Hamshahri corpus document

DOC ID : H-751109-14156S1

Date of Document: 1997-01-29

اثرات نوبت كاري در زندگي روزمره تعداد كثيري از مشاغل راس ساعت معيني در شبانه روز انجام مي شوند، نظير كار در آسايشگاههاي بيمارستانها، سالمندان، پالايشگاه ها، برخي از صنايع وغيره. تعويض مداوم زمانهاي كاري سببمي شود كه بسياري از كاركنان چنين بخش هايي قادر به انجام مسئوليت هاي خويش نشوند. افرادي كه در نوبت كاري به سر مي برند همواره از ناراحتي هايي همچون خستگي، بي خوابي و بي اشتهايي رنج مي برند. همچنين اغلبچنين شاغلاني از نارسايي اندام هاي داخلي و قلبي شكايت دارند. چنانچه سيستم منظم در كار وبرنامه نوبت كاران وجودنداشته باشد نظير حمايت از آنها توسط همسر و فرزندان و يا تغذيه و زمانهاي استراحت اثرات، نامطلوبي بر جسم و روان اين گروه از شاغلان وارد خواهد آمد. در اين مقاله سعي شده است ضمن، آگاهي ازمشكلات افرادي كه در نوبت كاري به وظايف خود رسيدگي مي نمايند راهنمايي هاي لازم جهت مشكلات آنان ارائه گردد. ساعت داخلي ما در تمامي ساعات شبانه روز كليه اعضاي بدن انسان در حال فعاليت است و اين تناوب24 ساعته زندگي را اصطلاحا ساعت هاي بيولوژيك مي نامند. اين چنين ساعت هاي بيولوژيك و مكانيسم هاي مغزي در طول روز تنش بازدهي داشته و هنگام شب در حال استراحت و آرامش به سر مي برند. درجه شدت حرارت بدن، ضربان قلب تنفس ويا، جذباكسيژن و ديگر فعاليت هاي بدن در طول روز شديدتر از ساعات استراحت در شباست ماهيچه ها، نيز در طول ساعات روز بالاترين حد ميزان راندمان را داشته و شب ها در حال استراحت به سر مي برند. رابطه دروني و تنگاتنگ بدن انسان با اين قبيل سيستم ها در زمانهاي متفاوت موجببازدهي ساعت شبانه روز 24بدن در مي گردد به عنوان مثال بازدهي بدن در ساعت بامداد 9تقريبا درصدبيش از 40 ميانگين بازدهي آن در طول روز مي باشد و شب هنگام از بازدهي كار نسبت به روز كاسته شده و به موازات آن حوادث ناشي از كارهنگام شب كاري افزايش پيدا مي كند. نوبت كاري بر روي زندگي انسانها اثر مي گذارد و آنها هميشه تحت فشار هستند بنابراين اگر فردي اجبار در انجام كار در نوبت كاري دارد، مي تواند با برنامه ريزي صحيح به رفاه، آسايش و سلامتي خود و خانواده اش صدمه وارد نياورد. تحت فشار واقع نشدن انسانها به طور متفاوت بر فشارهاي حاصل از كارچيره مي شوند. با افزايش سن از ذخيره نيروي كار به شدت كاسته مي شود و نيزنياز به تنفس افزايش پيدا مي كند. انجام كار در نوبت كاري شبمي تواند آسان و يا مشكل باشد. مسائل و مشكلات فرد نوبت كارتنها به خودش مربوطنمي باشد بلكه به همسر، فرزندان و به طوركلي با خانواده و نزديكان او نيز ارتباطپيدا مي كند. افراد جواني كه در نوبت كاري انجام وظيفه مي نمايند همواره مشكلات خود را با همسرانشان در ميان گذاشته و اين مشكلات در اثر ساعات كاري نامناسبدر رفتار و كرداراو در بين دوستان و آشنايان نيز آشكار مي شود و محدوديت هايي براي فرد نوبت كار از نظر تفريح هاي سالم مانند ورزش يا ادامه تحصيل و غيره را پديد مي آورد و بانوان در مواردي ماننددوران عادت ماهانه و يا دوران حاملگي تحت فشاربيشتري قرار گرفته و به مراقبت هاي ويژه اي نياز دارند. آن دسته از افرادي كه در نوبت كاري انجام وظيفه مي نمايند بايدوظايف و مسئوليت هاي مربوطبه زندگي را بين خود وهمسرانشان تقسيم نمايند ازقبيل خريدروزانه، آشپزي، نظافت شست، وشوي لباسها و اطوكشي و تعليم و تربيت فرزندان و... مسير راه تا محل كار و برگشت آن در نوبت كاري شببراي اكثر بانوان فشاررواني به همراه دارد زيرا كه آنان همواره در معرض تعرض توسطسايرين قرار دارند بالاخص زمان رفتن به محل كار در هنگام شب كاري و يا برگشت به منزل در صبح زود. خواببدون مزاحمت و يا خوابراحت و آرام يكي از نكات مهم براي نوبت كارهاي شب مسئله، خوابو استراحت مي باشد ساعات شببه علت دارا بودن سكوت و آرامش زمان مناسبي براي استراحت است لذا براي گروهي از افراد كه ناچار به استراحت در ساعات روز مي باشند رعايت نكات زير ضروري است: - 1 استراحت در مكان دور از سر و صدا: حتي المقدور اطاق خوابپشت اطاق نشيمن قرار گيرد و دور از آشپزخانه، حمام و دستشوئي باشد. - 2 اطاق خوابتاريك باشد (استفاده از پرده كركره و... ) - 3 در تابستان اطاق خوابخنك باشد و به نحوي از تابش اشعه خورشيد به اطاق خوابجلوگيري شود. - 4 زمان خوابو استرات از پيش تعيين شود. تنظيم ساعت خوابرا مي توان بدين طريق برنامه ريزي نمود كه نيمي از زمان خوابرا پس از پايان شيفت كار و ساعات باقي مانده را قبل از آغاز شيفت كاري براي خوابيدن تنظيم نمود. چند ساعت خواباز دست رفته به سلامتي انسان صدمه وارد نمي سازد ولي كم خوابي هميشگي قابل جبران نمي باشد. تقريبا هفت ساعت خوابدر شبانه روز كافي است كه معادل 49 ساعت در هفته مي باشد بدين ترتيبلازم است كه به مدت ساعت خوابهمواره توجه شود. تغذيه سالم معده انسان نيز همانند نوبت كاري عمل مي كند با اين تفاوت كه فعاليت آن محدود به ساعات روز است. معده اكثر مايعات هضمي را در طول روز ساخته و شب ها در حال استراحت به سر برده و بدون فعاليت است و از اين جهت آمادگي جذبآن دسته از مواد غذائي را كه به سختي قابل هضم است را ندارد صرف نظر از آنكه فرد در كدام نوبت انجام وظيفه مي نمايد بهتر است حداقل سه نوبت در روز غذا ميل نمايد و پيشنهاد مي شود كه همواره غذاي كم و سبك مصرف شود زيرا كه غذاي زياد و پرحجم هنگام جذببوسيله معده مشكلاتي را ايجاد مي كند. زمانهاي تغذيه نوبت كاران مي بايست در ساعات معيني انجام گيرد. براي هماهنگي ساعات كار و خواب زمان، صرف غذا در وقت معين حائز اهميت است و در صورت امكان بهتر آن است كه پيش از شروع كار نوبت كاري شبانه يعني بين ساعات /20 - 30 /19 30غذاي مختصري ميل شود و در ساعت بامداد 1 مقداري غذاي گرم و سبك خورده شود و در صورت گرسنگي مجددا در ساعت بامداد 4 غذاي سبكي صرف شود. تركيبات ومواد تشكيل دهنده غذا براي سلامتي بدن بسيار مهم است. شير و لبنيات مانند ماست پنير،،، سالاد كمپوت گوشت پرندگان، مانند مرغ، گوشت قرمز كم چربي، ماهي دودنزده، ماهي سفيد، املت تخم مرغ، تخم مرغ آب پز، سيب زميني، برنج، ماكاروني و خاگينه براي شام مناسبمي باشند. چنانچه كسي غذاي پرچرب و سفيده تخم مرغ خورده باشد بايد زمان آنها به نحوي تنظيم شود كه پيش از خوابحداقل 3 ساعت وقت براي هضم آنها فرصت باقي بماند. از آشاميدن قهوه و يا چائي در دير وقت بايد اجتنابنمود چون كه مصرف آنها باعث بي خوابي مي شود و اين نوع آشاميدنيها بالاخص اثرات قهوه حدوداتا 8 ساعت در بدن باقي مي ماند. گذراندن وقت بيكاري و فراغت بين خانواده، آشنايان و دوستان افرادي كه در نوبت كار انجام وظيفه مي نمايند رفتار آنها اثرات مستقيمي بر روي همسر، فرزند و آشنايان دارد. معمولا اين سوال براي نوبت كارها پيش مي آيد كه چگونه با خانواده و دوستان ارتباط برقرار نمايند. بهتر آن است كساني كه در نوبت كاري هستند برنامه اي براي مواقع بيكاري و فراغت خودشان تنظيم نمايند و آنرا در جايي مناسبو در مقابل ديد خودشان نصبنمايند به طوري كه هميشه بتوانند آنرا مشاهده كنند. از روش هاي ديگر جهت ارتباط مستقيم به خصوص با اعضاي خانواده شان آن است كه نوبت كار سعي نمايد حداقل يك وعده غذا را با آنها ميل نمايد و هم چنين سعي كند كه مواقع بيكاري را با خانواده و دوستان خويش بگذراند. تنظيم برنامه نوبت كاري بر روي زندگي نوبت كاران موثر مي باشد تنظيم برنامه نوبت كاري بر روي زندگي روزمره نوبت كاران تاثير دارد از اين لحاظ ضرورت دارد كه به اين مسئله توجه تنظيم نمايند برنامه مناسبنوبت كاري عبارت است از تعداد شب كاري هاي مداوم كه حتي المقدور سعي شود كه از تعداد آنها كاسته شود به عنوان مثال تعداد شب كاريهاي متوالي حداكثر سه شبدر هفته باشد و در صورت امكان براي آخر هفته روز تعطيلي در نظر گرفته شود و بهترين آن روز پنجشنبه و به خصوص روز جمعه مي باشد، از تنظيم برنامه نوبت كاري نامناسبپرهيز شود. ساعت صرف نهار براي نوبت كارها نوبت كار صبح نوبت كار بعدازظهرنوبت كار شب /1430/1314 30 ساعت صرف شام براي نوبت كارها نوبت كار صبح نوبت كار بعدازظهرنوبت كار شب /2230/20 2030 برگردان: منوچهر تاتاري /1 96BGWNRنشريه