Hamshahri corpus document

DOC ID : H-751120-14856S1

Date of Document: 1997-02-09

تاويلي نو از دين و سياست انقلاب اسلامي، پاسخ به بحران هويت - بخش آخر بازگشت به تعاليم حقيقي اسلام، انقلاب جديدي را خلق كرد كه در تاريخ اسلام كم نظير است امام خميني ( ره ) با امتزاج حوزه ديانت و سياست، به ايرانيان اين امكان را داد كه دنياي در حال تغيير را معناي جديدي دهند. تفسير امام از مفاهيم ديني در بخش حكومت تفسير بديعي از تركيب اصالت كهن اسلامي و گزينش نو از جمله مفهوم جمهوري بود كه ريشه در فرهنگ بيعت شيعه داشت. از نظر سياسي تشيع به لحاظ ساختار فكري و خصوصيات مكتبي و شرايط داخلي ايران و نظامهاي سياسي حاكم برآن، از همان آغاز سياسي بود. شيعه به دليل اعتقاد به عالم غيب و سلوك روحاني در عينيت جامعه، كمتر دچار سكون و توقف مي شود چراكه هميشه در حال شدن و به سمت غايت تكاملي و زمينه سازي براي حكومت جهاني امام زمان (عج ) فعال است، اين امر ريشه در متون و فرهنگ تشيع دارد كه بالقوه سالها در آن پنهان بود اما شرايط عيني در دهه 1350 به او فرصت داد تا تامل و تعمق بيشتري به منصه ظهور برسد. شرايط منفي عبارت بود از: غربگرايي، نابودي جامعه سنتي، تشديد وابستگي، حكومت استبدادي و شرايط مثبت عبارت بود از: بازنگري به معرفت ديني، خودآگاهي ديني سياسي، ظهور طبقات جديد در ايران، سياسي شدن روحانيت و شكل گيري نيروهاي مذهبي كه جامعه ديني را به سمت انقلاب هدايت كرد. امام خميني ( ره ) قشر، و پوسته سنت ديني را شكافت و در درون آن به گوهري پويا دست يافت و دينداران را حيات و نشاط تازه اي داد، در حقيقت امام هم انقلاب را ديني كرد و هم دين را انقلابي جلوه داد. در اين راه به بازشناسي در روش، نگرش، معرفت و چگونگي تطبيق آن با شرايط نوين پرداخت، تحول در معرفت ديني و دينداران ايجاد كرد تا زيستن را بر پايه اصول معنوي در دنياي جديد هموار سازد تا آرمان انسان ديندار جديد تحقق عيني و عملي يابد. بدين ترتيب انقلاب، معلول تحول معرفت ديني و عرصه عملي براي آزمون تفكر ديني در عصر جديد است. امام با فهم جديد از اسلام به عنوان تئوري راهنماي عمل دست به انقلاب زد يعني هم در بعد نفي و سلبي (نظام شاهنشاهي و غرب ) و هم در بعد ايجابي (جمهوري اسلامي ) به تمام معنا راهنماي عمل قرار گرفت، با چنين جهت گيري، الگوي مبارزه انقلابيون مشخص شده بود. سياسي شدن محرم فرهنگ قيام و انقلاب حسيني (ع ) عامل ديگري در ظهور انقلاب اسلامي بود، انگيزه ها را براي حركت و قيام تقويت نمود. مفاهيمي چون عاشورا، كربلا و مصاديقي چون حسين (ع ) و زينب (ع ) به عنوان مدل و الگوي مبارزه انتخاب شده بودند، اين آزموني بود كه ايراني براي خود تجربه مي كرد چرا كه مردم ايران در طي چهارده قرن متوالي هر ساله به ياد امام حسين (ع ) مي گريستند تا اينكه در اين مقطع به تامل و تعمق بيشتري در فلسفه عزاداري پرداختند و بر آن شدند كه تنها گريه كردن، به معناي پيروي از امام حسين ( ع ) نيست بلكه بايد مثل حسين (ع ) وارد مبارزه شد، مردم ايران اوضاع خود را شبيه وضعي مي ديدند كه حسين ( ع ) در آن زيسته بود. بدين جهت، ايراني با انقلابراه حسين (ع ) خود را بازشناخت و حيات خود را بازيافت. در اين فرايند، مراسم محرم كاملا جنبه سياسي به خود گرفت. شخصيت اصلي امام حسين (ع ) و مخالف او ( يزيد ) به مظاهري از صحنه مبارزه حق و باطل در انقلاب اسلامي تبديل شد. اين انديشه قوت گرفته بود در هر عصري، يزيدي و حسيني (ع ) ظهور مي كند كه در مقابل يكديگر به مبارزه مي پردازند. امام خميني (ره ) از اين نماد و سمبل براي مبارزه با شاه بهره برد و شور انقلابي مردم ايران را با زنده كردن خاطره حماسه كربلا، حيات تازه اي بخشيد، ذكر حماسه كربلا مفهوم عميق شهادت، فداكاري و مبارزه را به انقلابيون انتقال داد، حركت جديدي در تاريخ ايران به نمايش گذاشت تا جايي كه انقلاب اسلامي بيانگر نوعي ديگر از وقايع كربلا تلقي مي شود. نوحه خوانيها و راهپيمائيهاي خيابان در طول انقلاب با شكل نوحه خوانيهاي ايام محرم تقريبا يكسان بود به همين دليل انبوهي از توده هاي سنتي و روستايي كه در ابتدا با مفهوم و هدف انقلاب آشنا نبودند همراه انقلاب حركت كردند و همراه با انقلابيون ديگر وارد صحنه مبارزه شدند. محرم بزرگترين و جدي ترين ضربه را بر پيكر رژيم كهنسال نظام شاهنشاهي وارد ساخت. محرم وحدت مذهبي ميان مردم تقويت مي كرد و اين ماه از بعد ديني به انقلاب با راهپيمايي عظيم و پر شكوه تاسوعا شكل ديگري داد. تظاهراتي كه سرشار از معنويت، شجاعت و ايثار بود. اين در حالي بود كه رژيم تهديد كرده بود هر گونه تظاهراتي را به گلوله خواهد بست. به همين دليل غالب مردم غسل شهادت كرده بودند، كفن پوشان به خيابان ها آمده بودند. چنين روزهاي سرنوشت تاريخي، نظام شاهنشاهي را تغيير داد. تظاهرات وسيع تاسوعا و عاشورا به يك نمايش بزرگ سياسي - مذهبي و يك رفراندم تبديل گرديد. مردم در اين دو روز آمادگي خود را براي يك انقلاب بزرگ و تغيير بنيادين در تاريخ ايران به نمايش گذاشتند. متن قطعنامه راهپيمايي روزهاي تاريخي تاسوعا و عاشورا بيانگر اين مدعاست. مساجد در اين مقطع دچار تحول انقلابي شدند و نقش خود را بازيافتند، و ميان حلقه عبادت و سياست پيوند ايجاد روحانيت كردند از مساجد به عنوان شبكه هاي ارتباطي با مردم عمل كرد و تعريف مسجد جديدي از جايگاه مسجد در ميان ايرانيان ايجاد شد كه آن را تنها محل عبادت نمي دانستند، بلكه محلي براي اجماع نظر جهت بسيج نيروها و پايگاهي براي مبارزه با رژيم شاه تعريف مي شد. بازگشت به تعاليم حقيقي اسلام در قالب الگوهاي ارايه شده و انديشه اسلامي، انقلاب جديدي را خلق كرد كه در تاريخ اسلام كم نظيراست. پانوشت ( ) 1 پانوشت ها به دليل حجم زياد حذف شده اند و در سرويس مقالات روزنامه موجود مي باشند.