Hamshahri corpus document

DOC ID : H-751120-14835S1

Date of Document: 1997-02-09

سيماي تهران در پس يكدوره 7 ساله سازندگي مروري كوتاه بر تحولات عظيم عمراني و خدمات شهري در تهران از بهمن تا 68 بهمن 75 مديريت كنوني شهرداري تهران براساس بينش ديني و وظيفه قانوني خود و به ويژه با الهام از رسالت بزرگ انقلاب اسلامي يعني برقراري عدالت در اداره امور جامعه بيش از 70 درصد از درآمد شهرداري را صرف عمران و آباداني در جنوب شهر كرده است در سال 68 تنها سه پل و بزرگراه در دست ساخت بود اما از آن زمان تاكنون 118 پل و زيرگذر ساخته شده و اكنون 80 پل و زيرگذر در دست اجرا است توسعه جنگل كاري اطراف شهر از 850 هكتار در سال 1368 به هزار 18 هكتار در سال 1375 افزايش يافته است شهر تهران كه از حدود دو قرن پيش به عنوان پايتخت كشورشناخته شده است در سال هاي آخر پيش از پيروزي انقلاباسلامي، در حقيقت آينده تمام نمايي از بي برنامگي، رشدبي رويه و ناموزون و نارسايي هاي آزاردهنده در ارائه خدمات عمومي بود. در طول پنجاه سالي كه جمعيت زير پانصد هزار نفري تهران به بالاي 7 ميليون نفر رسيد، اين شهر، همواره از توان اراده، و مديريت متعهدانه براي سامان بخشيدن به اوضاع ورفع مشكلات و نارسايي ها محروم بود. پس از پيروزي انقلاب اسلامي نيز به رغم تصدي امور شهر توسط نيروهاي دلسوز و متعهد، تا پايان دوران جنگ تحميلي، بنابر ضرورت تمركز بخش اعظم نيرو و امكانات فني و اجرايي كشور در پيشبرد امور جبهه و پشت جبهه، مسئولان وقت براي دگرگوني بنيادين در ساختار و شيوه هاي مديريت شهر تهران فرصت زيادي پيدا نكردند. اين وظيفه سنگين در اواخر سال 1368 و همزمان با شروع برنامه پنجساله اول توسعه كشور، به عهده مديريت كنوني شهرداري تهران گذاشته شد تا در پرتو انگيزه قوي خدمت به نظام اسلامي با تلاش شبانه روزي، اراده اي مصمم و نگرشي كلان نگر و دورانديشانه، سيماي شهر تهران را آنچنان كه زيبنده مركز جمهوري اسلامي ايران باشد تغيير دهد. انجام چنين تحولي، علاوه بر تغيير بنيادين در نگرش مسئولان اداره شهر نيازمند تغيير ساختار و شيوه هاي اجرايي سازمان شهرداري تهران و همدلي، همكاري و مشاركت گسترده شهروندان بود كه به يمن اعتماد عمومي و حمايت بي دريغ مردم از حكومت اسلامي، اين همدلي و همكاري به نحو احسن با مجريان امور شهر به عمل آمد. در پرتو اين همدلي و همراهي، شهرداري تهران كه در سال 1368 حدود 70 ميليارد ريال بودجه در اختيار داشت 30 ميليارد آن را صرف پروژه هاي عمراني كرد و در سال 1374 نيز از هزار و ششصد ميليارد ريال اعتبار بيش از 1100 ميليارد ريال آن را به مصرف اجراي طرح هاي عمراني رسانده، باتوجه به اين كه در چارچوب سياست هاي عمومي شهرداري تهران از سال 1369 هيچ اتكايي به بودجه عمومي كشور نداشت، ناچار شد براي تامين ارقام بودجه موردنياز خود از شهروندان به تناسب بهره مندي آنان از امكانات و خدمات شهري كمك بگيرد. نكته قابل توجه در اين مقايسه آن است كه تنها 31 درصد ازبودجه شهرداري در سال 1368 صرف هزينه هاي عمراني شهر ومابقي صرف هزينه هاي جاري شده است در حالي كه اين نسبت در سال 1374 به بالاي پنجاه درصد رسيد و در سال جاري تا 76 درصد يعني 1800 ميليارد ريال پيش بيني شده است. بررسي هاي اوليه در نخستين هفته هايي كه مديريت كنوني شهرداري تهران آغاز به كار كرد، نشان داد كوهي از مشكلات عظيم در برابر مسئولان اين سازمان قرار دارد و به يقين در صورت نبود شوق به خدمت و عدم احساس دين به انقلاب و نظام، اين كوه مشكلات مي توانست به بروز انفعال در برابر معضلات شهر و گرفتار شدن در دام روزمرگي منجر شود. تهران شهري بود كه با يك ساعت بارندگي، عبور ازخيابان هاي آن مشكل مي شد و در صورت ادامه يافتن باران، اين نعمت الهي، واحدهاي مسكوني مناطق جنوبي و مستضعف نشين آن در خطر سيلابهاي شهر قرار مي گرفت، ترافيك سنگين آن شهره بود و هر روز ميليون ها ليتر سوخت و ميليون ها ساعت وقت شهروندان را تلف مي كرد و به اين ترتيب هم محيطزيست شهروندان را آلوده مي ساخت و هم بار سنگيني را بر اقتصاد ملي تحميل مي كرد به طوري كه رشد كنترل نشده معلول مهاجرت، تهران را از نفس انداخته بود و مي رفت تا خدمات رساني به حاشيه آن را كه هر روز ابعاد تازه اي مي يافت غيرممكن سازد. ساخت و ساز بي ضابطه وكنترل نشده، فعاليت هزاران واحد صنفي و صنعتي غيرمجاز وغالبا مخرب محيطزيست، سيماي شهر و آينده آن را تيره كرده بود و خدمات شهري در حداقل ممكن و در نازلترين سطح به شهروندان عرضه مي شد. شهرداري تهران هيچ مسئوليتي در زمينه ايجاد مراكز فرهنگي، ورزشي و هنري براي جمعيت چند ميليوني شهر بر دوش خود احساس نمي كرد و بنابراين اقدامي براي گذران سالم و مطلوب اوقات فراغت شهروندان به ويژه جوانان و نوجوانان صورت نمي گرفت. سرانه فضاي سبز در شهر كه امروز به رغم رشد جمعيت از مرز 10 مترمربع فراتر رفته است در سال 1368 تنها 2 متر مربع اين بود رقم تنها بيانگر گوشه اي از روند تخريب محيطزيست در شهري است كه در گذشته از سرسبزترين و خوش آبوهواترين نقاط ايران به شمار مي رفته است. عمران و آباداني، ارزاني شهر درندشت تهران فقدان برنامه ريزي همه جانبه و نبود طرح هاي زيربنايي متناسب با رشد بي حساب شهر طي چند دهه اخير، مديريت كنوني شهرداري تهران را بر آن داشت كه به موازات ارتقاي سطح خدمات رساني شهري، سامان دادن به اداره امور روزمره شهر، مقابله جدي با تخريب محيطزيست به ويژه آلودگي هوا، ايجاد فضاهاي فرهنگي، هنري و ورزشي به ويژه در مناطق مستضعف نشين جنوب شهر، برنامه ريزي جامع و اجراي سريع و گسترده پروژه هاي عظيم زيربنايي را وجهه همت خود قرار دهد و بيشترين حجم اعتبارات و فعاليت هاي خود را بر نوسازي و عمران شهر در كوتاه ترين زمان ممكن، متمركز سازد. ساماندهي حمل و نقل شهري شهرداري تهران در رويارويي با معضل پيچيده ترافيك، اتلاف انرژي و وقت ارزشمند ميليونها شهروند، تخريب محيطزيست و در درجه نخست آلودگي خطرناك شهر در سال 1369 دست به كار مطالعه و بررسي همه جانبه اين موضوع شد و طيفي از راه حل هاي متنوع را به بررسي كارشناسانه گذاشت. در نتيجه اين بررسي ها، چندين گزينه كه به صورت موازي قابل اجرا بود اتخاذ شد كه هر يك به نوبه خود در كاهش معضل ترافيك نقش داشت. اجراي زمان بندي شده و در مواردي همزمان اين تدابير توانسته است معضل ترافيك تهران را تا حدي قابل قبول برطرف نمايد. اساسي ترين اين تدابير تكميل شبكه بزرگراههاي شهر و طراحي وساخت بزرگراههاي جديد مجموعابه /202 6طول كيلومتر و ساخت 118 دستگاه پل و زيرگذر درتقاطع هاي بزرگ و پر تردد و اصلاح هندسي 100 ميدان و تقاطع پرتردد ديگر بوده است. فهرست تدابير ديگري كه همزمان با عمليات فني گسترده فوق الاشاره به اجرا گذاشته شد عبارتست از: ايجاد و گسترش خطوط ويژه اتوبوس هاي شركت واحد. افزايش تعداد اتوبوس هاي اين شركت از 1842 در سال 1368 به 4100 دستگاه در سال. 1375 افزايش تعدادتاكسي ها ازدستگاه 16669 در سال 1368 به دستگاه 22800 تا پايان تيرماه سال جاري. ايجاد خطوط سراسري اتوبوس هاي بدون توقف. اعمال ممنوعيت ورود كاميون ها به محدوده شهر در طول روز. اعمال نظارت تلويزيوني برترافيك شهر در ميدان ها وخيابان هاي پر تردد شهر. نصب شبكه كنترل هوشمندترافيك در تقاطع هاي بزرگ شهر. راه اندازي شبكه اتوبوس برقي در يكي از پر تراكم ترين مسيرهاي شهر (ميدان امام حسين - پايانه شرق ). ساخت پارك سوارهاي چهارگانه. ساخت توقفگاه هاي چند طبقه درنقاط پر ترافيك شهر. مبارزه با آلودگي هوا; آرمان استمرار زندگي در شهر تردد بيش از دو ميليون وسيله نقليه در سطح شهر، وجود همين تعداد وسايل گرمازا در واحدهاي مسكوني، تجاري و اداري فعاليت شهر، واحدهاي صنعتي مخربمحيط زيست كه مزيد بر مشكلات ناشي از شرايط جغرافيايي شهرشده بود، كار را به جايي رسانده بود كه چند سال پيش، تهران، دومين شهر آلوده آلودگي هوا جهان معرفي شد. كاستن از ميزان آلودگي هواي تهران از اولويت هاي كاري مسئولان شهرداري ازسال تاكنون 1369 بوده است كه در اين خصوص توسعه سطح جنگلكاري اطراف شهر از 850 هكتار در سال 1368 به 18 هزار هكتار در سال 1375 افزايش تعداد پارك هاي شهر از 184 در سال 1368 به 628 در سال 1375 در چارچوب اين اولويت بندي صورت گرفته تا اين فضاي سبز به عنوان ريه هاي تنفسي شهر بزرگ تهران از گسترش سريع آلودگي هوا پيشگيري كند. همچنين بيش از 13000 دستگاه تاكسي از سال 69 تاكنون به تدريج گازسوز شده و اميدواريم در آينده نزديك بتوانيم كليه تاكسي هاي موجود در سطح شهر راگازسوز كنيم. مقدمات تبديل سوخت اتوبوس هاي درون شهري نيزفراهم آمده و انجام اين طرح به زودي آغاز خواهد شد. عمليات ديگري كه شهرداري تهران از سال آغاز 1369 كرده است ا نتقال صنايع مزاحم و واحدهاي صنعتي مخرب محيط زيست وساماندهي آنها در نقاط تعيين شده است. براي اين واحدها كه علاوه بر آلودگي هوا، انواع ديگر آلودگي هاي زيست محيطي را نيز ايجاد مي كنند، محل هاي خاصي بدور از مناطق مسكوني شهر در نظر گرفته شده و پس از حصول توافق، اقدام به جابه جايي اين واحدها به اين مكانها مي شود. بديهي است محل هاي جديد به عنوان شهركهاي صنعتي براساس روش هاي علمي تجهيز و از همه امكانات مورد نياز برخوردارند. تاكنون حدود يكهزار هكتار زمين در پنج نقطه اطراف شهر تهران آماده سازي و در اختيار صنف هاي چوبفروش، آهنگران، تعميركاران ماشين آلات سنگين، ماشين سازان، فلزتراشان، آلومينيوم كاران، كارگاههاي روده پاك كني، دباغي و چرم سازي قرار گرفته است. شهركهاي جديد ديگري نيز در دست ساخت است تا ديگر واحدهاي مزاحم استقرار يابند. انتقال ميادين سنتي ميوه وتره بار از سطح شهر به ميدان مركزي از جمله طرحهاي بزرگي بودكه مسئولان شهرداري تهران در چندسال اخير با جديت دنبال كرده وسرانجام به سامان رساندند. ورود روزانه 15 هزار كاميون و وانت به خيابانها و ميادين واقع در دل شهر، تشديد معضل ترافيك، آلودگي هوا و... را در پي داشت. همچنين غيربهداشتي بودن گردش كار در ميادين سنتي ميوه و تره بار و نبود تسهيلات در اين ميادين خسارت ديگري بود كه به شهروندان وارد مي شد. با توجه به شرايط موجود در اين ميادين، درصد بالايي از محصولات وارد شده به ميادين آلوده و يااز بين مي رفت. علاوه بر اين به دليل بافت خاص و غيرقابل نفوذشبكه بارفروش ها، امكان كنترل عمليات تجاري آنان وجود نداشت زيرا اين عمليات در جايي ثبت و ضبط نمي شد. بر اين اساس شهرداري تهران اقدام به طراحي و احداث ميدان مركزي ميوه و تره بار در زميني به مساحت 370 هكتار در كرد اين ميدان كه متناسب با نيازهاي عملي صنف بارفروش طراحي شده است 1200 غرفه با تجهيزات كامل در اختيار بارفروشان قرار گرفت. اين ميدان مجهز به تاسيسات لازم از جمله سردخانه، كارخانه كنسروسازي، شعب مختلف بانكها و برخوردار از خدمات مختلف رفاهي مورد نياز است. در حالي كه در سال 1368 (سال پيش از آغاز به كار مديريت كنوني شهرداري ) /3كيلومتر 6تنها مسيل و تونل دردست ساخت بود. از سال 120 1369 تاامروز كيلومتر مسيل و تونل ساخته شده است /40 7و كيلومترديگر دردست ساخت است 68 درسال تنها 3 پل و زيرگذر دردست ساخت بود در حالي كه از آن تاريخ تاكنون 118 پل و زيرگذر ساخته شده و هم اكنون نيز 80 پل و زيرگذر ديگر دردست اجرا است. در /6 3 سال 1368 كيلومتربزرگراه ساخته شد در حالي كه از سال تا 1369 /202كيلومتر 6امروز بزرگراه ساخته شده است و 88 كيلومتر ديگر نيز هم اكنون در دست اجرا است. سطح زيربناي ساختمانهاي ساخته شده توسط شهرداري تهران در سال 1368 مجموعا 3 هزار مترمربع 559و ثبت شده است كه اين رقم با افزايش چشمگير و به همت كاركنان متعهد و زحمتكش شهرداري تهران طي شش سال اخير از مرز 2 ميليون و 146 هزار و 517 مترمربع فراتر رفته است. شهرداري تهران هم اكنون در چارچوب انجام وظايف محوله و با شوق خدمت به شهروندان شريف سطحي معادل يك ميليون و 454 هزار و 207 مترمربع بنا را دردست ساخت دارد. در انجام طرح هاي عمراني، رفع محروميت از مناطق مستضعف نشين و ايجاد تعادل در بهره مندي متوازن از امكانات موجود وخدمات عمومي، براي برنامه ريزان و مديران اجرايي شهرداري تهران يك اصل خدشه ناپذير بوده است. به همين دليل هم اولويت اجراي طرحها به مناطق محروم شهر اختصاص داده شد و هم حجم قابل توجهي از طرح هاي عمراني و خدماتي نيز در چارچوب طرحهاي كلان و به كمك درآمدهاي حاصل از مناطق شمالي به اجرا گذاشته شد. مديريت كنوني شهرداري تهران براساس بينش ديني و وظيفه قانوني خود و به ويژه با الهام از رسالت بزرگ انقلاب اسلامي يعني برقراري عدالت در اداره امور جامعه، در چارچوب سياست پيش گفته، با تنظيم ضوابط ومقررات قانوني، تدبيري انديشيده است كه در سالهاي اخير بيش از 70 درصد از كل درآمد سازمان شهرداري ازمناطق مرفه نشين شهر كسب شود وآمار موجود نشان مي دهد كه مناطق مستضعف نشين شهر فارغ تهران، از ميزان درآمدزايي خود، به حق بيش از ديگر مناطق از كل درآمد شهرداري تهران سود برده اند. اين روند توزيع عادلانه درآمددر بين شهرداريهاي مناطق درحالي استمرار يافته است كه معاونت فني و عمراني شهرداري تهران، به عنوان يك واحدمستقل و فعال در تمامي مناطق مسئول اجراي طرح هاي بزرگ عمراني در سطح شهر بوده و در اين بخش نيز، براساس وظيفه قانوني و در چارچوب سياست كلي بخش بزرگ فعاليتهاي عمراني در مناطق محروم متمركز شده است. دگرگوني چهره بخشهاي جنوبي شهر طي سالهاي اخير در سايه بلند نظام جمهوري اسلامي كه حاصل آن برخورداري ساكنان شريف اين مناطق از امكانات عمراني، فرهنگي و خدماتي است اصلي ترين مايه سرفرازي و مباهات مديران و كاركنان زحمتكش شهرداري است. بي مناسبت نيست در اينجا اشاره اي نيز به پروژه بزرگراه شهيد نواب صفوي شود كه به اذعان مراكز ذيصلاح بين المللي، بزرگترين طرح عمران شهري در خاورميانه به شمار مي رود. اين طرح كه ضرورت اجراي آن به منظور اتصال شمال و جنوب شهر سالها پيش از پيروزي انقلاب اسلامي به تاييد و تصويب دستگاهها و مراجع مسئول وقت رسيده بود از جمله كارهاي بزرگي به شمار مي رفت كه به دليل ابعاد گسترده اجرايي و مالي و فراگيري تغيير بافت منطقه وسيعي از شهر از يك سو و همچنين فقدان انگيزه و اراده لازم در دستگاهها و مسئولان اجرايي وقت از سوي ديگر به رغم نياز مبرم شهر و تاثير شگرف اجراي آن بر كاهش معضلات متعدد بدون اقدام باقي مانده بود. مديريت كنوني شهرداري تهران با احساس وظيفه در اين زمينه و پس از بررسي هاي دقيق كارشناسي با مشاركت گسترده عمومي، عمليات اجرايي اين طرح بزرگ را آغاز كرد. اجراي اين طرح كه زماني غيرممكن مي نمود و امروز بيانگر گوشه اي از اقتدار مديريتي و اجرايي حكومت اسلامي و نيز اقبال و همدلي عمومي با طرحها و اقدامات دولت خدمتگزار است، در بعد عملياتي متضمن جذب 250 ميليارد ريال بودجه و در بعد اجرايي متضمن يك ميليون و سيصد و شصت و هفت هزار و دويست و سي و هفت مترمربع ابنيه و ساختمان سازي و ساخت بيش از ده كيلومتر بزرگراه است. امتياز ارزشمند اين پروژه نسبت به پروژه هاي مشابه در كشورهاي ديگر آن است كه در بعد نيروي انساني و نيز تجهيزات، كار اين پروژه عظيم بدون هيچ اتكايي به خارج و تنها به اتكاء نيروهاي متخصص خودي و از محل منابع مالي داخلي در حال اجرا است پروژه شهيد نواب صفوي همچنين نخستين پروژه بزرگي بود كه با مشاركت مستقيم مردم از طريق عرضه اوراق مشاركت آغاز شد و به لطف خداوند در موعد مقرر به سامان خواهد رسيد. فعاليت هاي فرهنگي - اجتماعي زمينه ساز ارتقاي فرهنگ شهرنشيني از آنجا كه به تجربه ثابت شده است تنها در صورتي برنامه هاي خدماتي و اجتماعي شهرداري قرين به موفقيت خواهند شد كه بربستري فرهنگي بنا شوند بر همين اساس از تابستان سال 1371 بر مبناي نيازهاي شهر و همچنين در چارچوب برنامه اول توسعه فرهنگي و گسترش امكانات در شهر، تبليغ و توسعه فرهنگ شهرنشيني، توسعه امكانات و فضاهاي آموزشي، توسعه امكانات ورزشي و ترويج ورزش همگاني، تبليغ وترويج مفاهيم مربوط به سالم سازي و بهسازي محيط زيست شهري و كمك به اقشار آسيبپذير از طريق اجراي طرحهاي ويژه گسترش مراكز فرهنگي، هنري و ورزشي، در دستور كار معاونت اجتماعي و فرهنگي شهرداري تهران قرار گرفته است بارويكرد به اين اهداف شهرداري تهران در چند سال اخير 138 مركز فرهنگي، هنري و ورزشي احداث كرده و به بهره برداري رسانده است و اين در حالي است كه بيش از 1300 قطعه زمين كوچك و بزرگ را در سطح محلات مختلف شهر تهران به عنوان فضاهاي ورزشي تبديل و در اختيار جوانان و نوجوانان محلات قرار داده كه دست كم براي سه رشته ورزشي قابل بهره برداري است. در اين حركت گسترده، وجه اصلي معطوف به مناطق جنوبي تهران بوده است به نحوي كه 55 درصد از كل مراكزفرهنگي هنري و ورزشي شهرداري در جنوب شهر بنا شده است. ساخت 9 فرهنگسرا 46 خانه فرهنگ محله 21 باب كتابخانه و 21 مركز هنري از جمله اقدامات فرهنگي شهرداري تهران است. شهرداري تهران همچنين مراكز ويژه اي را براي بهره مندي گروه هاي گوناگون ايجاد كرده كه از آن جمله مي توان، به موزه آثار طبيعي و حيات وحش ايران، موزه فرش رسام عربزاده، عكسخانه شهر و دوباب خانه قرآن در مناطق 7 و 8 اشاره كرد. ساخت نمازخانه شهرداري تهران در راستاي ترويج وتوسعه فرهنگ نماز و نمازخواني علاوه براحداث نمازخانه هاي موجود در مناطق و سازمان هاي تابعه اقدام به احداث 23 باب نمازخانه در پاركها و محلات مختلف شهر نموده است. علاوه برآن مشاركت در احداث مساجد و مرمت آنها از جمله همكاريهاي شهرداري تهران با اماكن مذهبي است. در اين خصوص به احداث نمازخانه و مرمت و نوسازي نمازخانه هاي موجود در مدارس نيز به عنوان يكي از كارهاي مستمري كه باجديت پيگيري شده است بايداشاره داشت و در اين باره كافي است به احداث 50 نمازخانه با هزينه اي بالغ بر 8 ميليارد ريال طي 3 سال اخير كه به اين امر اختصاص يافته، توجه كنيم. طرح شهردار مدرسه برنامه اي است كه درنظر دارد به بخشي از اهداف عالي تعليم و تربيت اسلامي جامه عمل بپوشاند. طرح شهردار مدرسه با برخورداري از پشتوانه ديني، از جريان علمي موجود بهره مند و در شكل و قالب برنامه اي كه بر مكانيزم صحيحي استوار است، تدوين يافته و با پشت سر گذاشتن مراحل مقدماتي و آزمايشي هم اينك با تحت پوشش بردن 300 مدرسه راهنمايي سومين مرحله خود را طي علاوه مي كند بر استقبال عمومي كه در داخل كشور از اين طرح صورت گرفته، در مجامع علمي و آموزشي جهان نيز اين طرح مورد تقدير واقع شده است. بطور كلي مهم ترين فعاليت شهرداري تهران در زمينه ورزش به دو بخش ايجاد مراكز ورزشي و توسعه ورزش هاي همگاني در قالب برگزاري همايش ها و مسابقات مختلف ورزشي تقسيم مي شود. شهرداري تهران براي تامين سلامت و ايجاد نشاط در بين توده هاي مردم در صدد فراهم آوردن تسهيلات و فضاهاي ورزشي گسترده براي عموم مردم و نهادينه كردن امر ورزش است كه در اين راستا در بخش ورزش همگاني برتوجه هرچه بيشتر به نسل جوان جامعه تاكيد دارد. در حال حاضر شهرداري تهران مجموعه 27داراي ورزشي است كه از اين تعداد 13 مجموعه در سال 74 مورد بهره برداري قرار گرفته است و علاوه بر مجموعه ها و مجتمع هاي بزرگ ورزشي 760 مكان ورزشي نيز در طول چهار سال گذشته در مناطق مختلف شهر ساخته شده است. از زمان برگزاري برنامه هاي دوهمگاني، تا امروز دو ميليون و چهار صد هزار نفر در اين برنامه ها شركت جسته اند و 25 هزار جوان نيز در قالب يك هزار تيم و تحت عنوان فوتبال محلات به رقابت سالم ورزشي پرداخته اند.