيري زراعت سال 1371 راانتشار داده است. در صفحه 22 اين گزارش كل سطح كاشت اراضي گندم را در سال 1370 معادل هزار 6209 هكتار ذكر كرده است كه با آمار ارائه شده از سوي وزارت كشاورزي اختلاف اندكي اما دارد رقم توليد كل گندم در سال 1370 از سوي مركز آمار ايران 7796 هزار تن اعلام شده است كه با رقم ارائه شده از سوي وزارت كشاورزي رقمي معادل 997 هزار تن يا نزديك به يك ميليون تن تفاوت دارد كه اختلاف آن ها رقمي بالغ بر 13 درصد است. حال اگر براي ارائه آمار توليد گندم در سالهاي 1371 تاكنون آمار پايه سال باشد 1370 كدام رقم را بايد قبول؟ كرد تفاوت 250 ميليون دلاري! در شهريور ماه امسال غلامرضا آقازاده وزير نفت كشورمان در گفت و گو با ستاد خبري هفته دولت گفت: .. ايران نه تنها از واردات فراورده هاي نفتي بي نياز مي شود بلكه در سال 1376 با 2 ميليارد دلار صادرات فراورده هاي نفتي جزو صادركنندگان عمده اين مواد محسوب خواهيم شد. اما در روزهاي اخير سيدكاظم وزيري ماهانه مديرعامل شركت پالايش فراورده هاي نفتي كشورمان اين رقم را 250 ميليون دلار كاهش داد و اعلام كرد ارزش صادرات فراورده هاي نفتي كشور در سال 1376 /1 75به ميليارد دلار مي رسد. رقم مورد اختلاف تنها 250 ميليون دلار است يعني نزديك به 79 درصد بيشتر از كل صادرات توليدات غذايي كشور در سال! 1374 مشكل كجاست دكتر علي فتح پور پاكزاد در نوشته اي تحت عنوان نظام توليد آمار كشور، گريز و گزيري از تحول نيست با تاكيدبر اينكه يكي از تنگناهايي كه در هنگام تهيه برنامه اول رخ نمود كمبود آمار و اطلاعات، در شماري از زمينه هاي اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي بوده است مشكلات نظام توليد آمار كشور را به شرح زير مي داند: يكي از مشكلات نظام آماري كشور، دوباره كاري هاي آماري است كه در حال حاضر انجام مي شود. وي مي افزايد: دوباره كاري هاي آماري كم و بيش در كليه بخش هاي اقتصادي و اجتماعي مشاهده مي شود. از آنجا كه شيوه هاي تهيه طرح و اجراي آن در سازمانهاي توليدكننده آمار متفاوت است، نتايج بدست آمده نيز موجب سردرگمي استفاده كنندگان مي شود. اين كارشناس آمار مي افزايد: وجود سيستم اطلاعات آماري مديريت در هر سازمان براي سر و سامان دادن به توليد و توزيع آمار، امري ضروري اما است توليد آمار در اكثريت قريب به اتفاق سازمانها كه داراي فعاليت توليد آمارهستند، بدون وجود اين سيستم انجام مي شود كه خود مشكل سازاست. كارشناسان دفتر بررسي هاي اقتصادي مركز پژوهشهاي مجلس شوراي اسلامي نيز برخي ديگر از نارسائيهاي توليد آمار دركشور را كمبود نيروي انساني، كمبود چارچوبهاي كمبود آماري، ارتباط بين توليدكنندگان و مصرف كنندگان آمار، ناهماهنگي نظام آماري و تشكيلات آمار در ايران، بي هدفي در تهيه آمارها و... مي دانند. كارشناسان ياد شده مي گويند: اداره هاي آمار در دستگاههاي دولتي، تحت نظارت فني و اداري مديريت سازمان متبوع خود قرار دارند و به ناچار تحت تاثير هدفهاي توجيهي و تبليغي دستگاه مربوطه عمل مي كنند. اين ادارات در نتيجه دور شدن از بي طرفي، آمارهايي را منتشر مي كنند كه در صحت آنها ترديد فراوان وجود دارد. كارشناسان مركز پژوهشها مي گويند: كمبود نيروي انساني متخصص در زمينه آمار، تنگناهاي زيادي را در امر طراحي، انجام محاسبات آماري، اجرا، استخراج و تجزيه و تحليل دقيق آمار شده است. انحلال موسسه آموزش عالي آمار وادغام آن در دانشگاهها و اشتغال آمارشناسان به فعاليتهاي غيرآماري بر شدت كمبود افزوده است. گريز و گزيري نيست نظام آماري هر كشور در مقام مرجع تدوين مجموعه اطلاعات بازگوكننده وضعيت آن كشور جايگاه ويژه اي در ساخت تشكيلات دارد. ناديده گرفتن يا دست كم گرفتن اين جايگاه دولت و ملت را يكي از عمده ترين ابزارهاي شناخت موقعيت محروم مي كند و آسيبي جبران ناپذير بر پيكر جامعه وارد مي سازد. بنابراين دستيابي به يك نظام آماري كارامد يك راه چاره اساسي براي حل بنيادي مشكلات برنامه ريزي در كشور است و چاره اي جز پيمودن اين راه نداريم. كارشناسان براي سازگار كردن دروني نظام آماري كشور و رسيدن به يك نظام آماري مطلوب راه هاي گوناگوني را پيشنهاد مي كنند. به گفته كارشناسان مركز آمار ايران تعهد به اجراي اصل تمركز علمي و عدم تمركز در اجرا، داشتن برنامه بلندمدت، اولويت و تقسيم كار در تهيه آمارها، متوازن كردن حجم كار، نيروي انساني و اعتبار مالي، محترم شمردن اصل استقلال آمار، ايمني اطلاعات فردي وآزادي جريان اطلاعات ووجود مرجع سياستگزاري مي تواند كشور را در رسيدن به نظام آماري مطلوب كمك كند. از سوي ديگر برخي كارشناسان مي گويند: مهم ترين اصلي كه براي رسيدن به يك نظام آماري مطلوب بايد مورد توجه قرار گيرد، ثبات مديريتها و همچنين جلوگيري از دخالتهاي سياسي در تهيه مراحل گوناگون توليد آمار است. در صورتي كه تهيه آمار توسط مراكز توليدكننده دستخوش سليقه هاي گوناگون سياسي باشد و مسئولان اين مراكز از روي سياسي كاري انتخاب شوند، نبايد انتظار داشت كه كشور در اين زمينه به هدفهاي خود برسد.