Hamshahri corpus document

DOC ID : H-751116-14630S1

Date of Document: 1997-02-05

مژده دهيد باغ را... مروري بر شعارها، سروده ها و ديوارنوشته هاي دوران انقلاب شور بي پايان شعرها و شعارهاي مردم در روزهاي انقلاب خيلي از افراد بي تفاوت را به صفوف مردم انقلابي كشاند شعرها، شعارها و پيام انقلابي مردم بر ديوارها به صورت نيرومندترين رسانه در سراسر كشور منتشر مي شد. قطره اي از اقيانوس انقلاب اسلامي ايران تحت رهبري قاطع، خردمندانه وسازش ناپذير امام خميني ره، فرصت ارزنده اي بود تامردم جهان، با استعداد كم نظير، فرهنگ غني و همبستگي به ياد ماندني ملت بزرگ ما كه در آن روزها متجلي شده بود، آشنا شوند. نظم شگفت انگيز مردم در راهپيمايي ها و تظاهرات و شعرها و شعارهاي زيبا و آهنگين، و در عين حال پرشور و از انقلابي، ويژگي هايي بود كه همواره در اخبار و گزارش هاي صدهاخبرنگار خارجي كه آن روزها در تهران حضور داشتند، به عنوان خصلت بارز فرهنگي ايرانيان به جهان مخابره مي شد. گزارش حاضر را به مثابه قطره از اقيانوس، به شعارها شعرها، و سرودهاي مردم در روزهاي پرشور انقلاب اسلامي اختصاص داده ايم: با شروع اوج گيري انقلاب اسلامي در ايران با وجود اينكه تمام ابزارهاي اطلاع رساني اعم از راديو، تلويزيون ومطبوعات در قبضه و انحصار رژيم بود، مردم توانستند از طريق ديوار نوشته ها و شعارهاي خياباني كه عموما آرمانگرايانه و حماسي و نيز افشاگرانه بود در زماني اندك، پيام خود را منتقل كنند. در اين شرايط بود كه ديوارهاي همه كوي و برزن شهرها و روستاها به منزله صفحه عظيم روزنامه ها وتلويزيون به كار گرفته شد و پيام ها به سرعت به ساير افراد منتقل هر مي شد روز صبح، مردم با خواندن ديوارنوشته ها، از آخرين وقايع مطلع مي شدند. تا قبل از پيروزي انقلاب و كنترل ابزارهاي اطلاع رساني، اين ديوارها بودند كه نقش اطلاع رساني را بر عهده گرفتند و هنوز هستند برخي ديوارها كه به نوشته هاي پرخاطره و زيباي آن روزها مزين هستند. ديوارهايي كه نه تنها موجب فصل مردم نبودند، بلكه پيام ها را براي وصل تظاهركنندگان به عهده داشتند. به گفته مردم و كارشناسان امور ارتباطات، حقيقتا ديوارهاي شهرها و روستاهاي ايران در سال 1357 صفحه تلويزيوني بود به وسعت خاك ميهن ما. ديوار نوشته هااز تابستان سال 1357 ديوار شهرها و حتي روستاهاي دوردست ايران نقش وسايل ارتباط جمعي سنتي را ايفا كردو هزاران شعار با قلم مو، رنگ، اسپري، ماژيك، زغال گچ، و مداد و خودكار و حتي خون بر آنها نقش بست. شايد با اطمينان مي توان گفت درتمام طول تاريخ اين كشور، هرگز در چنين سطح وسيعي و با چنين حجمي، ديوارهابراي پيام رساني به مردم به كار گرفته نشده بود. در آن سال ديوارهاي ساختمانها، كيوسك هاي تلفن عمومي، در وتابلوهاي مغازه ها و حتي تابلوهاي راهنمايي و جاهاي رانندگي، ثابتي بود كه به وسيله مردم روي آنها پيام نوشته مي شد. گاهي نيز شعارها روي وسيله نقليه و حتي آمبولانس ها نقش مي بست. نتيجه تحقيق يك گروه دانشگاهي در اين باره كه درسال 1369 اعلام شده نشان مي دهد استفاده از ديوارها درايران براي پيام دهي به صورت پرده داري ريشه كهن دارد. در تاريخ معاصر نيز نگارش شعار بر ديوارها (نه شعارها و جمله هاي تبليغاتي براي فروش كالا ) در سالهايي چون 1332 و 1342 صورت گرفت ولي هيچ وقت چون ديوارها 1357سال اين چنين انبوه از نوشته نبود. علت اين رويكردرا مي توان بالا بودن نسبت باسوادان به ويژه در افزايش شهرها، جمعيت و مهمتر از آن مشاركت همه مردم درانقلاب بزرگ اسلامي دانست. علاوه بر اين عوامل اصلي، عوامل فرعي ديگري مانند دسترسي سريع به رنگهاي افشانه نقش موثري داشت. ميزان توجه مردم به ديوار نوشته ها نيز در بسيار 1357سال بود. حتي ديده مي شد كه مردم آنچه را كه بر روي ديوارها خوانده بودند، براي يكديگر نقل مي كردند. در كنار اين نوشته ها، عكس هاي زيادي نيز به چشم مي خورد كه به كمك رنگ افشانه و نقش گذارهاي آهني، تخته اي و مقوايي بر روي ديوارها ترسيم مي شد. اگرچه عنوان وسيله ارتباطجمعي سنتي به اين ديوارهاداده شده ولي اين مجموعه چه از نظر تعداد گيرندگان پيام وچه از نظر محتوا چندان تفاوتي نيز با وسايل ارتباط جمعي جديد مانند مجله يا روزنامه نداشت. در اين مجموعه نوشته ها، خبر، اطلاعيه، تفسير، نوشته هاي ادبي، شعر، طنز، كاريكاتور و عكس نيز به چشم مي خورد. سانسور نيز گهگاه از طريق ماموران حكومت نظامي بر روي آنها اعمال مي شد و آنها ديوار نوشته ها را مخدوش و با رنگ پاك مي كردند. اعتراض به اين نوع سانسور نيز از طريق نوشتن شعارهاي ننگ با رنگ پاك نمي شود در همان محلها به وسيله مردم اعلام مي شد. نتيجه بررسي شعار و ديوارنوشته ها و حتي سروده ها نشان مي دهد كه اين پيام ها به دوگروه موافق و مخالف تقسيم ديوار مي شد نوشته ها، تقريبا حالتي كلي از ارايه خوب و بد يا همان داستان قديمي فرشته و شيطان يا اهورامزدا و اهريمن و... را داشت /83 60درصد ديوار نوشته هاي تهران در آن دوران پرتلاطم به اين شعارهاي خوب و بد و موافق و مخالف اختصاص داشت. شعارهاي خياباني و سروده هاواقعيت ها نشان مي دهند محتواو مضمون شعارهاي خياباني وسروده ها به همراه ديوارنوشته هاي دوران مبارزه سهم بسزايي در حركت انقلابي مردم داشته است. شور بي پايان كه در بسياري از اين سروده ها وجودداشت، بسياري از افراد حتي آنها را كه اوايل بي طرفي اختيار كرده بودند، به صفوف مردم انقلابي كشاند. سروده ها و شعارهاي آن روزهاي به يادماندني، به لحاظ ويژگيهايي كه داشتند موجب شد تا زن و مرد و كوچك و بزرگ و متعلق به تمام لايه هاي اجتماعي به صفوف به هم فشرده تظاهركنندگان بپيوندند و ايران يكپارچه معترض به عصر ستم شاهي و در عين حال مشتاق به استقرار حكومت اسلامي شكل گيرد. اكثر شعارها وسروده ها به لحاظ محتوايي هيجاني، حماسي و تا حدودزيادي آمارنگرايانه و در عين حال افشاگرانه و وصف حال همان دوران و عملكرد يعني رژيم بود سخن از خون، شهادت و پيروزي و از سويي افشاگرعملكرد غيرمردمي، ضدملي وستم هايي بود كه عوامل رژيم بر مردم جامعه اعمال مي كردند. ويژگيهاي شعارهاي خياباني شعارهاي خياباني و اشعار سروده شده در دوران مبارزه مردم عليه رژيم پهلوي از ويژگيهاي خاص و منحصر به جامعه ايران برخوردار است. توالي و همپايي شعارهاي خياباني و ديوار نوشته ها و نيز اشعار با جريانات و وقايع آن ايام از جمله ويژگي و نكات جالب توجه مي باشد. حميد سبزواري -. شاعر و سراينده اشعار دوران مبارزه مي گويد: سروده ها و شعارها به طور دقيق بيانگر اوضاع و شرايط آن روز بود و آنها مطابق رخدادها به وجود مي آمدند. افراد نيز با نگاهي به ديوار نوشته ها و شعارها به راحتي مي توانستند از اوضاع با خبر شوند. در شرايطي كه مبارزه عليه طاغوت روبه فزوني رفت ونهضت اسلامي در آستانه پيروزي قرار گرفت، محمدرضا پهلوي بر آن شد تا با تغيير نخست وزير و حتي تغيير تركيب دولت، موج ضدشاهي را كاهش دهد. نقطه نظر مردم در قالب شعارما ميگيم شاه نمي خواهيم، نخست وزيرعوض ميشه نمود مي يابد. رژيم پهلوي پس از اينكه مي بيند اين ترفند اثرگذار نيست بر آن مي شود كه در سراسر كشور حكومت نظامي برقرار كند تا شايد به اين ترتيب مردم خشمگين و به پاخاسته را سر جاي خود بنشاند. فرماندهان حكومت نظامي درابتدا دستور تيراندازي هوايي به سوي تظاهركنندگان مي دهند. در اين هنگام شعارها نيز هماهنگ است. اصلي ترين شعار در مقابل اين حربه چنين بود: پول نفتمونه، يكي يكي در كن - پول گازمونه رگباري در كن. نهضت اسلامي به پيشوايي امام خميني ره شدت مي يابد. فرماندهان حكومت نظامي دستور تيراندازي مستقيم به سوي مردم صادر مي كنند. درهمين اثنا شعاربرادر ارتشي، چرا برادركشي در فضاي ايران حاكم مي شود. فرماندهان حكومت نظامي از اين ترفندسود نبرده و به اصطلاح جنگ رواني به راه مي اندازند واعلام مي كنند برخي افراد به هنگام شب، ضبط صوت راپشت بام برده و اقدام به پخش نوار مي كنند و از سويي اقدام به پاك كردن ديوار نوشته هاو خون شهداي ريخته برخيابانها مي كند. در همين شرايط نيز نوع شعارها هماهنگ اوضاع جامعه است. مردم با سر دادن شعارهاي انزجارشان مناسب، را آشكار مي كنند و شعار مي دهند كه ننگ بارنگ پاك نمي شود و با انجام راهپيمايي و تظاهرات وسيع تر خطاب به ازهاري نخست وزير وقت اعلام مي كنند: ازهاري گوساله باز هم ميگي نواره، نوار كه پا نداره. چهره ايران هر روز دگرگون مي شود. شاه فرار را برقرارترجيح مي دهد و از ايران مي گريزد. اصلي ترين شعار آن روزاين است شاه فراري شده - سوار گاري شده در شرايطي كه شاه، ناتوان تر شده است، بختيار وارد صحنه مي شود. اوخود را عنصر مستقل مي خواند و عنوان مي كند كه من مرغ طوفانم! شعارها نيز متوجه اين عنصر مزدور مي شود. بختيار نوكر نه بي اختيار، شاه مي خوايم نه شاپور - مرگ بر هر دو مزدور جواب ياوه سرايي هاي نخست وزير برگزيده رژيم است. در آن روز كه هر روز بر شمار تظاهركنندگان افزوده مي شد. ارتشيان با پيروي از پيام امام خميني ره، به صفوف مردم مي پيوندند و بنابراين شعار تازه اي در خيابانهاطنين انداز مي شود، مردم شعار مي دهند كه: به دستور خميني براي حفظ قرآن، ارتش تويار ماباش وارتش برادر ماست - خميني رهبر ماست ادامه دارد