Hamshahri corpus document

DOC ID : H-751125-15026S1

Date of Document: 1997-02-14

آيا سرمايه و استعدادهاي فيلمسازي نامحدود؟ است نگاهي آماري به حرفه هاي تهيه كنندگي و كارگرداني در جشنواره ء پانزدهم سيما فيلم، تلويزيون، فارابي، سينماي تجربي، حوزه هنري و شش كانون، متولي اصلي توليد در بخش دولتي، امسال حضوري به مراتب پربارتراز سالهاي گذشته در عرصه فيلمسازي داشتند مروري بر كارنامه يكساله توليد در سينماي ايران، سوالات زيادي را در زمينه هاي مختلف به ذهن متبادر مي كند كه اغلب در تب و تاب برگزاري جشنواره بي پاسخ مي ماند. سوالاتي از اين قبيل كه مسئول مشكلات غيرطبيعي و گاهي عمدي به وجود آمده در توليد يك فيلم؟ كيست و اگر شخص يا تشكلي نمي تواند پاسخگوي اين مشكلات باشد، وجود قوانين پيچيده و اغلب مبهم ساخت فيلم در سينمايي كه با تغيير مديريتها، سياستهايش هم دستخوش تغيير مي شود، نشانگر؟ چيست چرا سال به سال نسبت سرمايه گذاري بخش خصوصي به بخش دولتي كمتر مي شود، و مهمتر اينكه آياروند روبه رشد سرمايه گذاري بخش دولتي به نفع كليت؟ سينماست حضور پيدا نكردن تعدادي از فيلمسازان مطرحي كه در مواردي در همين جشنواره فجر، و يا گاهي در جشنواره هاي خارجي تقدير شده اند و جوايزي به دست آورده اند، همواره موجب تاسف دوستداران سينماي ايران بوده است و اين پرسش را به وجود آورده است كه مگر سينماي ايران تا كي مي تواند استعدادهايي را بپروراند و بعد با بي مهري، امكانات كاري را براي آنان فراهم؟ نكند اين در حالي است كه روز به روز پيشنهادهاي بيشتري از طرف تهيه كنندگان خارجي براي كار به فيلمسازان ايراني داده مي شود. نكته قابل توجه و غيرطبيعي ديگري كه هر ساله در آمار و ارقام توليد سينماي ايران ديده مي شود، اضافه شدن تعداد نسبتا زيادي كارگردان به جرگه فيلمسازي حرفه اي است. طبعا اضافه شدن اين آمار خود بخود نكته اي منفي نيست، اما هنگامي كه معلوم مي شود از اين عده فقط تعداد كمي موفق به ساختن فيلم دوم و يا احيانا سوم خود مي شوند، و اغلب فيلمهايي كه توسط آنان ساخته مي شود هم ساخت ضعيفي دارند و هم از نظرفروش ناموفق مي مانند، اين ظن قوت مي گيرد كه جريان توليد فيلم در ايران چنان كه بايد تابع ضوابط و قواعد حرفه اي نيست. و طبعا آثار سوء چنين روندي به كليه سينماي ايران - و نه فقط يك يا چند تهيه كننده - صدمه مي زند. به منظور روشن ساختن نكته هاي گفته شده و به دست دادن تصوير بهتري از وضعيت سينما، دو حيطه تخصصي تهيه كنندگي و كارگرداني را در سال كاري منتهي به جشنواره پانزدهم مورد بررسي قرار داده ايم: تهيه كنندگي تعداد قابل توجهي از توليدات جشنواره پانزدهم، توسط تهيه كنندگان بخش دولتي به مرحله توليد رسيدند. براي روشن تر شدن موضوع آثار شركت كننده در جشنواره را به 2 بخش دولتي و بخش خصوصي تقسيم كرده و به بررسي جداگانه هر يك مي پردازيم. بخش دولتي سيما فيلم، تلويزيون، فارابي، سينماي تجربي، حوزه هنري و كانون شش متولي اصلي توليد در بخش دولتي، امسال حضوري به مراتب پربارتر از سالهاي گذشته در عرصه فيلمسازي داشتند. - 1 سيما فيلم سيما فيلم امسال هم مانند سال گذشته بالاترين آمار توليد در بخش دولتي را به خود اختصاص داد: مشاركت مستقيم در تهيه 9 فيلم - سريال هفت سنگ (به كارگرداني عبدالرضا نواب صفوي و تهيه كنندگي حسن جلاير ) شب روباه (همايون اسعديان - ميثاق فيلم ) عبور از خط سرخ (جمال شورجه - موسسه زيتون ) ننه لالاوفرزندانش (كامبوزيا پرتوي - فيلم امروز ) سرحد (اكبر صادقي - فيلم ايران ) ديپلمات (داريوش فرهنگ - ) اعاده امنيت (حميد رخشاني - تعاوني فيلمسازان ) فرار مرگبار (به كارگرداني وتهيه كنندگي تورج منصوري ) سايه به سايه (علي ژكان - سلطان زاده ) و خريد رايت تلويزيوني شش پروژه صرفا سينمايي ديگرشامل ابراهيم (به كارگرداني و تهيه كنندگي حميدرضا محسني ) بالاتر ازخطر (به كارگرداني سعيد عالم زاده و تهيه كنندگي محسن شايان فر - محسن مسافرچي ) بزرگ خيلي بزرگ (به كارگرداني و تهيه كنندگي فرزين مهدي پور ) ستاره هاي سربي (به كارگرداني مهدي ودادي و تهيه كنندگي شركت فرهنگي - هنري ديده پايا ) قاعده بازي (به كارگرداني و تهيه كنندگي عبدالرضا نوابصفوي ) ميناو غنچه (به كارگرداني محمد حسين پور جهان خادم و تهيه كنندگي برنا تصوير خراسان ) رئوس فعاليتهاي سيما فيلم در عرصه تهيه كنندگي را شامل مي شود. - 2 تلويزيون شبكه هاي مختلف تلويزيون اعم از شبكه اول دوم و سيماي برون مرزي امسال با سرمايه گذاري در توليد 8 فيلم يا فيلم سريال دربخش خصوصي، ديگر تهيه كننده فعال بخش دولتي به شمار مي رود. توليدات تلويزيون عبارتنداز: براده هاي خورشيد و ماه خورشيد (به كارگرداني محمدحسين حقيقي ) در، انتظار صبح (مجيد جوانمرد ) موشك، كاغذي (فرهادمهران فر ) دوربين، (كامران شيرزاد ) مسافرجنوب (پرويز شهبازي ) و توفان شن (جواد شمقدري ) - كه به صورت مشاركت تلويزيون با شهرداري تهيه شد. - 3 سينماي تجربي سينماي مستند و تجربي ديگر تهيه كننده بخش دولتي بود كه امسال در توليد سه فيلم سينمايي، سينما سينماست (ضياءالدين دري ) ياد، سبز لك لك ها (احمد حسني مقدم ) و مردي شبيه باران (سعيد سهيلي ) مشاركت فعال داشت. - 4 فارابي توليدمستقل فيلم پرهزينه سرزمين خورشيد (احمدرضا درويش ) مشاركت، در توليد فيلمهاي سجده بر آب (حميد خيرالدين ) معجون، راستي (شهريار بحراني ) موج نشينان، (اكبر حر ) و خريد حقوق پخش تلويزيوني يا ويديويي و خارج از كشور فيلمهاي سپيد و سياه (علي اكبر ثقفي ) اسكادران، عشق (سعيد حاجي ميري ) فرار، مرگبار (تورج منصوري )، هتل كارتن (سيروس الوند ) سلطان، (مسعود كيميايي ) و ليلا (داريوش مهرجويي ) و مشاركت در توليد نه سرمايه گذاري، فيلم فصل پنجم (رفيع پيتز ) نشان دهنده كارنامه پربار بنياد سينمايي فارابي، يكي ديگر از متوليان توليد فيلم در بخش دولتي، در جشنواره پانزدهم است. - 5 كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان كانون با فيلم 2تهيه كنندگي كمين (حميد خيرالدين ) وبچه هاي آسمان (مجيد مجيدي ) ازديگر تهيه كنندگان بخش دولتي در جشنواره امسال است. - 6 حوزه هنري حوزه هنري كه در سالهاي نه چندان دور از تهيه كنندگان فعال بخش دولتي محسوب مي شد امسال نيز مانند سال گذشته به حضور در جشنواره تنها با يك فيلم بسنده كرد: معجزه خنده (يدا... صمدي ). جدا از توليد فيلم توسط تهيه كنندگان بخش دولتي، امسال چند فيلم با سرمايه گذاري مستقيم و غيرمستقيم ارگانها و سازمانهاي دولتي به مرحله توليد رسيدند كه عبارت بودنداز: حريف دل به كارگرداني عبدالرضا گنجي وتهيه كنندگي سازمان تربيت بدني، لاك پشت به كارگرداني علي شاه حاتمي و سرمايه گذاري سازمان زندانهاي اروميه و فيلمهاي نامزدي (ناصر غلامرضايي ) كه با حمايت مستقيم بانك صادرات استان لرستان تهيه شد و اسكادران عشق كه از حمايت هاي مالي وزارت كشاورزي بهره برد. همچنين حضور و حمايت قوي وزارت صنايع در تهيه فيلم سرعت. انجمن سينماي دفاع مقدس به طور مستقل از توليدات سينماي جنگ (كه فيلمنامه آنها با درجه كيفي الف و ببه تصويب شوراي انجمن رسيده بود ) حمايت هاي وسيعي راانجام مي داد و نيز اداره توليدو پشتيباني وزارت ارشاد كه آن هم به صورت مستقل حمايت هاي بي شائبه اي را از چند پروژه خاص به انجام رساند كه مشخص ترين آنها تهيه كنندگي فيلم اعتراف به كارگرداني مجيد فهيم خواه بود. بخش خصوصي امسال كمتر از 30 عنوان فيلم در بخش خصوصي تهيه شد كه نسبت به سالهاي گذشته سيري نزولي را نشان مي دهد. نكته قابل توجه اينكه در اين تعداد فيلم هم به جز چند مورد، نام تهيه كنندگان حرفه اي و باسابقه به چشم نمي خورد. تهيه كنندگاني كه امسال نخستين تجربه بلند سينمايي خود را با استفاده از وام بانكي، حمايتها و مشاركتهاي مستقيم و غيرمستقيم ارگانهاي دولتي براي نمايش در جشنواره آماده كردند عبارت بودنداز: تعاوني چهره آزاد (تهيه كننده حرفه اي ) گلگون، فيلم (بزرگ خيلي بزرگ ) برناتصوير، خراسان (مينا و غنچه ) ماهد، فيلم (سرعت ) شركت، ديده پايا (ستاره هاي سربي ) شركت، سينمايي گوهران (مردي شبيه باران )، شركت فيلم لرستان (نامزدي ) و كارگاه آزاد فيلم (سلطان ). امسال 5 فيلم توسط كارگردان اثر و با مشاركت شخص ياحمايت بخش دولتي، تهيه شد: فرار مرگبار (تورج منصوري )سفر پرماجرا، (سيامك اطلسي )ابراهيم (حميدرضا، محسني )اسكادران عشق (سعيد حاجي ميري ) گاوميش ها (اكبر صادقي ) و ليلا (داريوش مهرجويي با مشاركت فرامرز فرازمند ). تهيه كنندگان حرفه اي سينما در جشنواره پانزدهم عبارت بودنداز: هدايت فيلم با دو فيلم نابخشوده و ابر و آفتاب - فواد نور بادو فيلم سجده بر آب (با مشاركت فارابي ) و ياسهاي وحشي - نورالدين حجازي با دو فيلم روزي كه خواستگار آمدو زن امروز (با مشاركت قاري زاده و طباطبايي ) آرمان فيلم، (تهيه كننده شوك ) اطلس فيلم (بالاتر از خطر )، تعاوني فيلمسازان (جوانمرد ) آفاق، فيلم (سرگشته ) سپاهان، فيلم (تهاجم ) جوزان، فيلم (ارابه مرگ ). گفتني است كه از همين تعدادفيلم تهيه شده در بخش خصوصي نيز اغلب بدون استفاده از وام بانكي و حمايتهاي بخش دولتي به مرحله توليد نمي رسيد! تهيه كنندگان خارجي كمپاني فيلمسازي پواسان ولان و شركت ژاپني L. M.تهيه كنندگان B اصلي دو فيلم ايراني فصل پنجم و كيسه برنج شركت كننده در جشنواره پانزدهم بودند. كارگرداني به رغم آنكه در جشنواره پانزدهم تعدادي از بهترينهاي سينماي ايران حضور نداشتند، شاهد ورود تعداد قابل ملاحظه اي كارگردان جديد به عرصه فيلمسازي بوديم. كارگردانهاي اول جشنواره: از ميان 60 فيلم متقاضي شركت در جشنواره 16 فيلم نخستين تجربه سينمايي سازندگان خود به شمار مي رفتند: محمود كلاري (ابر و آفتاب )رفيع پيتز (فصل، پنجم )سعيدسهيلي (مردي، شبيه باران )فرهاد مهران فر، (موشك كاغذي )عباس رافعي، (راز مينا )، رضاقهرماني (ارابه مرگ ) سعيد، عالم زاده (گرك و ميش ) جمشيد، آهنگراني (جوانمرد ) محمدحسين، لطيفي (سرعت ) علي اكبر ثقفي (سپيد و سياه ) حميدرضا، محسني ( ابراهيم )،، محمدحسين پور جهان خادم (مينا و غنچه ) پرويز، شهبازي (مسافر جنوب )مجيد فهيم خواه، (اعتراف )، عبدالرضا نواب صفوي (هفت سنگ ) عبدالرضا، گنجي (حريف دل ). كارگردانهاي دوم جشنواره: تعداد معدودي از كارگردانهاي چند سال گذشته امسال موفق به تكرار تجربه فيلمسازي شدند: جعفر پناهي ( آينه ) قاسم، جعفري ( قاصدك ) فرزين مهدي پور (بزرگ خيلي بزرگ ) سيامك، اطلسي (سفر پرماجرا ) مهدي، ودادي (ستاره هاي سربي )، محمدحسين حقيقي (براده هاي خورشيد ) جواد، شمقدري (توفان شن ) احمد حسني مقدم (ياد سبز لك لك ها ). ناگفته نماند كه واروژ كريم مسيحي و سعيد ابراهيمي فر كه از معدود كارگردانهاي فيلم اولي بودند كه در زمان ساخت فيلمهاي پرده آخر و ناروني موفقيتهاي فراواني به دست آوردند، امسال هم موفق به كارگرداني فيلم ديگري شدند. محسن مخملباف و ابراهيم حاتمي كيا كه سال گذشته هر يك با 2 فيلم در جشنواره حضورداشتند امسال فيلمي را جلوي دوربين نبردند! عباس كيارستمي ديگر فيلمسازمطرح كشورمان، امسال هم مانندسال گذشته موفق به آماده سازي فيلم اخيرش سفر به صبح بهرام نشد بيضايي و ناصر تقوايي نيز با وجود تمامي اخبار و شايعات، امسال هم موفق به كارگرداني فيلم جديدي نشدند. بهروز افخمي فيلمساز ديگري بود كه مطابق اخبار قصد داشت امسال با فيلمي متفاوت از نوع حادثه اي در جشنواره حضور پيدا كند كه در عمل ناموفق ماند و به دليل اختلاف با تهيه كننده از كار كناره گرفت. ليلا قبادي