Hamshahri corpus document

DOC ID : H-751026-13398S1

Date of Document: 1997-01-16

يافته تازه علمي: جنين به مثابه دارو! بافت هاي جنين، معجزه اي در درمان! زماني روياي دانشمندان اين بود كه به دارويي جادويي دست پيدا كنند تا به وسيله آن بتوانند شمار بسياري از مرض ها را معالجه كنند. اما امروزه اين رويا ديگر دست نايافتني يك نيست قرص يا يك آمپول به تنهايي معجزه مي كند و به اعضاي مريض و آسيبديده سلامت نخست را برمي گرداند. پژوهشگران ماده اي بيولوژيك كشف كرده اند كه تاثير شگفت انگيزي بر بافت هاي دستگاه عصبي برجا خواهد گذاشت. اين ماده تنها بافت هاي مخ و نخاع را تحت تاثير قرار نمي دهد، بلكه آغاز راهي است براي معالجه بسياري از مرض هاي كشنده; مانند، مرض قند، پاركينسون، و بسياري از مرض هاي دستگاه عصبي. اين شيوه درماني تازه، به رغم اميدهاي بسياري كه پديد مي آورد، جدال برانگيزاست، زيرا ويژگي شگفت انگيزي دارد. اين داروي جادويي، از تكوين بافت هاي جنيني كه پيش از به دنيا آمدن سقط شده است، به دست مي آيد. بافت هاي جنين، خشت نخستين ساختمان اوليه همه موجودات زنده اند. اين بافت هاپيش از آن كه به صورت بخشي از يك اندام خاص - مانند ريه و كبد و مغز - درآيند، توان رشد و تكثير و تقسيم فوق العاده اي دارند. اين ويژگي هاي منحصر به فرد، پژوهشگران را برآن داشته است كه بافت هاي جنين را براي بازسازي ساختار بخش هاي آسيبديده بدن - بويژه بخش هاي حساس و حياتي بدن; مانند مغز - برگزينند. اما براي شماري از پژوهشگران استفاده از اين روش با دشواري هايي روبه رو است. آنها نمي توانند تنگناهاي اخلاقي پيوند بافت هاي يك جنين به بدن يك شخص بالغ را ناديده بگيرند. از اين رو، آنها تلاش مي كنند با وارد آوردن فشارهاي گوناگون اين پژوهش ها را متوقف كنند. به رغم ممنوعيت هايي كه برخي از دولت ها درباره پيوند بافت هاي جنيني اعمال مراكز كرده اند، پژوهشي كه از پشتيباني هاي ويژه اي برخوردارند، پيوسته به آزمايش هايي در اين باره دست زده اند و توان بالاي اين بافت ها را در بازگرداندن فعاليت بافت هاي آسيبديده، ثابت كرده اند. بافت هاي جنين پس از جداسازي و پيوند از رشد باز نمي ايستند و به نظر مي رسد با ترشح برخي مواد شيميايي به فعاليت خود ادامه مي دهند. گاهي سامانه ( سيستم ) ايمن سازي بدن مريض ها، بدون كوچكترين عدم پذيرشي، بافت هاي پيوندي را مي پذيرد. هنگامي كه جراحان، بافتي حيواني يا انساني به افراد بالغ پيوند مي زنند، با اين مشكل رويارو مي شوند. برخلاف نقش اين روش در معالجه پاركينسون - كه ثابت شده است - بسياري از پژوهشگران انتظار دارند كه بافت هاي جنيني درمان احتمالي بسياري از مرض قندها، و حتي ناراحتي هاي ستون فقرات باشند. توانايي رشد و تكثير بسيار شگفت انگيز بافت هاي جنين، شايد عامل اساسي بازسازي صدمات دستگاه عصبي باشد. آسيبهاي وارده به نخاع علاج ناپذير است، زيرابافت هاي پوست و استخوان بار ديگر رشد خود را از سر نمي گيرند. اما پيوند بافت هاي جنيني به دستگاه عصبي، مي تواند تاثيرات شگرفي برجابگذارد. در يكي از تجربه هاي آزمايشگاهي، پژوهشگران دريافتند كه گربه هاي مبتلا به پاركينسون - كه بر اثر صدمه هاي وارد شده به بافت هاي ستون مهره ها دچار اين مريضي مي شوند - پس از پيوند بافت هاي جنيني به نخاعشان، بار ديگر توان راه رفتن پيدا مي كنند و به علاوه بسياري از آنها مي توانند از پله ها بالا به بروند اعتقاددانشمندان، دليل ازسرگيري فعاليت گربه هاي مريض آن است كه بافت هاي پيوند داده شده رشد مي كنند، تقسيم مي شوند و با سلول هاي سالم دوروبر عضو صدمه ديده پيوند مي خورند. درمان پاركينسون فعاليت دوباره بافت هاي دستگاه عصبي، خاصيتي است كه دانشمندان با تكيه برآن مي خواهند پاركينسون را درمان كنند. مريض مبتلا به پاركينسون پس از مرگ تدريجي بافت هاي مغزيش به رعشه دائمي مبتلا خواهد شد و قدرت تسلط خود را از دست مي دهد. مريض به سرعت توان حركت وراه رفتن و سخن گفتن را از گرچه دست مي دهد، توانايي عقلي خود را همچنان حفظ مي كند. درمان بافت هاي عصبي آسيبديده مغز و نخاع از اساس با پيوند كليه يا مغز استخوان تفاوت دارد; زيرا مي توان، بدون مشكل خاصي، اين دو را از يك فرد بالغ به فرد ديگري منتقل كرد. اما جايگزين كردن بافت هاي عصبي صدمه ديده با بافت هاي سالم يك فرد بالغ به درمان ناراحتي هاي دستگاه عصبي منجر نخواهد شد; زيرا بافت هاي تكامل يافته در جايگاه تازه خود، ديگر رشد نمي كنند و با بافت هاي دور و برخود پيوند نمي خورند. اما بافت هاي جنين كاملا با اين بافت ها تفاوت دارند و ويژگي بارزشان توان بسيار بالاي سازش با هر وضعيتي است. افراد مبتلا به پاركينسوني كه طي سالهاي گذشته با پيوند بافت هاي جنين - به عنوان آزمايش - درمان شده اند، به طرز شگفت انگيزي سلامت خود را بازيافته اند. اين افراد چنان ناتوان شده بودند كه گمان مي كردند براي هميشه امكان بازيابي سلامت خود را از دست داده اند، اما سلامت خود را بازيافتند. و همين، پزشكان را برآن داشت كه بپذيرند توان پيوند ميان اجزاي مختلف مغز بهبود مي يابد، زيرا بافت هاي پيوند داده شده رشد و تكوين پيدا مي كنندو شبكه اي به وجود مي آورند كه با گذشتن از بخش هاي آسيبديده، ميان اجزاي سالم پيوند ايجاد مي كنند. در همان هنگام به نظر مي رسد كه بافت هاي پيوندي ترشح مواد شيميايي را كه مغزازترشح آنها درمانده بود، از سر مي گيرند. يكي از اين مواد دوبامين است كه ماده اساسي لازم براي منتقل كردن علايم ميان اجزاي مغز به شمار مي رود. همچنين پزشكان براين باورند كه بافت هاي جنيني مواد شيميايي ديگري ترشح مي كنند كه بافت هاي عصبي پيرامون اجزاي آسيبديده را تحريك مي كنند و آنها را در رشدشان ياري مي دهند. مجموعه مواد شيميايي حياتي كه بافت هاي جوان ترشح مي كنند، فوايد ديگري هم دارند; مثلا براي مبتلايان به مرض هانتينگتون كوريا بسيار مفيد خواهد بود كه مغزشان بافت هاي مواد شيميايي مترشحه ارتباطي مهمي را از دست داده است و توان برقراري ارتباط ميان عصبها را ندارد. آزمايش هايي كه روي ميمون هاي مبتلا به اين مرض صورت گرفته نشان داده است كه پس از پيوند بافت هاي جنيني، عوارض مرض كاهش پيدا كرده است. به نظر مي رسد اين بافت ها مواد شيميايي ويژه اي ترشح كرده اند كه جاي آن در مغز خالي بوده است. درمان در درون رحم درمان با بافت هاي جنيني دانشمندان را تشويق مي كند كه در آينده پيش از به دنياآمدن كودك، در درون جنين رحم، را درمان كنند و به ويژه به درمان مبتلايان ارثي به ناراحتي هاي خوني و سامانه (سيستم ) ايمني بدن، بپردازند. بافت هاي ايمن سازي بدن وگلبولهاي خون در بدن افرادبالغ به وسيله مغز استخوان ساخته مي شوند. در صورت وجودهر نوع مرضي در اين دو، تنهاراه حل پيوند نخاعي - با گرفتن از يك فرد ديگر - است كه آن هم عمل جراحي خطرناك ودردآوري است. اما در جنين وضع به گونه اي ديگر است. پيش از آن كه عمرجنين به 3 يا 4 ماه گلبول هاي برسد خون و بافت هاي ايمن ساز بدن در كبد ساخته مي شوند و نه در مغز استخوان. از ديدگاه نظري، درمان جنين مبتلا به كم خوني از راه پيوند بخشي از بافت هاي كبديك جنين سالم به كبد جنين بيمار، امكان پذير است. بااستفاده از اين راه، ديگرنيازي به پيوند پس مغزاستخوان، از تولد، باقي نمي ماند. اين انديشه صرفا به صورت نظريه (تئوري ) باقي نمانده است، بلكه پزشكان فرانسوي چهار جنين را با پيوند جنيني درمان كرده اند. در آمريكا عمل هم، جراحي مشابهي بر روي يك جنين مبتلا به نوعي بيماري مادرزادي انجام گرفته است. آخرين گزارش ها حاكي از آن است كه اين جنين پس از آن دچار هيچ نوع عارضه اي نشده است. به رغم افق ها و آرزوهايي كه تكنولوژي پيوند بافت هاي جنين فراروي انسان قرار محدويت هاي مي دهد، اخلاقي بسياري ازپژوهشگران در اين موضوع را نگران كرده است و حتي برخي از آنان بسيار دهشت زده شده اند. بيشترين سناريوهايي كه ناقدان اين تكنولوژي جديد ترسيم مي كنند، احتمال سوءاستفاده مادران و روآوردن آنها به كورتاژ عمدي در ماه هاي اوليه عمر جنين است تا بافت هاي آن را در درمان مرض كشنده برادر يا شوهر يا پدر خود به كار گيرند. ترس ديگري كه در اين زمينه از سوي ناقدان مطرح مي شود، روآوردن مافيا به سرقت و تجارت جنين هاي جهان سوم و فروختن آن به ثروتمندان مناطق ديگر جهان است. بلكه حتي گروه هايي خود عهده دارپرورش جنين خواهند شد و آنها را قاچاق خواهند كرد. اين گروه با استفاده از فقر و بينوايي حاكم بر جهان سوم به راحتي مي توانند به چنين كارهايي دست بزنند. توليد بافت هاي جنيني در آزمايشگاه دانشمندان با جلوگيري ازپژوهش در اين باره مخالف اندو مي گويند: نبايد بابرانگيختن چنين انديشه هايي مانع ادامه پژوهش ها شد; زيرا تداوم اين پژوهش ها - كه براي پيوند بافت هاي جنين صورت مي گيرند - بسيار ضروري است. و اين امكان هم هست كه با پيشرفت پژوهش ها، كاملا از بافت هاي جنين مرده بي نياز شويم. اگر پژوهشگران بتوانند مواد حياتي كه توان فعاليت به بافت هاي جنين مي دهند را شناسايي كنند، و بدانند كه آنها چگونه بافت هاي صدمه ديده را به كار مي اندازند، و توان برقراري ارتباط بافت هاي عصبي را بهبود مي بخشند، چه بسا بتوانند آن مورد را در آزمايشگاه به صورت انبوه توليد كنند و ديگر نيازي به زيرپا گذاشتن اصول اخلاقي در پيوند بافت هاي جنين وجود نداشته باشد. جراحي مغز، فقط با يك آمپول در شماري از مركزهاي پزشكان پزشكي، سرگرم آزمايش پيوندبافت هاي عصبي جنين به بافت هاي عصبي افراد مبتلا به پاركينسون هستند. اين پيوندبه عنوان درمان پاركينسون مورد استفاده قرار مي گيرد كه به دليل صدمه هاي وارد شده به مغز و دستگاه عصبي عارض مي شود. پزشكان تاكنون نتوانسته اند، دريابند كه چرا اين روش جديد درماني در برخي حالات موفقيت آميز است و در برخي حالات ديگر نتيجه اي به دست نمي دهد. -آماده 1 كردن بافت ها: پژوهشگران بافت هاي جدا شده را آزمايش مي كنند تا ازآلوده نبودن آنها به ميكروبمطمئن شوند; توان ترشح شيميايي مورد نظر آنها رابسنجند; و بدانند كه آيا اين بافت ها مي توانند وظايف بخش هاي صدمه ديده دستگاه عصبي را انجام دهند يا نه. -جراحي 2 دقيق: جراح جمجمه مريض را سوراخ مي كند و بافت عصبي جنين را با استفاده ازيك آمپول ويژه پيوند مي زند. هم اكنون آزمايش هايي انجام مي گيرد تا بهترين منطقه مغزبراي پيوند بافت هاي تازه شناخته شود. -آغاز 3 كار بافت هاي جديد: بافت هاي پيوند زده شده به شاخه هايي تقسيم مي شوند - كه طول آنها به چند ميليمترمي رسد - تا به بافت هاي مجاورخود در مغز مريض متصل شوند. ترشحات اين بافت ها سبب مي شوند كه عصبهاي حركتي توان لازم براي كنترل بدن و از بين بردن آثار رعشه ( پاركينسون ) را به دست آورند. جاهايي كه مي توان بافت هاي جنيني را به آنها پيوند زد .. مغز A:دانشمندان در انديشه آنند كه بافت هاي جنيني رابه بخش هاي ديگري از مغز پيوند بزنند كه بتوانند مرض هانتينگتون كوريا را درمان اين كنند مرض به از بين رفتن برخي بافت ها، ايجاد مشكلات ذهني، عدم كنترل حركت بدن، و بالاخره مرگ منجر خواهد شد. نخاع B:از آزمايش هايي كه بر روي حيوان ها انجام گرفته است، برمي آيد كه بافت هاي جنيني مي توانند قدرت حركت را در آسيبهاي نخاعي به بدن باز گردانند. غده C تيموس: مبتلايان به مرض دايگورگ، بدون غده تيموس به دنيا مي آيند. دراين غده سيستم هاي ايمن ساز بدن تكامل مي يابند. هم اكنون آزمايش هايي بر روي بافت هاي جنيني صورت مي گيرد تا در درمان اين مرض به كار گرفته شوند. پانكراس D(لوزالمعده ):برخي از پژوهشگران معتقدندكه پيوند بافت هاي جنين در لوزالمعده مبتلايان به مرض قند، آن را در از سرگيري توليدانسولين ياري مي دهد. مغز E استخوان: مغز استخوان محل توليد گلبولهاي خون بزرگسالان است و هم اكنون آزمايش هايي در جريان است تامشخص شود كه آيا پيوند بافت هاي جنيني به مغز استخوان در رحم، كم خوني وراثتي را از بين خواهد برد. دكتر حسام سكري ترجمه: عطاءالله ابطحي