Hamshahri corpus document

DOC ID : H-750824-9518S1

Date of Document: 1996-11-14

گفتگو با مصطفي رحماندوست: ترجمه قرآن براي كودكان ونوجوانان سعي مي كنم با نگاه فطري كودكان و نوجوانان به قرآن نگاه كنم. وقتي گرايش كودكان و نوجوانان را به خواندن و حفظ قرآن ديدم فكر كردم ترجمه اي هم باشد تا آنها را با معاني قرآن آشنا كند. مي خواهم قرآن را با ساده ترين تركيباتي كه در يك جمله ممكن است بكار رود ترجمه كنم. مقدمه: باخبر شديم كه آقاي مصطفي رحماندوست شاعر و نويسنده كودكان و نوجوانان در صدد است تا قرآن را به زبان ساده و قابل فهم كودكان و نوجوانان ترجمه كند. براي آگاهي از طرحي كه وي دارد و شناخت ويژگي هاي كار ايشان، گفتگويي انجام داديم كه مي خوانيد. لطفا توضيحاتي در خصوص كاري كه در حال انجام آن هستيدبدهيد. چگونه مي خواهيد قرآن رابراي كودكان و نوجوانان قابل استفاده ؟ كنيد فكر ترجمه قرآن به زبان ساده زماني در من ايجاد شد كه شاهد تحولاتي در جامعه بوده و گرايش كودكان و نوجوانان را به خواندن وحفظ قرآن ديدم لذا فكر كردم ترجمه اي هم داشته باشيم تا كودكان و نوجوانان ما را با معاني قرآن آشنا كند. در مورد بيان خلاصه اي از كار خود بايد بگويم كه مي خواهم قرآن را با ساده ترين تركيباتي كه در يك جمله ممكن است بكار رود ترجمه كنم. البته به اعتقاد من قرآن ترجمه پذير نيست اما چاره اي هم نيست كه براي استفاده كساني كه زباني غير از عربي دارند ترجمه شود. از آنجا كه معتقديم اسلام دين جهاني است چاره اي نداريم كه به اندك انتقال مفاهيم هم بسنده كنيم. لذا با اين اميد كه بخشي ازمفاهيم قرآني به بچه ها انتقال پيدا كند دست به اين كار زدم. شيوه كار شما در ترجمه قرآن براي نوجوانان، به چه صورتي؟ است دو شيوه براي كار خود انتخابكردم، مدتها روي نثر ترجمه مطالعه كردم و در نهايت نثرمرسلي كه نزديك به نثر قرن چهارم است انتخاب كردم. ويژگي اين نثر عاطفي و شاعرانه بودن آن است، ضمنا به ترجمه هاي معتبرقرآن نيز مراجعه كرده و با ماخذ قرار دادن آن مشغول كار شدم. ابتدا از سوره هايي شروع كردم كه خود در كودكي با آن مانوس بودم، سوره ياسين را اول ترجمه كردم بعد سوره الرحمن را، الان به جزء سي ام قرآن براي پرداخته ام ادامه كار نيز نياز به دعاي بچه هاي قرآن خوان دارم تا بتوانم اين كار را به پايان برسانم. آيا ترجمه اي كه شما در صددانجام آن هستيد قادر است مفاهيم قرآني را بيان؟ كند هر ترجمه اي به مفهوم قرآن لطمه مي زند و هيچ ترجمه اي نمي تواند با قرآن برابري كند. تلاش من اين است كه از آنچه كه در زبان فارسي اتفاق افتاده و با ترجمه قرآن مفاهيم نيز نزول يافته است كم نكنم، من معتقدم هر حرفي رامي توان به دو زبان بيان كرد. يك زبان ساده كودكان و نوجوانان و يكي زبان پيچيده بزرگسالان، اين قرآن ترجمه به زبان ساده خواهد بود و مسلما در طي كار به آياتي برخورد خواهم كرد كه قابل فهم براي نوجوانان نيست لذا فقط به ترجمه ساده آن اكتفا خواهم كرد. مسلما مخاطبين اين ترجمه تنها نوجوانان نخواهند بود چرا كه ما در جامعه اي زندگي مي كنيم كه كم سوادي و نوسوادي در آن قابل توجه است. لذا اين ترجمه به درد نوسوادان وكم سوادان هم خواهد خورد، ترجمه به گونه اي خواهد بود كه كساني كه كمتر با قرآن و مفاهيم آن آشنايي دارند بتوانند از آن استفاده كنند. آيا ترجمه شما همراه با تفسيرخواهد؟ بود من اهليت تفسير ندارم ضمن اينكه ترجمه كلمه به كلمه هم نخواهم كرد چرا كه اين نوع ترجمه گويا نبوده و نيست. كار من ترجمه يك آيه عربي به يك جمله فارسي ساده است و اگر براي فهم مطلب نياز به حاشيه باشد در داخل پرانتز خواهد آمد كه معني را به ذهن نزديكتر كند وگرنه تفسير نياز به مطالعات و آگاهي هاي زيادي دارد. به نظر شما از ترجمه هاي موجود كدام يك مي تواند مورد استفاده نوجوانان؟ باشد هيچكدام، اگر ترجمه اي رامناسب مي ديدم دست به اين كارنمي زدم امروز ترجمه هاي خوبي ازقرآن هست، هر ترجمه ويژگي خاص خود را دارد و گروهي را مخاطبقرار مي دهد براي همين هيچ ترجمه اي كامل نيست. يك مترجم با ديد فقه و اصول، يكي با ديدعلم گرايي و يكي با ديد لغت شناسي به قرآن نگاه كرده و آن را ترجمه مي كند لذا هر ترجمه اي رنگي خاص دارد من سعي مي كنم با بي رنگي فطري كودكان و نوجوانان به قرآن نگاه كنم. شما كه روي ترجمه هاي مختلف مطالعه داريد به نظرتان كدام يك روان تر و به مفهوم قرآن؟ نزديكتراست تقريبا 12 ترجمه را مبناي كارخود قرار دادم و مي بينم كه يك آيه در يك ترجمه خيلي گويا است ولي آيه بعد در همان ترجمه به گويايي آيه قبل نيست و بايد به ترجمه ديگري مراجعه كنم. من بعد از تصميم به ترجمه آيه ابتدا به تفسير و سپس به ترجمه هاي ديگر و بعد به سواد مختصر عربي خودم مراجعه حاصل مي كنم اينها را به ساده ترين زبان ممكن برمي گردانم. براي ترجمه قرآن به تفاسير نيزمراجعه؟ مي كنيد تفاسير قرآن نيز معمولاديدگاهي است. يكي قرآن را باقرآن، يكي با استناد به احاديث و روايات و يكي قرآن را بامراجعه به لغت هاي بدوي عربي تفسير مي كند و لذا هر تفسيري هم رنگي دارد ولي به هر حال تفاسير مختلف هم خميرمايه اصلي قرآن را تغيير نداده اند چون تغييرپذير هم نيست چرا كه خداحافظ اصلي قرآن است. من در تفاسير مختلف بيشتر به الميزان مراجعه مي كنم چون عنايت كاملي به تفسير قرآن به قرآن دارد و به روايات هم متكي است. بحث لغوي نيز در اين تفسير ديده مي شود و نهايتا از هر آيه حسي به انسان دست مي دهد كه اگر خوب حلاجي شود قابل تبديل به يك جمله ساده براي بچه ها است. اما از آنجا كه تفسيرالميزان گسترده است مسلما دست و پاي مرا در ترجمه مي بندد لذا با مراجعه به ترجمه هاي ديگر خود را مقيد به كلمات و تعابير و تركيبات لغوي و اصطلاحي آيات مي كنم تا به حيطه تفسير قدم نگذاشته باشم. نظر شما در مورد قصه هاي قرآني كه براي كودكان و نوجوانان نوشته شده و به چاپ مي رسند؟ چيست آنچه كه از داستانهاي قرآن چاپ مي شود با آنچه كه نظر قرآن است فرق مي كند به دليل اينكه درقصه، امكان دست بردن وصحنه پردازي زياد است. هركس با ديد خودش وارد قرآن شده و از قصه هاي آن استفاده مي كند. علت تفاوت ماهوي قصه هاي چاپ شده با آنچه كه در قرآن هست مشكل دستيابي به مفهوم اصلي قرآن است. لذا هركس كه مي نويسد بازجاي خالي براي ديگران هم هست كه بنويسند. قصه هاي قرآني اگر با زاويه ديدبچه ها و مناسب براي آنها باشد. مورد استفاده هم قرار مي گيرد كه متاسفانه اغلب اين قصه ها ازچنين ويژگي برخوردار نيستند. فكر مي كنيد كار ترجمه اي كه شماآن را دنبال مي كنيد چه وقت پايان ؟ يابد نمي توانم پيش بيني كنم، انتظاردعاي نوجوانان را دارم كه به فطرت نزديكترند و گناه نكرده اندتا شايد با دعاي آنها اين كارسريعتر انجام شود.