Hamshahri corpus document

DOC ID : H-751104-13868S1

Date of Document: 1997-01-24

چند پيشگي ريشه در نيازهاي اقتصادي دارد علل، پيامدها و اثرات رواني ـ اجتماعي چند پيشگي (بخش پاياني ) چندپيشگي زائيده نياز اقتصادي كارمنداني است كه براي تامين هزينه هاي زندگي علاوه بر كار اصلي خود به يك يا دو شغل ديگر روي آورده اند. چند شغلي، ممكن است منبع تازه درآمد براي خانواده ها به حساب آيد اما اثرات اجتماعي فرهنگي، و رواني آن به ويژه بر روي فرزندان يك خانواده چشمگير و گاهي غيرقابل جبران است، تامين نيازهاي اساسي فرد شاغل او را از روي آوري به ديگر مشاغل بي نياز مي كند و مجال بيشتري براي بهره گيري ازاوقات فراغت فرد شاغل و خانواده او فراهم مي كند. بخش پاياني گزارش چندپيشگي را مي خوانيد: دكتر شفيع آبادي ازدانشكده روانشناسي علامه طباطبايي مي گويد: اشتغال مناسب عامل سازندگي جامعه است. با افزايش بيكاري، سلامت رواني جامعه به خطر مي افتد يا به قول معروف، بيكاري مادر اگر تباهي هاست بخواهيم جامعه اي سالم و محيط رواني پاك و شادي داشته باشيم، نخست بايد مساله اشتغال را در جامعه حل كنيم. هر فردي ظرفيت محدودي دارد و هر شغلي به آموزش هاي ويژه اي نياز دارد. بنابراين بهتر است هر فرد داراي يك شغل باشد و مهارت و معارف خود را در آن افزايش دهد، زيرا هر شخص در محدوده زماني خاصي مي تواند، به بيش از يك كار بپردازد. افراد چند شغله را مي توان به دو گروه تقسيم كرد: يك دسته كساني هستند كه در مسير تخصص خود و خارج از محدوده زماني تعيين شده به كارديگري هم مي پردازند و گروه دوم نيز بيرون از تخصص خود و غير از ساعتهاي تعيين شده مشغول به كار مي شوند. دسته اول به طور نسبي مي توانند ميان دو بخش از كار خود ارتباط برقرار كنند، آنها در واقع از وقت فراغت خود مي گذرند، اما به دليل هماهنگي شغل اصلي و كار دوم، افت كيفي كارشان در مقايسه با دسته دوم كمتراست. اما دسته دوم نيز چون به كاري كه انجام مي دهند اشراف اعتماد ندارند، و رضايت خاطر از كيفي بودن حاصل كار از آنها سلب مي شود ودچار فشاررواني مي شوند. گذشته ازاين وقت فراغت خود را نيز به هدرمي دهند. دكتر قاضي استاد دانشگاه و متخصص روان شناسي و مشاوره با اشاره به صور گوناگون چند پيشگي مي گويد: ممكن است يك شخص استاد دانشگاه باشد، غروب در مطبش، مشاوره انجام دهد و شب هم درمنزل، كتاب ترجمه كند و يا بنويسد. اين شخص هم چندشغله است اما شغلهايش به يكديگر متصل و تخصصي است و جامعه نيز از اين چندپيشگي سود و منفعت مي برد. اما يك كارمند ساده بايگاني بدون تخصص، صبح در اداره و بعدازظهر پشت فرمان اتومبيل و شب دركشيك بيمارستان مشغول فعاليت است. اين كارمند چه تخصصي مي تواند داشته باشد كه هم خود سود برد و هم جامعه از آن بهره مند ؟ شود نتيجه اين كار در خطر افتادن سلامت روح و روان شخص و روابط خانوادگي اوست. شخصي كه انگيزه اش فقط كسب درامد بيشتر باشد، بهره وري در كارش بسيار پايين است. همين كارمندبايگاني را مثال مي آوريم. او سعي دارد كارش را سريع در اداره انجام دهد تا به مسافركشي برسد. به دليل فشارهاي عصبي، قادر به هدايت خودرو با سرعت كنترل شده نيست ودچار حوادث رانندگي مي شود و بامسافران نيز بدخلقي مي كند. چنين شخصي در بيمارستان هم موقع كشيك به خاطر خستگي و فشار كار، با بيماران رفتار مناسبي ندارد و در نتيجه يك آدم عصبي، بداخلاق وبي حوصله مي شود كه مدام درحال تنش و اضطراب است و خانواده و همسر و فرزند او نيز به خاطر همين نوع رفتار از وي بري مي شوند. يك كارشناس علوم اجتماعي مي گويد: چند پيشگي به درامد سرانه كشور مربوط مي شود و هر گاه درامدسرانه كم شود و گراني به طورآشكار 50 درصد افزايش داشته باشد، يك كارمند معمولي مجبور است با تحمل دشواري هاي گوناگون و چندپيشگي هزينه مورد نياز زندگي خود را تامين كند. كساني هم براي پر كردن كمبودهاي مالي به انحراف و كجروي مثل رشوه خواري و غيره متوسل مي شوند. چند پيشگي همچون آفتي هسته خانواده را متزلزل مي كند و بنيان خانواده كه مظهر همبستگي و عشق و علاقه است به مخاطره مي افتد. در چنين وضعيتي كودكان براي خود به جاي پدر و مادر حقيقي، به شبيه سازي روي مي آورند و به عكس و تصوير خيالي در ذهن كوچك خود دلبسته خواهند شد و خيالپردازي در زندگي آنها جانشين واقعگرايي مي شود. چند پيشگي كه حاصل كاهش درامد سرانه كشور و رفاه طلبي و فراموش شده فرهنگ اصيل زندگي ايراني است ودر اين ميان مدارس هر روز بيش ازگذشته با افت تحصيلي دانش آموزان مواجه مي شوند. عده اي از پدران و مادران به علت دو شغله و يا چند شغله بودن فقط به وظيفه تامين مالي خانواده توجه كرده واز نيازهاي فرهنگي غافل مي مانند. بعضي از والدين در قبال بروز انحرافات و كجروي در كودكانشان دچار شگفتي مي شوند، چون به قول خودشان عليرغم تامين نيازهاي مالي متحيرند كه چرا فرزندانشان به بيراهه رفته اند. به گفته كارشناسان مسائل تربيتي پاسخ ندادن به نيازهاي عاطفي و تربيتي كودكان باعث مي شود كه درآينده مشكلات بسياري براي آنها به وجود آيد. كريم عباسي ـ كارشناس امور تربيتي مي گويد: كودكان نيازمند ارتباط متقابل و كنترل و سرپرستي پدر خانواده هستند و هرگونه غفلتي زمينه اختلالات عاطفي و شخصيتي رادر آنها فراهم مي آورد. غيبت پدر خانواده زمينه را براي كج رفتاري فرزندان و سردي روابط خانوادگي فراهم مي كند. به هرحال آنچه عموم افراد و از جمله روانشناسان بر آن تاكيد مي كنند، اين است كه چند شغله بودن مي تواند صدمات جبران ناپذيري را به پيكره خانواده وارد كند. علي رضايي ـ كارمند مي گويد: برخوردبچه هايم با من كه پدرشان هستم مثل يك غريبه است و آنها از من گريزان هستند. از سويي هر روز شاهد افت تحصيلي آنها هستم و به خاطر اينكه دو جا كار مي كنم نمي توانم از نزديك زندگي و رفتار فرزندانم را تحت مراقبت داشته باشم. البته اگر دو شغل از نظر احراز وشرح وظايف به هم نزديك باشند ضايعه آنها كمتر است و در صورتي كه متفاوت باشند صدمات بيشتري را به فرد وارد مي كند. محمد سبحاني مي گويد: سه چهار ماه پس از اين كه دو شغله شدم احساس مي كنم نسبت به گذشته حساس تر و عصبي تر شده ام و هر روز فاصله من و افراد خانواده ام بيشتر مي شود و همچنين نمي توانم به تفريح، مطالعه و به ديگر امور شخصي ام فاميل بپردازم را هم شايد در مراسم عزا و عروسي ببينم. سبحاني معلم يكي از مدارس تهران است كه بعد از ظهر باخودرواش، مسافركشي مي كند. دو شغل يا يك شغل هر يك تاثيرات خاصي دارد و اگر يك شغله بودن باعث شود كه فرد از عهده تامين هزينه هاي بهداشت، تغذيه و پوشاك خود و خانواده اش بر نيايد، مشكلات تازه اي بروز مي كند. بنابراين دولت بايد با تهيه و اجراي برنامه هايي ازاقشار حقوق بگير حمايت كند وفرصت هاي شغلي، براي جذب نيروهاي جوان و جويندگان كار آزاد شود. چند پيشگي و گرايش شديد افراد به اين مساله يكي، از شفاف ترين معضلات حاد اجتماعي است كه البته اين معضل نيز ريشه در مسائل اقتصادي جامعه دارد. وجود معضلات اقتصادي در لايه هاي پائين دست خود در اختياركردن چندين شغل توسط فردنمود مي يابد. از اين رو كارشناسان توصيه و تاكيد دارند به منظور حل اساسي اين معضل كه امروزه حركتي طبيعي جلوه مي كند، با اصلاح سياستهاو رفتارهاي اقتصادي در بعد ملي ونيز خانواده ها امكان پذير است. چون براساس پژوهش كارشناسان روي آوري به چند پيشگي ريشه در نيازهاي اقتصادي خانواده ها دارد، بنابراين لازم است ميزان دستمزد كارمندان ترميم شده و مطابق با نرخ واقعي تورم و حاكم در جامعه تعيين شود. حمايت هاي غيرمستقيم مالي از جمله كمك به خانه دار شدن كاركنان دولت نيز مي تواند تب تمايل و گرايش افراد به چندپيشگي را، كاهش دهد و به اين ترتيبجامعه اي با افراد سالم از لحاظرفتاري داشته باشيم. كارشناسان مي گويند با اجراي طرحهايي مي توان نرخ نيروي انساني صاحب چند فرصت شغلي را كاهش داد.